ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, "ମୋର ପାଇଁ ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଖୋଲାମେଳା କହିଦିଅ। ବର୍ଷାକାଳୀନ ଉପଜାଉ ଜମିରେ ଯେପରି ବିଜ ଦେଲେ ସଫଳତା ମିଳେ, ସେପରି ତୁମ ପାଇଁ ସବୁ କାମ ସଫଳ ହେବ। ଯେଉଁ କଥା ଗର୍ବରେ ମୁଁ କହିଛି, ହେ ବନରାଜ ସିଂହ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ଏହିପରି ମାନିବା—ଏହା ସତ୍ୟ। ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ଆଗକୁ କେବେ କହିବି ନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟରେ ଶପଥ କରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି।" ରାଘବଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ବନର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ବିଶେଷକରି ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଶୁଣି ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବନର—ଏହି ଦୁଇ ମିତ୍ର, ଏକାଠି ହୋଇ, ନିଜ ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଆଳୋଚନା କରିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ମହାପୁରୁଷ ରାଘବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ମନରେ ଏହାକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ। ଏବେ ତୁମେ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ଏଠାରୁ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପୁରୁଣ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତାମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ବିଶେଷ କୃପା କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ସହ ମିତ୍ର ହେଇଛ। ହେ ଦୋଷରହିତ, ତୁମ ସାହାଯ୍ୟରେ ସ୍ବର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ, ତେଣୁ ମୋ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି କଣ କହିବି? ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଆଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ଏକ ମିତ୍ର ଲାଭ କରିଛି, ଏଥିପାଇଁ ଆଜି ମୁଁ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସଙ୍ଗୀ, ଏହା ତୁମେ ଦେଖିବ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୋର ଗୁଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମ ପରି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ନେହ ଅଟୁଟ୍ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦୃଢ଼। ରୂପା, ସୁନା କିମ୍ବା ଅଲଙ୍କାର ଯେଉଁଠି ଥାଉ, ସଜ୍ଜନମାନେ ସେଗୁଡିକୁ ଅଂଶଭାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମିତ୍ର ପାଇଁ ଲୋକେ ଧନ, ସୁଖ, ଏବଂ ଜନ୍ମଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଏପରି ସ୍ନେହ ଦେଖିଲେ।" ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧୁର କଥାକୁ ସ୍ଵୀକାର କରି, "ତଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି କହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ତା'ପରେ ରାମ ଓ ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜଙ୍ଗଲ ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ। ସେଠାରେ ନିକଟରେ ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଫୁଲ ଓ କିଛି ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଘେରିଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଗଛରୁ ଏକ ମୋଟା ପତ୍ର ଭରା ଡାଳ ଭାଙ୍ଗି, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ସହିତ ବସିଗଲେ। ହନୁମାନ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ନିଜେ ମଧୁର ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ଶାଳ ଗଛର ଡାଳରେ ବସାଇଲେ। ରାମ, ଏହି ଶାଳ ଫୁଲରେ ଢାକା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ସମୁଦ୍ରର ଶାନ୍ତି ପରି ଶାନ୍ତ ଓ ସୁଖଦାୟକ ଭାବେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥାରେ କହିଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ କଣ୍ଠ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା, "ମୋ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ, ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଋଷ୍ୟମୂକରେ ଭୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚିଅଛି, ମୋର ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ହରାଇଛି, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଅଛି। ଏପରି ଭୟରେ, ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି, ମୋ ଭାଇ ବାଲି ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ଏବଂ ଏବେ ମୋ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଇଛି, ହେ ରଘୁନାଥ। ବାଲି ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରେ, ସେମାନେ ମୋର ଭୟର କାରଣ; ମୁଁ ନିରାଶ୍ରୟ, ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କର।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ହସି କହିଲେ, "ମିତ୍ର ସେଉଁଠିଯେଉଁଠି କୃତ୍ଯ ବ୍ୟତିତ କରେ, ଶତ୍ରୁ ସେଉଁଠିଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟ କରେ। ଏହି ଦିନେ ମୁଁ ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀ ହରିଥିବା ବାଲିକୁ ମାରିଦେବି। ଦେଖ, ଏହି ମୋର ପ୍ରବଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଅରଣ୍ୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ। ଗୃଧ୍ରପିଛ ଲଗାଇଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁସଂଯୁକ୍ତ, ତୀବ୍ର ତୀର, ରୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ପରି। ତୁମ ଶତ୍ରୁ ବାଲି, ଯିଏ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ଏହି ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି ଛିଁଡ଼ାଯିବ।" ରାଘବଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ବନର ସେନାପତି ଅତୁଳ ଆନନ୍ଦରେ "ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। "ରାମ, ମୋତେ ଦୁଃଖ ଘେରିଛି; ତୁମେ ଦୁଃଖିତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ। ମିତ୍ର ଭାବେ ତୁମକୁ ଭାବି, ମୁଁ ମୋର ଦୁଃଖ କଥା ଖୋଲି କହୁଛି। ହାତ ଦେଇ ଏଇ ମିତ୍ରତା ହେଲା, ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀ; ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଏହି ସତ୍ୟରେ ଶପଥ କରି କହୁଛି। ତୁମକୁ ମିତ୍ର ଭାବି, ମୁଁ ଖୋଲି କହୁଛି; ମୋ ମନର ଦୁଃଖ ସଦା ମୋତେ ଭାରି ଲାଗେ।" ଏଭଳି କହି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଜଳେ ଭରିଗଲା, କଣ୍ଠ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା, ଉଚ୍ଚ କଥା କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେ ଆତ୍ମସଂଯମ କରି, ହଠାତ୍ ଆସିଥିବା ଅଶ୍ରୁକୁ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ନଦୀ ପାରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ପରି। ଅଶ୍ରୁ ପୋଞ୍ଚି, ଚମକୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ପୁନି ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପୂର୍ବେ ରାମ, ବାଲି ମୋତେ ମୋ ରାଜ୍ୟରୁ ତାଡ଼ିଦେଲେ, କଠୋର କଥା କହି, ତାଙ୍କର ପ୍ରବଳତାରେ ମୁଁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲି। ସେ ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ହରିଲେ, ମୋ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ମୋ ନାଶ ପାଇଁ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ଅନେକ ବନରକୁ ମାରିଦେଇଛି।" ଏଭଳି ଶ୍ରୀ ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ଗଢ଼ିଉଠିଲା, ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଆଳୋଚନା ହେଲା, ଏବଂ ବାଲି ନିବାରଣ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହେଲା।