ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦଶରଥଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ରାମ ଏବେ ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। ଶୋକରେ ଭାସୁଥିବା ଏହି ରାମ, ଯେଉଁଠି ସାନ୍ତ୍ବନା ଓ ସହାୟତା ଆଶା କରୁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାପତିମାନେ ମିଳି ତାଙ୍କୁ କୃପା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଏପରି ଦୟାଳୁ ଓ କ୍ଷୀଣ ହୃଦୟର ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେତେବେଳେ ଅଞ୍ଜଳି ଭରି କଥା କହିଲେ, ତେବେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣୀରେ ପାରଙ୍ଗତ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ହନୁମାନ୍ କହିଲେ, "ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବନରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବାକୁ ଧନ୍ୟ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାଳୀ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଛି, ଶତ୍ରୁ କରିଛି, ତାଙ୍କ ଭାଉଣୀକୁ ହରଣ କରିଛି, ଏବଂ ସେ ଏଠାରେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅନ୍ୟାୟରେ ପୀଡ଼ିତ। ସୂର୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଆମେ ସମେତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ସୀତା ଅନ୍ୱେଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।" ଏଭଳି କୁମୁଦ୍ର ଏବଂ ମଧୁର କଥା କହି, ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବା ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ପରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଯଥାଯଥ ଉଲ୍ଲାସରେ କହୁଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଆସିଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା। ବାୟୁନନ୍ଦନ ହନୁମାନ୍ ଖୁସି ମୁହଁରେ, ଏପରି ନାୟକ କେବେଁ ମିଥ୍ୟା କହିବେ ନାହିଁ।" ତାପରେ ହନୁମାନ୍, ସର୍ବଜ୍ଞ ବାୟୁପୁତ୍ର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ବନର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଏବଂ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ପିଠିରେ ବସାଇ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଶିଳାପରି ଦୃଢ଼, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରବଳ ବାୟୁସୁନ୍ଦରୀ ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଗେଇ ଚଲିଗଲେ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ଛାଡ଼ି ହନୁମାନ୍ ମଲୟାଚଳକୁ ଯାଇ, ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ବିଶାଳ ଜ୍ଞାନ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପର ଅଧିକାରୀ ରାମ, ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ଶୌର୍ୟରେ ଅଟୁଟ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିଥିବା। ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାପୁରୁଷ ବନରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରାବଣ ହରଣ କରିଥିଲା; ଏବେ ସେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ତୁମ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ; ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସମ୍ମାନିତ କର।" ହନୁମାନ୍ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଆତ୍ମୀୟତାରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଆପଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି; ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣ ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାସମ୍ମାନ ଓ ଲାଭ ମୋ ପାଇଁ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁଠି ଆପଣ ମୋ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଆଶା କରୁଛନ୍ତି। ଯଦି ମୋ ମିତ୍ରତା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ଏଠି ମୋ ହସ୍ତ ପ୍ରସାରିତ; ଆମେ ହସ୍ତ ମିଳାଇ ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନ ଗଢ଼ିବା।" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭଲ କଥା ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ରାମ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ। ମିତ୍ରତାର ଆନନ୍ଦରେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଏବଂ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୱୀ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ନିଜ ବନର ରୂପରେ ଦୁଇ କାଠ ଘସି ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଦହୁଁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ପୁଷ୍ପ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଇ ମିତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖିଲେ, ତାପରେ ଦୁଇଜଣ ଦହୁଁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ଏଭଳି ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ମିତ୍ରତାରେ ବନ୍ଧିଗଲେ। ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ଦ୍ରିଲା ଓ ରାଜପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ଏକାଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାନି: "ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର, ଏବଂ ଏଠାରୁ ଆମ ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଏକ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ; ତାପରେ ଗରୁଡ଼ ଗଛର ଏକ ପୁଷ୍ପିତ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ରାମ ସହିତ ବସିଲେ। ଏବେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଗଛର ଏକ ପୁଷ୍ପିତ ଶାଖା ଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଆନନ୍ଦରେ ମୃଦୁ ଏବଂ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ଆନନ୍ଦ ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ମୁଁ ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛି, ଭୟରେ ଏଠି ଘୁରୁଛି। ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରଣ କରାଯାଇଛି, ମୁଁ ଏହି ଅପରିଚିତ ଅରଣ୍ୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶରଣ ନେଇଛି; ଏଭଳି ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ ଏଠି ରହୁଛି। ମୋର ଭାଉଣୀ ବାଳୀ ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ମୋ ସହ ଶତ୍ରୁତା କରିଛି; ହେ ରାମ, ମୋ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ଭୟରେ ଅତିଶୟ ପୀଡ଼ିତ। ଆପଣ ଏପରି କାମ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋର ଭୟ ନାଷ୍ଟ ହେବ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୟାଳୁ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମ ହସିଥିବା ପ୍ରଭାବ ନେଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ଭଲଭାବରେ ଜାଣେ, ବଡ଼ ବନରାଜା, ମିତ୍ର ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ସାହାଯ୍ୟ ଦେଇ ଫଳ ଦେଉଛି। ଯିଏ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରଣ କରିଛି, ସେଇ ବାଳୀଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ କରିବି; ମୋର ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ଦେଖାଏ, କେବେଁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବାଳୀ ଉପରେ ଏମିତି ବାଣ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ଗୃଧ୍ର ପଙ୍କ ଧାରଣ କରିଛି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଭଳି ଦୃଢ଼।