ଏକ ଦିନ, ରାମଙ୍କ ଜୀବନରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଘଟିଲା—ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ, ଜଙ୍ଗଳର ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଉଠାଇ ନେଇଗଲା। ଏହି ରାକ୍ଷସ କିଏ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ କେଉଁଠି, କେହି ଜାଣିନାହିଁ। ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦାନୁ କୁ ଏକ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସ ହେବାକୁ ପଡିଥିଲା। ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ମକର ରାଜାଙ୍କୁ, ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଉଠାଇ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବ।" ଏପରେ ଦାନୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ। ହନୁମାନ୍ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାମ ଏବଂ ମୁଁ, ଦୁଇଜଣେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।" ଏକାଲି ଜଗତର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଅପାର ସମ୍ପଦ ଦେଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଛନ୍ତି। ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ, ଯେଉଁ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ଓ ଧର୍ମର ପ୍ରେମୀ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ମୋ ଶିକ୍ଷକ ରାଘବ, ଯେଉଁ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ଓ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ଜନମାନେ ସଦା ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେ ଏବେ ମକର ରାଜାଙ୍କ କୃପା ଚାହିଁଛନ୍ତି। ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ରାମ, ଯେଉଁ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ରାମ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନାପତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୟା ଦେଉଥିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କଥା କହି, ଦୟାଳୁ ସୌମିତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚକୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ପଡିଲା। ଏହାକୁ ଦେଖି, ଶବ୍ଦ କୁଶଳୀ ହନୁମାନ୍ ଉତ୍ତର କଲେ, "ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, ମକର ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା ଏକ ଭାଗ୍ୟ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଏବେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ଭାଇ ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହରାଇଛନ୍ତି, ଜଙ୍ଗଳରେ ଭୟଭିତ ଓ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି। ଏହି ସୁର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ, ଆମେ ସମେତ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା। ହନୁମାନ୍ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆସ, ଆମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଧର୍ମପରାୟଣ, ହନୁମାନ୍ କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କଲେ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଆନନ୍ଦ ଭରା ଶବ୍ଦ କହୁଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଆସିଛନ୍ତି, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି।" ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଆନନ୍ଦ ଓ ଚିର୍ପ୍ରସନ୍ନ ମୁହଁରେ, କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବେ ନାହିଁ। ଏପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ ହନୁମାନ୍, ଦୁଇ ରାଘବ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମକର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଦରିଦ୍ର ରୂପ ଛାଡି, ମକର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ପିଠେ ବସାଇ, ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା; ଏବେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ହନୁମାନ୍ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ମାଲୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମକର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଇ ରାଘବ ଭାଇଙ୍କ ଆଗମନ ଖବର ଦେଲେ। "ଏହି ରାମ, ଅତି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ତାଙ୍କ ସହସ୍ଥିତ ଶୂରତାରେ ଅଟୁଟ।" "ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅନୁଗତ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ହୋଇଛି, ହଜାର ହଜାର ଗାଁ ଦାନ ହୋଇଛି।" "ଏହି ମହାତ୍ମା ଜଙ୍ଗଳରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ହରି ନେଇଛି; ଏବେ ସେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ କୁ ଆସିଛନ୍ତି।" "ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆପଣଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ଚାହିଁଛନ୍ତି; ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଉପଚାର କରନ୍ତୁ, କାରଣ ତାଙ୍କୁ ପୂଜ୍ୟ।" ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଆତ୍ମିୟତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣ ଧର୍ମ ନିଷ୍ଠ, ତପସ୍ୱୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି; ହନୁମାନ୍ ସତ୍ୟ କଥା କହିଛନ୍ତି।" "ଏହି ମିତ୍ରତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ ମୋ ପାଇଁ, ମହାନ, ଆପଣ ଏକ ମକର ସହ ମିତ୍ରତା କାମନା କରୁଛନ୍ତି।" "ଯଦି ମୋ ମିତ୍ରତା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେଉଛି, ଏଉଁ ମୋ ହାତ ବଢ଼ାଉଛି; ଦୁଇ ହାତ ମିଳିବା, ଏହି ବନ୍ଧନ ଦୃଢ଼ ହେଉ।" ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉଚିତ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ଧରିଲେ। ଆନନ୍ଦରେ, ମିତ୍ରତାର ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମକୁ ଭଲ ଭାବରେ ହଗ୍ କଲେ; ଏପରେ ହନୁମାନ୍, ଶତ୍ରୁ ଜିତିଥିବା, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୱୀ ରୂପ ଛାଡିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱ ରୂପରେ, ଦୁଇ କଣ୍ଡ ଘସି ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଇ ମିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରଖିଲେ; ଦୁଇଜଣେ ଅଗ୍ନିକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ରାମ ମିତ୍ରତା ରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦୁଇ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ତ୍ରୁପ୍ତି ହେଉନାହିଁ; "ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର, ଏବଂ ଏହିଠୁ ଆମର ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖ ଏକ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ; ଏପରେ ଗରୁଡ ଗଛର ଫୁଲ ଭରା ଏକ ଶାଖ ଭଙ୍ଗ କରି ଦେଲେ...