ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଏ ରାମ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଅବିବେକରେ ଦୁଃଖକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ନିଜେ ଅସହାୟ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଏ, ଯେପରି ଜଳରେ ଭାରୀ ହୋଇଥିବା ତରଣୀ ଡୁବିଯାଏ। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କର, ଦୁଃଖକୁ ସ୍ଥାନ ଦେଅନି। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଲିନ୍ନ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଏ। ତୁମେ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେଠାରେ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଯାଏ, ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ ଏ ରାଜନ୍, ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ି ଶୌର୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କର। ମୁଁ ଏହି କଥା ବନ୍ଧୁ ଭାବେ କହୁଛି, ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଆମର ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱାସନ ପାଇ ରାଘବ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁଭିଜ୍ଜିତ ମୁହଁ ଗାରମାନ୍ତିର କୋଣା ଦ୍ୱାରା ପୁଛିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥାରେ ଆପଣା ସ୍ୱଭାବକୁ ପୁନର୍ବାସିତ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ନାୟକ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, “ଏ ସୁଗ୍ରୀବ, ଯାହା କରିବାକୁ ଏକ ଦୟାଳୁ ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ ଉଚିତ, ସେଠିକି ତୁମେ କରିଛ। ଏବେ ମୁଁ ଆପଣାକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲ। ଏପରି ସମୟରେ ଏପରି ସଂଗୀ ଦୁର୍ଲଭ। ଏବେ ତୁମେ ମୈଥିଳୀଙ୍କ ଖୋଜରେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଶୋଧରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କର। ମୋର ଦ୍ୱାରା ଯାହା କିଛି କରିବା ଦରକାର, ଖୋଲାମେଳା ଭାବରେ କହ; ଯେପରି ସର୍ବଭୃତ୍ତି ଖେତରେ ବର୍ଷା ହେଲେ ଫସଲ ହୁଏ, ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହେବ। ଏବଂ ମୁଁ ଗର୍ବବଶତାରେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛି, ଏ ବନରେ ବନ୍ଦରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ବୁଝ। ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ଆଗକୁ କହିବି ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ସତ୍ୟର ଶପଥ ଦେଉଛି।” ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ଉତ୍ତମ କଥା ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି ବନ୍ଦରମାନେ ସହ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହିପରି, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବନ୍ଦର—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଏକାଠି ହୋଇ, ନିଜେ ନିଜେ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ବେଦନାର କଥା ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ କଲେ। ମହାପୁରୁଷ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ମନେ ନିଜ କାମକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏବେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମଙ୍କ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ କୃପା ପାଇଛି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ବନ୍ଧୁ ହେବାକୁ ଆସିଛ। ଏ ନିର୍ମଳ ମନ୍ତି, ତୁମ ସହଯୋଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବି; ତେବେ ମୋର ରାଜ୍ୟ ଆସିଲା କ’ଣ? ଏ ରଘୁବଂଶୀ, ଆଗୁଣିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ଯେଉଁ ରଘୁବଂଶର ସନ୍ତାନ ମୋର ବନ୍ଧୁ ହେଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଆପଣାକୁ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବନ୍ଧୁ ହେବି, ଏବଂ ତୁମେ ଏହାକୁ କ୍ରମେ ବୁଝିପାରିବ; ତେବେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ନିଜ ଗୁଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମ ପରି ମହାତ୍ମାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଯମୀ, ତାଙ୍କ ଆସକ୍ତି ଅଟୁଟ ଏବଂ ଶୌର୍ୟ ଦୃଢ଼। ରୂପା, ସୁନା, ରତ୍ନ—ଏସବୁ ଧନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଜ୍ଜନମାନେ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ ଲୋକେ ଧନ, ସୁଖ, ଦେଶ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଯଦି ଏପରି ଆସକ୍ତି ଦେଖନ୍ତି।” ଏହାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଁଡାଇଥିବା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଭାବରେ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ।” ସୁଗ୍ରୀବ ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆସପାସର ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରାଇଲେ। ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଫୁଲ ଓ କିଛି ଗଛପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ମଧୁମକ୍ଖୀମାନେ ତାହାକୁ ଶୁଭାୟମାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଏହି ଶାଳ ଗଛରୁ ଏକ ଦଳ ଭଙ୍ଗ କରି, ତାହାକୁ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ପିଛିଲେ ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ସହ ବସିଲେ। ଏହାପରେ ହନୁମାନ, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଏକ ଶାଳ ଦଳ ଭଙ୍ଗ କରି ମୃଦୁ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ରାମ, ଶାଳ ମାଳାରେ ଢଙ୍କା ଏହି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଉପରେ ସମୁଦ୍ର ପରି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବସିଥିଲେ। ଏହିପରି ସୁଗ୍ରୀବ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୃଦୁ ଓ ଶୁଭ କଥାରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଭାଇ ମୋତେ ଚୁଇଁ ଦେଇଛି, ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ଭୟରେ ଘୁରୁଛି, ମୋର ଜୀବନ ସଂକଟରେ, ମୋର ଭାଇ ବାଲି ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଇଛି। ବାଲି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ମୋର ଭୟର କାରଣ; ଏ ରାଘବ, ମୁଁ ଅନାଥ ହେବାରୁ, ତୁମେ ମୋତେ କୃପା କର।" ତାହାପରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ ହସି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏକ ବନ୍ଧୁ ସେଇ, ଯିଏ ଉପକାରର ପ୍ରତିଦାନ ଦେଉଛି; ଯିଏ କ୍ଷତି କରେ, ସେ ଶତ୍ରୁ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମେଁ ଯାହା ମୋର ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଦିନ ହତ୍ୟା କରିଦେବି। ଏହି ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଅରଣ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଅଛି। ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖ ବାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି, ଭଲ ଭାବରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିରା, କ୍ରୋଧିତ ସର୍ପ ପରି। ତୁମ ଭାଇ ବାଲି, ଯିଏ ଅପରାଧ କରିଛି, ସେ ମୋର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ, ଛିଣ୍ଡା ପର୍ବତ ପରି ଚାରିପାଖରେ ଛିଟିଯିବ।" ଏଭଳି ଦୁଇ ବନ୍ଧୁ—ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ—ପ୍ରେମ ଓ ଆଶାରେ ଏକାଠି ହୋଇ, ନିଜ ଦୁଃଖ ଆନନ୍ଦ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ ବୋଲି ସୁଗ୍ରୀବ ମନେ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ।