ଶୋକାକୁଳ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ହସ୍ତ ଯୋଡି, ନୟନେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, କ୍ଷୁଦ୍ର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ହେ ରାମ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ କେଉଁଠି ଅଛି, କିଏ ସେ, କେଉଁ ପରିବାରର, କେଉଁ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ତାଙ୍କର—ମୁଁ କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ପକେଇ ଦିଅ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଯେପରି ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରିୟା ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ପାଇପାରିବେ। ରାବଣଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେକୁ ବିନାଶ କରି, ମୋ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ କରି, ମୁଁ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଖୁସି ହେବ। ଏହି ଦୁର୍ବଳତା ଯଥେଷ୍ଟ; ତୁମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଧୈର୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କର। ଏପରି ଚଞ୍ଚଳ ମନ ତୁମ ପରି ମହାନ ମନ୍ୟଙ୍କୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ବଡ଼ ବିପଦ ଭୋଗୁଛି, ତଥାପି ଏପରି ଭାବେ ଶୋକ କରୁନାହିଁ, ନା ମୋ ଧୈର୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି। ତୁମ ଉପଜିଥିବା ଅଶ୍ରୁକୁ ଧୈର୍ୟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର; ମହାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ସ୍ଥିରତା ଓ ସହନଶୀଳତା ଉଚିତ, ତୁମେ ତାହା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବିପଦ, ଦୁଃଖ, ଭୟ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯିଏ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଧୈର୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ କେବେ ଡୁବିଯାଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ଅଜ୍ଞାନୀ ମଣିଷ ଜଳରେ ଭାରି ନୌକା ପରି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଏ। ମୁଁ ଏହି ହସ୍ତ ଯୋଡି ତୁମକୁ ଭଲପାଇ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା ରଖ, ଦୁଃଖକୁ ସ୍ଥାନ ଦେଉନାହିଁ। ଯେମାନେ ଦୁଃଖକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଖୁସି ନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହୁଏ; ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ, ସେଠାରେ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅନିଶ୍ଚିତ; ଏହିପରି, ରାଜନ, ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ି ଶୌର୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କର। ମୁଁ ଏହି କଥା ବନ୍ଧୁ ଭାବରେ କହୁଛି, ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଆମର ମିତ୍ରତାକୁ ସମ୍ବର୍ଧିତ କରି, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମୃଦୁ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ମୁହଁକୁ ଗାର୍ମେଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୁଞ୍ଚିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥାରେ ଆତ୍ମସ୍ଥିତିକୁ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କରି, ରାମ, ଲୋକନାଥ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ—“ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଯାହା ଏକ ଭଲ ଓ ଭଲମନ୍ତି ବନ୍ଧୁ କରିଥାଏ, ସେଇ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ କରିଛ। ଏବେ ମୁଁ ଆତ୍ମସ୍ଥିତିକୁ ପୁନଃ ପାଇଛି, ତୁମ ସାନ୍ତ୍ୱନାରେ ଶାନ୍ତି ଲାଗିଛି, ଏପରି ସାଥୀ ବିପଦ ସମୟରେ ଦୁର୍ଲଭ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରି, ମୈଥିଲୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ, କଠୋର ହୃଦୟ ରାବଣଙ୍କୁ ଖୋଜ। ମୋର ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ଖୋଲାମେଳା କହ; ବର୍ଷାକାଳୀନ ସସ୍ୟ ଭୂମି ପରି ସମସ୍ତ କାମ ତୁମ ପାଇଁ ସଫଳ ହେବ। ଏବଂ ମୁଁ ଗର୍ବରେ ଯାହା କହିଛି, ହେ ବନରାଜ, ତୁମେ ତାହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କର। ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହି ନାହିଁ, ଆଗକୁ କେବେ କହିବି ନାହିଁ; ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି, ସତ୍ୟକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି।” ଇତିକୁହି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ବନର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ରାଘବଙ୍କ କଥା, ବିଶେଷକରି ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି। ଏଭଳି ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବନର ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଠି ହୋଇ, ପ୍ରତିଏକ ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ କଥା ଆଲୋଚନା କରି, ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ସମାନ କରି କଥା ହେଲେ। ଏହି ମହାପୁରୁଷ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଚିତ୍ତରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ ବୋଲି ଧାରଣା କଲେ। ଏହି ଅବସରରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମଙ୍କ ଉତ୍ତମ କଥାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଦୟା କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପରି ଗୁଣବାନ୍ ମିତ୍ର ହୋଇଛ। ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ତୁମ ସାହାଯ୍ୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରାଯାଇପାରିବ, ତେଣୁ ମୋର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଗି କଣ କହିବି? ରଘୁବଂଶୀ, ମୋ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହିପରି ମହାନ୍ ବନ୍ଧୁ ପାଇଛି, ଯାହା ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ମିତ୍ରତା କରିଛି, ତେଣୁ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଛି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ମିତ୍ର, ଏହି କଥା ତୁମେ ଅସ୍ତେ-ଅସ୍ତେ ଅନୁଭବ କରିବ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ନିଜ ଗୁଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମ ପରି ମହାନ୍ତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ସ୍ଥିର ଓ ଶୌର୍ୟ ଅଟୁଟ ରହେ। ରୂପା, ସୁନା କିମ୍ବା ଶୋଭାବନ୍ତ ଆଭୂଷଣ ଯେଉଁ ହେଉ, ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଅଂଶୀଭାଗ କରନ୍ତିନାହିଁ। ମିତ୍ର ପାଇଁ ଲୋକେ ଧନ, ସୁଖ, ଦେଶ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଏପରି ଭଲପାଇବା ଦେଖାଯାଏ।" ଏହିପରି ମୃଦୁ କଥା କୁହି, ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି। ପଛରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଚାରିପାଖ ଜଙ୍ଗଳ ଦିଗରେ ନଜର ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଉପରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅଳ୍ପ ଶାଖା ଓ ଫୁଲ ରହିଛି, ମଧୁମକ୍ଷୀ ଘିରିଛି। ସେଠାରୁ ଏକ ଗଛର ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାହାକୁ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବିଛାଇଦେଲେ ଏବଂ ରାଘବ ସହ ବସିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶାଳ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୃଦୁତାରେ ବସାଇଦେଲେ। ଏହିପରି ଶାଳ ଫୁଲରେ ଢକା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପର୍ବତରେ, ଶାନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ସାଗର ପରି ରାମ ସୁଖଦ ଭାବେ ବସିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟ ସୁଗ୍ରୀବ ମୃଦୁ ଓ ଶୁଭ କଥାରେ, ହୃଦୟର ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଭଲପାଇବାରେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ, ରାମଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।