ହନୁମାନ୍, ବାନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ସେ ସଦା ଚାରି ଆଶ୍ରମର ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ କେହିପାଇଁ ଦ୍ୱେଷ ରଖୁନଥିଲେ, କେହି ବି ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁନଥିଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ମାନେ ପିତାମହ ସମାନ ଥିଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବେଦୀୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବହୁତ ଦାନ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ରାମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ, ଦଶରଥଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାଜଚିହ୍ନ ଓ ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀରେ ଅନୁଗ୍ରହିତ ହୋଇ ବି, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଏଠି ମୋ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ଆସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତା ଅଛନ୍ତି, ନିୟମିତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଯେମିତି ରଶ୍ମିମାନ୍। ମୁଁ ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କୃତଜ୍ଞତା ଜାଣି, ସେବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଯିଏ ସୁଖ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ମନ ଲଗାଇଥାଏ, ସେ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଅରଣ୍ୟଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ, ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ଚୁରି ନେଇଛି; ଏହି ରାକ୍ଷସ କିଏ ଓ ସୀତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା କ’ଣ, ଆମେ ଜାଣୁନାହୁଁ। ଦିତିପୁତ୍ର ଦାନୁ ଏକ ଶାପରେ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ଏହି କଥା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ବଳଶାଳୀ ବାନରରାଜଙ୍କୁ, କହିଥିଲେ। ସେ ବଳବାନ୍ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅପହରଣକାରୀକୁ ଖୋଜିବେ; ଏହିପରି କହି, ଦାନୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସମସ୍ତ କଥା ଏଭଳି କହିଦେଲି; ରାମ ଓ ମୁଁ, ଦୁଇଜଣେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ। ଯିଏ ଏକଦିନ ବିଶ୍ୱର ଅଧିପତି ଥିଲେ, ସମ୍ପଦ ଦାନ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନିଜ ରକ୍ଷାର୍ଥୀ ଭାବେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯିଏଙ୍କ ଝିଅଘରେ ସୀତା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରେମୀ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଯିଏ ବି ଆଶ୍ରୟ ଦାତା, ସେ ବି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ ଓ ଆଶ୍ରୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଯୋଗ୍ୟ, ମୋ ଗୁରୁ ରାଘବ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ସଦା ଶ୍ରେୟସ୍ ସାଧନ କରୁଥିଲେ, ସେଇ ରାମ ଏବେ ବାନରରାଜଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୂମଣ୍ଡଳର ରାଜାମାନେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅଥିଲେ—ସେ ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ, ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଥିବା ରାମ ଯେତେବେଳେ ଆସିଛନ୍ତି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାପତିମାନଙ୍କ ସହ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଉଛନ୍ତୁ। ଏପରି କଥା କହି, କରୁଣାମୟ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜଳଭରା ଦୃଷ୍ଟିସହ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ହନୁମାନ୍, ଯିଏ କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ବାନରରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ବି ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ବାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହରାଗଲେ, ଅରଣ୍ୟରେ ଭୟଭୀତ ଓ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଆମେ ସମେତ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୀତା ଖୋଜିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।” ଏପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ହନୁମାନ୍ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା।” ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟ କଲେ ଓ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାୟୁପୁତ୍ର ବାନର ଯଥାଯଥ ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଏଠିକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବେ ତୁମର କାମ ସିଦ୍ଧ ହେଲା।” ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଖୁସି ମୁହଁ ଓ ପ୍ରକାଶିତ ଚିତ୍ତରେ କହିଥିବା କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ। ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ, ସେଇ ଦୁଇ ଭାଇ ରାଘବଙ୍କୁ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ। ମୁନିବେଶ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିଠରେ ବସାଇ ଚାଲିଗଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ପର୍ବତ ସମାନ ବଳଶାଳୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଭଲ ମନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଏଉଁପରି ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ହନୁମାନ୍ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରୁ ଚାଲି, ମଲୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ ଓ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭାଇ ରାଘବଙ୍କ ଆଗମନ ସୂଚନା ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମ, ମହାଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପୀ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଏଠିକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ସତ୍ୟରେ ଧୃଡ଼ ଶୌର୍ୟରେ ଅଟୁଟ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏହି ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଇଛି, ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ଦାନ ହୋଇଛି। ଏହି ମହାତ୍ମା ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ରାବଣ ଅପହରଣ କରିଛି; ଏବେ ସେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆପଣଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏହାପାଇଁ ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜ୍ୟ।" ହନୁମାନ୍ଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଅତି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ଆନନ୍ଦ ଓ ସ୍ନେହରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।