ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଶରଣ ନେଇ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନାପତିମାନେ ଏହି ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କୁ ଦୟା ଦେବା ଉଚିତ ବୋଲି ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ। ଏପରି କଥା କହି, ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରାଉଥିବା ଦୟାମୟ ସଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ, ବାଣୀରେ ପାରଙ୍ଗତ ହନୁମାନ୍ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ—ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ପୁରୁଷମାନେ ବନରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବାକୁ ଧନ୍ୟ। ସେଉଁଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବାଲି ରାଜ୍ୟ ଛିନି ନେଇଛି, ଶତ୍ରୁରେ ପରିଣତ କରିଛି, ସ୍ତ୍ରୀ ଛିନି ନେଇଛି, ସେ ଅତି ଭୟରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତିରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସୁର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଆମେ ସମେତ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ। ଏଭଳି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ହନୁମାନ୍ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଚଳନ୍ତୁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଠାରେ ଯିବା'। ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—'ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଯଥାଯଥିକ ଉଲ୍ଲାସରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଲୋକ ମିଳିବାରୁ ଆପଣଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧି ହେବ।' ଉଲ୍ଲାସିତ ମୁହଁରେ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନତା ସହିତ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ କେବେଁ ମିଥ୍ୟା କହିବେନି। ତାପରେ, ସର୍ବଜ୍ଞ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଏହି ଦୁଇ ରାଘବଙ୍କୁ ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ମହାବଳୀ ମାଙ୍କି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ପିଠିରେ ଚଢ଼ାଇ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ପରାକ୍ରମରେ ପର୍ବତ ସମ, ଉଲ୍ଲାସରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇ ଭଲ କାମରେ ମନ ଲଗାଇ ଯାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରିଶ୍ୟମୂକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି, ହନୁମାନ୍ ମଲୟ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଇ ରାଘବଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ—'ଏହେଁ ରାମ, ମହାବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପର ଅଧିକାରୀ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ସତ୍ୟରେ ଧୈର୍ୟରେ ଅଡ଼ିଗ।' 'ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ରାମ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ। ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାତ୍ମା ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବେ ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆପଣଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହି ଦୁଇଜଣେ ପୂଜ୍ୟ।' ହନୁମାନ୍ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଅତି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଆତ୍ମୀୟତା ସହିତ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଆପଣ ଧର୍ମରେ ନିୟତ, ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି; ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣ ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ମହାଲାଭ ମୋ ପାଇଁ, ଯେ ଆପଣ ମୋତେ ବନ୍ଧୁ ଭାବିଛନ୍ତି। ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ, ଏହି ମୋର ବାହୁ ବଢ଼ାଏଁଛି—ଚଳନ୍ତୁ, ଆମେ ହାତ ମିଳାଉ ଓ ମହାନ ବନ୍ଧନ ଗଢ଼ିବା।' ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉଚିତ ଓ ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ। ବନ୍ଧୁତ୍ୱର ଉଲ୍ଲାସରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ତାପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରୂପ ଛାଡ଼ିଲେ। ନିଜ ମୂଳ ରୂପରେ, ଦୁଇ କାଠି ଘସି ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ତାପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ଦୁଇଜଣ ଚାରିପାଖ ଦେଖି ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ରାମ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାପରେ, ବନରାଜ ଓ ରାଜପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ଏକାଠି ବସିଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ଏକାଠି ବସି, ଆପଣ ମୋର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ଏଠାରୁ ଆମର ସୁଖ ଦୁଃଖ ସାଧାରଣ ବୋଲି ଏକାଠି ଦେଖିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ; ତାପରେ ଗରୁଡ଼ ଗଛର ଫୁଲ ଲତା ଭାଙ୍ଗି ବିଛାଇ ରାମଙ୍କ ସହ ବସିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଗଛର ଫୁଲ ଶାଖା ଦେଲେ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ହସି ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ—'ମୋ ଆଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଛି, ରାମ; ମୁଁ ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗୁଛି, ଭୟରେ ଏଠି ଭୂଲି ଘୁରୁଛି।' 'ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛିନି ନେଉଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ଭୟରେ ଏଠି ଅଛି, ଶରଣ ନେଇଛି। ଭାଇ ବାଲି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗୁଛି, ସେ ସହ ମୋର ଶତ୍ରୁତା, ରାମ; ମୋତେ ବାଲି ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ।' 'ଆପଣ କାକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ଏପରି କରନ୍ତୁ ଯେ, ମୋର ଭୟ ଦୂର ହେଉ।' ଏପରି କଥା ପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୟାମୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମ ହସି କହିଲେ—'ମୁଁ ଭଲ ଜାଣେ, ବଡ଼ ବନରାଜ, ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ସେଇଁ ଯିଏ ସାହାଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।' 'ତୁମ ଭାଇ ବାଲି ଯିଏ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛିନି ନେଇଛି, ମୁଁ ସେଉଁଠିକୁ ମାରିଦେବି; ଏହି ମୋର ତୀରଗୁଡିକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକିଥାଏ, କେବେଁ ଫଳ ହୀନ ହେବେନି।' 'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବାଲି ଉପରେ ଏମିତି ତୀର ବର୍ଷିବ, ଯେଉଁଗୁଡିକ ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖ ଲାଗିଛି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଭଳି। କ୍ଷୁରପ୍ର ଓ ସମ ଶଳ୍ୟ, ସର୍ପ ସମ ଦ୍ରୁତ ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ, ଆଜି ତୁମେ ଦେଖିବା ବାଲି କିପରି ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ସମ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି।