ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ଆଗମନ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା, କାରଣ ଏବେ ସେ ଏକ ସମର୍ଥ ସହାୟୀ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଏହି ସମୟରେ ବନର ମଧ୍ୟରୁ ହନୁମାନ୍, ବାନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ—ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ କେଉଁଠିଓ ଦ୍ୱେଷ ରଖୁନାହାନ୍ତି, ଏବଂ କେହି ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁନାହାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଜାପତି ପରି ଥିଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବହୁତ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ ଲୋକମାନେ ରାମ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ, ଦଶରଥଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାଜାସନ୍ଦର୍ଭ ଚିହ୍ନ ଓ ରାଜ୍ୟଶ୍ରୀ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ସେ ମୋ ସହିତ ଏଠାରେ ବନବାସ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ମହାନୀତି ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାଙ୍କ ସହିତ, ନିୟମିତ ଏବଂ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଛନ୍ତି, ଦିନ ଶେଷରେ ରବିମାନ୍ଦିର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କୃତଜ୍ଞତା ଜାଣି, ସେବା ପାଇଁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି। ଏମିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଗୌରବଶାଳୀ ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ବନବାସରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ଯେକୌଣସି ଆକାର ଧାରଣ କରିପାରେ, ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରୁ ଅପହରଣ କରିନେଇଛି; ଏହି ରାକ୍ଷସ କିଏ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖର କି ଅବସ୍ଥା, ତାହା ଅଜଣା। ଦିତିପୁତ୍ର ଦାନୁ, ଶାପରେ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଏହି ବିଷୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଥିଲେ—“ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଅପହରଣକାରୀକୁ ଖୋଜି ପାରିବେ।” ଏହିପରି କହି, ଦାନୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି ସବୁ ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେଭଳି କହିଦେଲି; ଆମେ ଦୁଇଜଣ ରାମ ଓ ମୁଁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଛୁ। ଯିଏ ଏକଦା ସମ୍ପତ୍ତି ଦାନ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଛନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଝିଅ ଘରେ ସୀତା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରେମୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଆଶ୍ରୟ ଓ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଯୋଗ୍ୟ, ମୋ ଗୁରୁ ରଘୁବଂଶୀ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସଦା ସୁଖୀ ହୋଇଥିଲେ, ସେଇ ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯିଏ ଭୂମଣ୍ଡଳର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଗୁଣରେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ସେ ଦଶରଥ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁ ଆସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାଙ୍କର ସେନାପତିମାନେ ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଏପରି କଥା କହି ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ବେଦନାରେ ସଉମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ହନୁମାନ୍ ମୃଦୁ ଓ ସୁମଧୁର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯିବାକୁ ଧନ୍ୟ। କାରଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ଭୟରେ ବନରେ ରହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଆମେ ସମେତ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୀତା ଖୋଜିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।” ଏପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ହନୁମାନ୍ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆସ, ଆମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା।” ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ କରି, ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବାୟୁପୁତ୍ର ବାନର ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଖୁସିରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିଛ।” ଖୁସି ମୁହଁ ଓ ପ୍ରକାଶମାନ ହୃଦୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନଥିବେ। ଏପରେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ ବାୟୁନନ୍ଦନ ହନୁମାନ୍, ଦୁଇ ରାଘବନ୍ଦୁ କୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ। ମୁନିବେଶ ଛାଡ଼ି, ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଦୁଇ ନାୟକଙ୍କୁ ପିଠି ଉପରେ ବସାଇ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ବାନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମର୍ଥ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ମଙ୍ଗଳ ଭାବନାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରୁଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରୁ ହନୁମାନ୍ ଚାଲି ମଲୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ ଏବଂ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଇ ରାଘବ ନାୟକଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ସେ କହିଲେ—“ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଦୃଢ଼ ପରାକ୍ରମୀ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ସତ୍ୟରେ ଧୈର୍ୟରେ ଅଟୁଟ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟଳ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ବନରେ ରହୁଥିବା ସମୟରେ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲା; ଏବେ ସେ ତୁମ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଥିବା ଉଚିତ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଗୌରବ ଓ ସମ୍ମାନ ଦିଅ, କାରଣ ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜ୍ୟ।