ଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ଦାନୁ, ଯିଏ ଶାପବଶତଃ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ—ମହାବଳୀ ବାନର ରାଜାଙ୍କୁ—ଏହି କଥା କହିଥିଲେ ଯେ, “ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତୁମ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅପହରଣକାରୀକୁ ଖୋଜିବେ।” ଏହିପରି କଥା କହି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦାନୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମେ ଯେପରି ପଚାରିଥିଲ, ସେହିପରି ଏଠାରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ରାମ ଓ ମୁଁ—ଦୁଇଁଜଣେ—ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛୁ। ଯିଏ ଧନ ଦାନ କରି, ପ୍ରଶସ୍ତ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଯିଏଙ୍କ ଝିଅ ଶୀତା, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେଇ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶରଣାଗତ ପାତ୍ର ଥିଲେ, ସେ ମୋର ଗୁରୁ ରାଘବ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଦୟାରେ ସମସ୍ତେ ସୁଖୀ ହେଉଥିଲେ, ସେଇ ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦୟା ଚାହିଁଛନ୍ତି। ଯିଏ ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜା ମର୍ଯ୍ୟାଦିତ ହେଉଥିଲେ, ସେ ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ରାମ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ରାମ ଯେତେବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଇ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାପତିମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଏପରି କଥା କହି, କରୁଣାମୟ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନୟନରୁ ଅଶୁ ଝରାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଉପରେ ହନୁମାନ୍, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏପରି ଧୈର୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବାନର ରାଜା ଦେଖିବା ଭାଗ୍ୟ।” ସେହି ସୁଗ୍ରୀବ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ହରାଇଛନ୍ତି, ଅତି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଶୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ। ଏପରି କଥା ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କହି, ହନୁମାନ୍ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଚଳ, ଆମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କଠାରେ ଯିବା।” ତା’ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ କରି, ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଯଥାଯଥ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହିଛନ୍ତି। ତୁମର କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି।” ହନୁମାନ୍, ମୁଖରେ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ପ୍ରସନ୍ନତା ନେଇ, କେବେଠି ମିଥ୍ୟା କହିବେ ନାହିଁ। ତା’ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଦୁଇ ରାଘବଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ। ତା’ପରେ ମୁନିବେଶ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ମାକଡ଼ ବେଶ ଧାରଣ କରି, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ପିଠିରେ ବସାଇ ନେଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ବାନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପରାକ୍ରମୀ, ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆନନ୍ଦରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇ ଭଲ କାମ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ହନୁମାନ୍ ଋଷ୍ୟମୂକ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ମଲୟ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭାଇ ରାଘବଙ୍କ ଆଗମନ ସୂଚନା ଦେଲେ। “ଏହି ରାମ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଦୃଢ଼ ପରାକ୍ରମୀ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ନିଶ୍ଚୟ ଧୈର୍ୟରେ ଅଟୁଟ।” ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାପାଳନକାରୀ ଏହି ରାମ। ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଅନେକ ଗାଁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାତ୍ମା ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ବେଳେ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ; ଏବେ ସେ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଦିଅ, ସମ୍ମାନ କର, କାରଣ ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜ୍ୟ। ହନୁମାନ୍ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଅତି ଉପଯୋଗ୍ୟ ରୂପେ ନିଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଭଳିଭାବେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତପସ୍ବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କର, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତୁମ ଗୁଣ ସତ୍ୟ କଥାଇଛନ୍ତି। ଏହି ମୋ ମହାସମ୍ମାନ ଓ ଲାଭ ଯେ, ଏକ ବାନର ଙ୍କୁ ତୁମେ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଚାହିଁଛ। ଯଦି ମୋ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ତୁମକୁ ପସନ୍ଦ, ଏଠି ମୋର ବାହୁ ବିସ୍ତାରିତ, ଆମେ ହାତ ଧରି ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉଚିତ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ। ଦୁଇଁଜଣେ ମିଶି, ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏବେ ହନୁମାନ୍, ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ବୀ ବେଶ ଛାଡ଼ି ନିଜ ମାକଡ଼ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତା’ପରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ତାହାକୁ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ଦୁଇଁଜଣେ ତାହାକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଏଭଳି ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଦୁଇଁଜଣେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକାଉଠି ବସି, ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ଏବଂ ଏଠାରୁ ଆମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ ଏକ।” ସୁଗ୍ରୀବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହି, ଗରୁଡ଼ ଗଛର ଫୁଲଭରା ଏକ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି, ତାହା ପିଛାଇ ରାମ ସହ ବସିଲେ। ତା’ପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ।