ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଆଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ଆପଣଙ୍କୁ ମିତ୍ର ଭାବରେ ପାଇ ମୁଁ ମୋ ପରିବାର ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦର ପାଇଛି। ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସାଥୀ, ଏହି କଥା ଆପଣ ଦେଖିବେ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋର ଗୁଣ କଥା କହିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ଆପଣଙ୍କ ପରି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ ଓ ସାହସ ଦୃଢ଼ ଥାଏ। ରୂପା, ସୁନା କିମ୍ବା ଅଲଙ୍କାର ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଂଶ ବାଣ୍ଟି ଦେଖନ୍ତି। ମିତ୍ର ପାଇଁ ଲୋକେ ଧନ, ସୁଖ କିମ୍ବା ଜନ୍ମଭୂମିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଉଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଏପରି ଅଟୁଟ ପ୍ରେମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହିପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଧୀମାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ଥିବା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସୌମ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ସୁଗ୍ରୀବ ରାମ ଓ ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଚାରିପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲ ଦିଗକୁ ଚାହିଁଲେ। ସେଠାରେ ସେ ନିକଟରେ ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଫୁଲ ଓ କିଛି ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଘିରିଥିଲେ। ସେ ଏହି ଗଛରୁ ପତ୍ର ଯୁକ୍ତ ଏକ ଦଳ ଭାଙ୍ଗି ନେଇ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବିଛାଇଲେ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ସହିତ ବସି ପଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି ଦେଖି ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ଶାଳ ଦଳ ଉପରେ ସାନ୍ତ୍ୱନାରେ ବସାଇଲେ। ରାମ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର ମନେ ଏହି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଉପରେ ଶାଳ ଫୁଲରେ ଢାକା ଥିଲେ। ଏପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମୃଦୁ ଓ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ଭୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚୁଛି, ମୋ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନେଇ ଯିବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ। ଏପରି ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ମୋର ମନ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ, ମୋ ଭାଇ ବାଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଚୁକି ମୁଁ ତାଙ୍କର ସତ୍ରୁ ହୋଇଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ବାଳି ମୋର ଏହି ଭୟର କାରଣ; ମୁଁ ଅନାଥ ହୋଇଛି, ଆପଣ ମୋର ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ ହସି କହିଲେ, "ମିତ୍ର ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଉପକାର କରେ; ଯେଉଁଠି ଅପକାର ହୁଏ, ସେ ଶତ୍ରୁ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନେଇଥିବା ବାଳିକୁ ହତ୍ୟା କରିଦେବି। ଏଉଁ ଦେଖ, ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ସୁନା ତାରାରେ ଶୋଭିତ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଜଙ୍ଗଲର ତୀର, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି, ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖୀ, ଭୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡିଆ, କ୍ରୋଧିତ ସର୍ପ ପରି ଦୃଢ଼। ତୁମ ଭାଇ ବାଳି, ଯିଏ ଅପରାଧ କରିଛି, ମୋର ତୀରରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରି ନଷ୍ଟ ହେବ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, "ଉତ୍ତମ! ଉତ୍ତମ!" ସେ କହିଲେ, "ରାମ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଆଛି; ଆପଣ ଦୁଃଖିତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ। ମିତ୍ର ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭାବି ମୁଁ ମୋ ଦୁଃଖ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହୁଛି। ହସ୍ତଦାନ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ମୋ ମିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ଆଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି; ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଶପଥ କରି କହୁଛି। ମିତ୍ର ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇ ମୁଁ ଖୋଲାମେଳା କହୁଛି; ମୋ ମନରେ ଥିବା ଦୁଃଖ ସଦା ଭାର ହୋଇ ରହିଛି।" ଏପରି କହି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କଣ୍ଠ ଭାବନାରେ ଆଟକି ଯାଇଥିଲା, ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେ ମନୋବଳ ଦେଖାଇ ଏହି ଅଶ୍ରୁକୁ ରାମଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ ଅଟକେଇଲେ, ଯେପରି ଏକ ନଦୀକୁ ବନ୍ଧ ଦେଇ ଅଟକାଯାଏ। ଅଶ୍ରୁ ନିବାରି, ନୟନ ମୁଛି, ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ ନେଇ ଉଜ୍ୱଳ ସୁଗ୍ରୀବ ପୁଣି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ଏକ ସମୟରେ ବାଳି ମୋତେ ମୋର ରାଜ୍ୟରୁ ତାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ, କଠୋର କଥା କହି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୋତେ ହରାଇଦେଲେ। ସେ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନେଇଲେ, ମୋ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ବନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଅନେକ ପ୍ରୟାସରେ ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପଠାଏଇଥିବା ଅନେକ ବାନରକୁ ମୁଁ ମାରିଛି। ଏହି ଆଶଙ୍କାରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଗୋଇ ଆସିପାରେ ନାହିଁ, କାରଣ ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ। କେବଳ ଏହି ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ସାଥୀମାନେ ମୋ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିପାରୁଛି। ଏହି ପ୍ରେମମୟ ବାନରମାନେ ମୋତେ ଚାରିପାଖରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଯିବି ମୋ ସହଯାତ୍ରୀ, ଯେଉଁଠି ରହିବି ସେଉଁଠି ସହଯୋଗୀ।" "ଏହା ହେଉଛି ମୋର ସାରାଂଶ, ରାମ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି କ’ଣ ଲାଭ? ମୋ ପ୍ରଭଳ ଭାଇ ବାଳି ମୋର ଶତ୍ରୁ ଓ ଭାଇ ଉଭୟ। ସେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ପରେ ମାତ୍ର ମୋର ଦୁଃଖ ସମାପ୍ତ ହେବ; ମୋ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜୀବନ ତାଙ୍କର ପତନ ଉପରେ ନିର୍ଭର। ଏହି ହେଉଛି ମୋ ଦୁଃଖର ଶେଷ, ଦୁଃଖିତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି; ସଖା ସମୟରେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ, ସେ ସଖା ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାଏ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାମ କହିଲେ, "ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମ ଶତ୍ରୁତାର ଏକ ନିଜସ୍ୱ କାରଣ ଅଛି, ତାହା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏହି ଅନ୍ୟାୟର କାରଣ ମୁଁ ଶୁଣିଲେ, ତାହା ପରେ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଭାବି ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ତୁମ ଉପେକ୍ଷା ଶୁଣି ମୋର କ୍ରୋଧ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି, ମୋ ହୃଦୟରେ ବର୍ଷା ଋତୁର ଜଳପ୍ରବାହ ପରି। ଭୟ ଛାଡ଼ି ଖୋଲାମେଳା କହ, ଯେଉଁବେଳେ ମୁଁ ଧନୁଷ ତାଣିଛି; ମୋ ତୀର ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତୁମ ଶତ୍ରୁ ଏବେ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ତୟାରି।" ଏଭଳି ଭାବରେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟ ରାମଙ୍କୁ ଖୋଲାମେଳା କହିଲେ, ଏବଂ ରାମ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର ସତ୍ୟ କାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ ଦେଇ ଶପଥ କଲେ।