ହନୁମାନ୍ ଏପରି କହି ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ପରେ, ଶବ୍ଦରେ ଦକ୍ଷ ଓ ମାଧୁର୍ୟରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ନେଇ, ରାମ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ; ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଖୋଜୁଛନ୍ତି।” ତାପରେ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଓ ମୃଦୁ ଭାଷାରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ, “ଏପରି ଶବ୍ଦ କେବଳ ସେଇ କହିପାରେ ଯିଏ ଋଗ୍ବେଦରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଧାରଣ କରିଛି, ସାମବେଦ ଅଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ବ୍ୟାକରଣ ଅନେକ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି; ବହୁ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକଟି ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମୁଁହ, ଆଖି, କପାଳ, ଭୃକୁଟି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଙ୍ଗରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ କଥା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ନିର୍ଭୟ, ଅଚଞ୍ଚଳ, ଛାତି ଓ କଣ୍ଠ ଉପରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏବଂ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ। ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଭଲ ଭାବେ ଗଠିତ, ନିୟମିତ, ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ, ଶାନ୍ତ, ଶୁଭ ଓ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏପରି ତିନି ସ୍ଥାନରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ମଧୁର କଥା ସୁନି, କାହାର ମନ ଜିତି ନେବାଯିବ ନାହିଁ? ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାଷାରେ ଜିତିଯିବେ। ଯଦି କୌଣସି ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଏପରି ଦୂତ ନ ଥାଏ, ତେବେ ସେ କେମିତି ସଫଳତା ଲାଭ କରିପାରିବେ? ଯାହାଙ୍କ ଦୂତ ଏପରି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ କାମ ହାସଲ କରିପାରିବେ, ଦୂତଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ।" ଏପରି କଥା କହି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, “ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଗୁଣ ଆମେ ଜାଣୁ। ଆମେ କେବଳ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛୁ। ହନୁମାନ, ତୁମେ ଯେପରି ଏଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା କହିଛ, ଆମେ ତାହାଏଁ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା। ଓ ଧର୍ମଶିଳ୍ପୀ, ତୁମ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଆମେ ଚଳିବା।" ତାଙ୍କ ଏହି ଦକ୍ଷ କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ମନରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଏବଂ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏଠି ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଆସିଲା। ମହାନ୍ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏହି ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ। ହନୁମାନ, ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, କୌଶଳ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ମନେ-ମନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମ୍ପ୍ରତି ଜଣେଇଲେ। ଏହି ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଆସିବା ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ସେ ଏକ ସକ୍ଷମ ମିତ୍ର ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ତାପରେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଶବ୍ଦରେ ଦକ୍ଷ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ତଥ୍ୟ ଦେଲେ। "ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଚାରି ଆଶ୍ରମ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ କାହା ସହିତ ଦ୍ୱେଷ କରୁନଥିଲେ, କେହି ତାଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ୱେଷ କରୁନଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଜାପତି ପରି। ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଲୋକମାନେ ରାମ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଶ୍ରୟ, ପିତୃ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ରାମ ଏଠାରେ ମୋ ସହିତ ଅରଣ୍ୟବାସ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଭାର୍ୟା ସୀତା ଅଛନ୍ତି, ସଂଯମୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ଯେମିତି ରଶ୍ମି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଓ କୃତଜ୍ଞତା ଜାଣି, ତାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି। ଯିଏ ଶୁଭ ଓ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ମନ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ସେ ଏବେ ରାଜ୍ୟହୀନ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟବାସରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟାକୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ, ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ଚୋରି କରି ନେଇଛି; ଏହି ରାକ୍ଷସ କିଏ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ କ’ଣ, ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ। ଦିତିପୁତ୍ର ଦାନୁ ଶାପରେ ରାକ୍ଷସ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରନାଥଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ—‘ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଚୋରିକାରୀକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ।’ ଏହା କହି, ଦାନୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।" "ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଥା ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ରାମ ଓ ମୁଁ, ଦୁଇଜଣେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ। ସେ, ଧନ ଦେଇ ଉଚ୍ଚ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଜଗତର ନାଥ ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯିଏ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ୟା, ସୀତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର, ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରେମୀ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଆମ ଆଶ୍ରୟ, ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ଓ ରକ୍ଷକ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶରଣ୍ୟ, ମୋ ଗୁରୁ ରଘୁବର ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସଦା ସୁଖୀ ଥିଲେ, ସେ ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦୟା ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୂମଣ୍ଡଳର ରାଜାମାନେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସଦା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି—ସେ ଦଶରଥ ଏହି। ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ରାମ ଏବେ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ରାମ ଯେତେବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମଣ୍ଡଳ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ।