ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଦ୍ୱିତୀୟ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ହାତ ଜୋଡି, ଆଉ ଚୋକୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ ଏହି କଥା କହିଲେ— “ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ରାବଣଙ୍କର ଅବସ୍ଥିତି, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ବିବର୍ତନ ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପ୍ରମାଣ ଦେଉଛି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମ, ଦୁଃଖ ଛାଡିଦିଅ; ମୁଁ ଏପରି ଚେଷ୍ଟା କରିବି ଯେ ତୁମେ ଆଉ ମୈଥିଳୀକୁ ପୁନଃ ପାଇପାରିବେ। ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିଦେରୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୋର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରମାଣ କରି, ତୁମେ ଖୁସି ହେବେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ଏହି ଦୁଃଖ ଯଥେଷ୍ଟ, ତୁମର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କର; ଏପରି ମନର ଅସ୍ଥିରତା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋର ଜୀବନ ସାଥୀ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଏକ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଛି, ତଥାପି ଏପରି ଭାବେ ଦୁଃଖ ରେ ଡୁବି ନାହିଁ, ନା ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ଛାଡିଛି। ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉପଜାଇଥିବା ଅଶ୍ରୁକୁ ଅଟକାଇବା ଉଚିତ; ଉଚିତ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାୟତ୍ କ୍ଷମା ଓ ସହିଷ୍ଣୁତା ରଖିବା। ବିପଦ, ଦୁଃଖ, ଭୟ କିମ୍ବା ଜୀବନର ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତା କରି ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକ କେବେ ଡୁବି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ଅବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ଯେଉଁଠି ସଦା ଦୁଃଖରେ ଲିପ୍ତ ଥାଏ, ସେ ଅନ୍ୟାୟରେ ଡୁବିଯାଏ, ଯେପରି ଜଳରେ ଭାରି ନାଉ ଡୁବିଯାଏ। ମୁଁ ହାତ ଜୋଡି ଭାବରେ ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ନେହରୁ କହୁଛି; ତୁମ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କର, ଦୁଃଖକୁ ସ୍ଥାନ ଦିଅନି। ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଦୁଃଖକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଖୁସି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅବନତି ହୁଏ। ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଯାଏ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ରାଜା, ଦୁଃଖକୁ ଛାଡି ଏକମାତ୍ର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କର। ମୁଁ ଏହି କଥା ଏକ ମିତ୍ର ଭାବରେ କହୁଛି, ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନୁହେଁ; ଆମର ମିତ୍ରତାକୁ ମାନି, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱାସନ ପାଇ ରାଘବ ଗୋଟିଏ କ୍ଷଣ ଜନ୍ମାନ୍ତର ଦୁଃଖରେ ଭିଜିଥିବା ମୁହଁକୁ ଗୋଟିଏ ଉପରେ ଗୋଟିଏ କବାଟ ଦ୍ୱାରା ପୋଖିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଅସ୍ତିର ହୃଦୟ ଶାନ୍ତ ହେଲା, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ— “ଏକ ସ୍ନେହି ଓ ସଦ୍ଉଦ୍ଦେଶୀ ମିତ୍ର ଯେଉଁଠି କରିବା ଉଚିତ, ସେ କାମ ତୁମେ କରିଛ; ଏବେ ମୁଁ ମୋର ସ୍ବଭାବକୁ ଫେରିଛି, ମିତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଛ; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଏପରି ସାଥୀ ଦୁର୍ଲଭ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୈଥିଳୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ରାବଣଙ୍କ ଦିଅଁ ଖୋଜିବାରେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ, ତୁମେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ କହିବା; ବର୍ଷାକାଳର ଉପଜାଉ ମାଟିରେ ଯେପରି ସମସ୍ତ ଫଳ ଉପଜିଥାଏ, ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏପରି ହେବ। ମୁଁ ଗର୍ବରୁ କିଛି କଥା କହିଥିଲି, ବାନରମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କର। ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ଏବଂ କେବେ କହିବି ନାହିଁ; ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି, ସତ୍ୟ ଉପରେ ଶପଥ କରୁଛି।” ସୁଗ୍ରୀବ, ରାଘବଙ୍କର ଏହି କଥା ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି ଖୁସି ହେଲେ, ତାଙ୍କ ବାନର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଏହି କଥା ଗଭୀର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବାନର ଦୁଇଜଣ ଏକାଠି ହୋଇ, ଏକାଠି ଏକାଠି ଆପଣାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ବିଷୟରେ କଥା ହେବାରେ ଲଗିଲେ। ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାନରମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମନରେ ଶୁଭ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏହା ସଫଳ ହେବ ଭାବିଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏଠିଏଠି ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଇଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ— “ନିଶ୍ଚୟ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତି ବିଶେଷ ଉପକୃତ, କାରଣ ତୁମେ ଏପରି ଗୁଣମୟ ହୋଇ ମୋର ମିତ୍ର ହେଲେ। ନିଶ୍ଚୟ, ନିର୍ମଳ ରାମ, ତୁମ ଏହି ସାହାଯ୍ୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବି; ମୋ ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ଏହି କଥା କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏପରି, ମୋର ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ମୁଁ ସମ୍ମାନିତ, କାରଣ ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ଏକ ମିତ୍ର ଲାଭ କରିଛି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରେ ଉଚିତ ସାଥୀ, ତୁମେ ଏହି କଥା ଦେଖିବା; କିନ୍ତୁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ମୋର ଗୁଣ ବିଷୟରେ କହିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ଅଟୁଟ ଥାଏ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ମଜବୁତ ଥାଏ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଚାଁଦି, ସୋନା, ଅଲଂକାର ଯେପରି ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବରେ ବଣ୍ଟିଥାଏ, ଏହି ମିତ୍ରତା ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅଖଣ୍ଡ। ମିତ୍ର ପାଇଁ, ନିର୍ମଳ ରାମ, ଲୋକମାନେ ଧନ, ସୁବିଧା, ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ଏପରି ସ୍ନେହ ଦେଖିଲେ।" ଏଠି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ ରାମ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉପସ୍ଥିତ, ତେଣୁ ଚାରିପାଖରେ ଅସ୍ଥିର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାନରମଧ୍ୟରେ ନାୟକ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଦୂରରେ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଫୁଲ ଓ ଅଳ୍ପ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ଗଛରୁ ଏକ ଗାଢ଼ ପତ୍ର ଭରା ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଉଣି ହିସାବରେ ବିଛିଲେ, ଏବଂ ରାଘବ ସହ ବସିଲେ। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଦୁଇଜଣ ବସିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଶାଳ ଗଛର ଏକ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି ମୃଦୁତାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ରାମ, ଏହି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଉପରେ ଶାଳ ଫୁଲରେ ଆଛାଦିତ, ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଏହି ଶାଖା ଉପରେ ବସିଥିଲେ।