ଓ ରାମ, ଏହି ମଧ୍ୟରେ କଶ୍ୟପ ଓ ଆଦିତି, ଅଗ୍ନିପରି ଚମକୁଥିବା, ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଶ୍ରୀମତ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଆଦିତିଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରିଯନ୍ତ ପୂରଣ କରି, ଦୟାଳୁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କଶ୍ୟପ ଦେଖିପାରିଲେ—ତୁମେ ତପସ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟାର ଅବତାର, ତପସ୍ୟାର ଅର୍ଥ, ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ। ତୁମ ଦେହରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖୁଛି; ତୁମେ ଆରମ୍ଭହୀନ, ବର୍ଣ୍ନନାତୀତ, ମୁଁ ତୁମରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ହରି, ଉପକୃତ ହେଇ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏକ ଭେଟି ଚୟନ କର; ତୁମେ ଭେଟି ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମୋର ପ୍ରିୟ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ଆଦିତି, ଦେବଗଣ ଓ ମୁଁ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଏକାଠି କରିଛୁ।" "ଓ ଦୟାଳୁ, ତୁମେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଭେଟି ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ଋଷି, ପାପହୀନ, ଆଦିତିଙ୍କ ଓ ମୋର ପୁତ୍ର ହେଉ।" "ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ହେଉ, ଦାନବଙ୍କୁ ନିଅନ୍ତ୍ରଣ କର।" ଏବେ ଶ୍ରୀବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ। ତାପରେ, ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନର ଜ୍ଞାନୀ, କୌଶିକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ପୂଜ୍ୟ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—କେବେ ରାତିରେ ଚରିବା ଦେମନମାନେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଦରକାର? ଆମକୁ କହ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ସମୟ ଅନୁତାପ କରିବାରେ ଭୁଲିବା ନାହିଁ।" କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଶୀଘ୍ର, ଏପରି କହିଲେ; ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଖୁସି ହେଇ ରାଜପୁତ୍ରମାନେକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। "ଆଜିଠୁ ଛଅ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦୁଇ ରଘୁବଂଶୀ, ଏହି ଋଷିଙ୍କ ବ୍ରତ ଓ ମୌନବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ସମୟରେ ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ଛଅ ଦିନ ଓ ଛଅ ରାତି ନିଦ୍ରା ଛାଡି ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସତର୍କ ରହି ରକ୍ଷା କରିଲେ। ଏହିପରେ ଛଅ ଦିନ ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ଦିନ ଆସିଲା; ରାମ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସତର୍କ ଓ ସଚେତନ ରହ।" ରାମ ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ଆଲତାର ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚାର୍ୟ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଆଲତାର ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ, ଚମଚ, ପାତ୍ର, ଏବଂ ବିପୁଳ ହୋମ ଫୁଲରେ ଭୂଷିତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ଚମକୁଥିଲା। ଯଜ୍ଞ ନିୟମିତ ବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିଥିଲା; ଏବେ ଆକାଶରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା। ଏକ ମେଘ ଆକାଶକୁ ଢାକିଲା, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଦେଖିବା ପରି; ଏହିପରି, ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ, ବଜ୍ରମେଘ ପରି ଭୟଙ୍କର, ଆସି ଆଲତାର ଉପରେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରିଲେ। ଏହି ରକ୍ତ ଝରଣାରେ ଆଲତାର ଭିଜିଯିବା ଦେଖି, ରାମ ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ଗଲେ ଓ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ହଠାତ୍ ଅବତରଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ, ମାଂସ ଭକ୍ତ, ମାନବ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ତଳିଯିବେ, ଯେପରି ବାତାସରେ ମେଘ ବିଖଣ୍ଡିତ ହୁଏ।" "ମୁଁ ଏହାକୁ କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତଥାପି ଏମିତିମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ମୋତେ ମନ ହୁଏ ନାହିଁ।" ଏମିତି କହି, ରାମ ଶୀଘ୍ର ଧନୁ ତିଆରି କଲେ। ଏବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଘୁବଂଶୀ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନବ ଅସ୍ତ୍ର ମାରୀଚଙ୍କ ଛାତିରେ ଦାଗିଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାତରେ, ମାରୀଚ ଏକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରେ ସମୁଦ୍ର ତଳକୁ ଫେଙ୍ଗି ଦିଆଯିଲା। ମାରୀଚ ଅଚେତନ ହେଇ, ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ରର ଶୀତଳ ଶକ୍ତିରେ ପିଡିତ, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମାନବ ଅସ୍ତ୍ର ମାନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ଭ୍ରମିତ କରି ଦୂରେ ନେଇଯାଉଛି, ତଥାପି ତାଙ୍କ ଜୀବନ ନେଉନାହିଁ।" "ଏହି ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ, ନିର୍ମମ, ଯଜ୍ଞ ନାଶକ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମୁଁ ମାରି ଦେବି।" ଏପରି କହି, ରାମ ତାଙ୍କ କୌଶଳ ଦେଖାଇବାକୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଲେ। ସୁବାହୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦିଆଯିବାରେ, ସୁବାହୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଘୁବଂଶୀ ପୁଣି ବାୟବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦାଗି, ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ନାଶ କରି, ଋଷିମାନେକୁ ଖୁସି କରିଲେ। ଯଜ୍ଞ ନାଶକ ରାକ୍ଷସମାନେ ମରିବା ପରେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ସେଠାରେ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଜୟ ପରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଇଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖିଲେ ଚାରିପାଖରେ ଦୁଷ୍ଟ ନାଶ ହୋଇଛି, ଏବଂ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଗୁରୁର ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିଛ। ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହିରୋ, ଏହି ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ପବିତ୍ର କରିଛ।" ଏପରି ରାମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବିଧି ପାଇଁ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ସହିତ ଯାଇଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ଏକତିଶତମ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବା ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଠାରେ ଏହି ରାତି ରହିଲେ, ଦୁଇ ବୀର ହୃଦୟରେ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦ ଭରିଥିଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ। ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦୁଇ ଜଣେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ କହିଲେ, "ଓ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ତୁମରେ ଉପସ୍ଥାପିତ; ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି—ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?