ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଶାଳ ଦୁଃଖରେ ଭାବୁକ ହେଇ କହିଲେ, “ରାମ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି; ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ। ମୁଁ ତୁମକୁ ବନ୍ଧୁ ଭାବି, ଏହି ଦୁଃଖ ମନରେ ରଖି ତୁମ ପାଖରେ ଅନୁସୂଚନା କରୁଛି। ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି, ହାତ ଦେଇ ଆମେ ବନ୍ଧୁ ହେବା ପରେ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେଲା; ଏହାକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଶପଥ କରୁଛି। ବନ୍ଧୁ ଭାବି ମୁଁ ଖୋଲା ମନରେ କହୁଛି—ମୋ ମନରେ ଏହି ଦୁଃଖ ସଦା ଭାରି ହୋଇ ରହିଛି।” ଏପରି କହିବା ପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଖି ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, କଣ୍ଠ ଭାବୁକତାରେ ଅଟକିଗଲା, ଉଚ୍ଚ କଣ୍ଠରେ କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତଥାପି, ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସାହସ ଦେଇ ଅଶ୍ରୁକୁ ଅଟକାଇଲେ, ଏକ ନଦୀ ଭଳି ଆତ୍ମସଂୟମରେ ଅଶ୍ରୁ ଅଟକିଗଲା। ଅଶ୍ରୁକୁ ଚେକି ଆଖି ମୁଛି, ଗଭୀର ନିଶ୍ବାସ ନେଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁଗ୍ରୀବ ପୁନି ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏକ ସମୟରେ, ଓ ରାମ, ମୋ ଭାଇ ବାଲି ମୋତେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରୁ ତାଲିକିଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୋତେ ଅପମାନ କରି ହଟାଇଦେଲେ। ସେ ମୋ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନିଜକରିନେଲେ, ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ମୋ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ଓ ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟର ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଅନେକ ବନରାଜୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛି। ଏହି ସନ୍ଦେହରେ, ଓ ରାଘବ, ତୁମେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆଗେ ଯିବି ନାହିଁ; ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ମୋ ସହିତ ମାତ୍ର ଏହି ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାରିଜଣ ବନରାଜୀ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ସାଥୀମାନେ ଦେଇ ଜୀବନ ରଖିଛି। ସେମାନେ ମୋତେ ଚାରିପାଖରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଯିବି ମୁଁ ସହାୟ ହୋଇ ଯିବି, ଯେଉଁଠି ରହିବି, ସେମାନେ ସହିତ ରହନ୍ତି। ଏହା ଓ ରାମ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କଥା; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କାହିଁକି କହିବି? ବାଲି, ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୋ ଶତ୍ରୁ ଓ ମୋ ଭାଇ। ତାଙ୍କ ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରେ ମୋ ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତି ହେବ; ମୋ ସୁଖ ଓ ଜୀବନ ତାଙ୍କ ପତନରେ ନିର୍ଭର କରିଛି। ଏହି ଓ ରାମ, ମୋ ଦୁଃଖର ଶେଷ, ଦୁଃଖିତ ଜନଙ୍କୁ କହିଥିବା ଭଳି; ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଯେଉଁଥିବି, ବନ୍ଧୁ ସଦା ବନ୍ଧୁପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାଏ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ଶତ୍ରୁତାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ବନରାଜୀ, ଏହି କାରଣ ଶୁଣିବା ପରେ, ମୁଁ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବିଚାର କରି ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ତୁମ ଅପମାନ ଶୁଣି ମୋ କ୍ରୋଧ ବର୍ଷା ଋତୁର ଜଳ ପ୍ରବାହ ଭଳି ହୃଦୟରେ ବଢ଼ିଯାଏ। ଭୟ ଛାଡ଼ି ଖୋଲା ମନରେ କହ, ମୁଁ ଧନୁ ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ମୁଁ ବାଣ ଲଗାଇଦେଇଛି, ତୁମ ଶତ୍ରୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାଙ୍କ ଚାରିଜଣ ବନରାଜୀ ସହିତ ଅସମତୁଲ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭାମୟ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଶତ୍ରୁତାର ସତ୍ୟ କାରଣ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠିଏ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣ। ବାଲି ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଶତ୍ରୁଦଳ ନାଶ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ, ସଦା ଆମ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ପୂର୍ବରୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ। ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାବି, ଚାଲିତା ରୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ବନରାଜୀଙ୍କ ମହାରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି କରିଦେଲେ। ବାଲି ପିତା ଓ ପୁର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ସଦା ଦାସ ଭଳି ଜଣା ଧରି ରହୁଥିଲି। ଏକ ସମୟରେ, ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ମାୟାବୀ ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ଅସୁର ଥିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ଏକ ନାରୀକୁ ନେଇ ବାଲିଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂର୍ଭାବନା ଥିଲା। ଏକ ରାତିରେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ମାୟାବୀ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ଦ୍ୱାର ଉପରେ ଆସି, ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଗର୍ଜନ କରି, ବାଲିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ। ମୋ ଭାଇ, ଶୁଇଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ; ବାଲି ଏହାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତୁରନ୍ତ ତାଳି ଦେଇ ଅସୁରକୁ ମାରିବାକୁ ବାହାରିଗଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଚଳିତ ହୋଇ, ସେ ମାୟାବୀକୁ ମାରିବାକୁ ବାହାରିଗଲେ; ମୁଁ ଓ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ଦେଇ ଚିଟିଯାଇଲେ। ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବାଲିଙ୍କ ସହିତ ବାହାରିଗଲି। ମାୟାବୀ ଭୟରେ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ପଛରେ ତୁରନ୍ତ ଦୌଡ଼ିଲୁ; ସମୟରେ ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକରେ ମାର୍ଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଥିଲା। ସେ ଅସୁର ଶୀଘ୍ର ଚଳି, ଏକ ବଡ଼ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଘାସରେ ଆଛ୍ଛାଦିତ ଥିଲା; ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଗୁହା ପାଖରେ ଉଭୟ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲୁ। ଶତ୍ରୁ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଖି, ବାଲି କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ କହିଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ, ଆଜି ତୁମେ ଗୁହାର ମୁହଁରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ରହ; ମୁଁ ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ହତ୍ୟା କରିବି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲି; ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ ଗୁହାରେ ପାଦେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାଲି ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ମୁଁ ଗୁହାର ମୁହଁରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲି; ଏପରି ଏହି ସମୟ ବିତିଗଲା। କିନ୍ତୁ ଏକ ସମୟରେ ମୁଁ ବୁଝିଲି ବାଲି ହରାଇଗଲେ; ଆଶା ଓ ଭାଇପ୍ରତି ଭୟରେ ମୋ ମନ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଗୁହାରୁ ଫେନା ଭରା ରକ୍ତ ବାହାରୁଛି; ଏହି ଦେଖି ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଗଲି। ଅସୁରମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି, କିନ୍ତୁ ମୋ ଭାଇର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି ନାହିଁ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିତ୍କାର କରିଥିବା ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିଲି ମୋ ଭାଇ ହତ୍ୟା ହୋଇଛି; ଏହି ଭାବରେ ମୁଁ ଏକ ପ୍ରବଳ ପାହାଡ଼ ପଥର ଦେଇ ଗୁହାର ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲି।