ଏକ ଦିନ, ନୀତିବାନ୍ ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଇଜଣ ବୀର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ କହିଲେ — “ମୁଁ ହନୁମାନ୍, ବାୟୁର ପୁତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ମିତ୍ରତା ପ୍ରସ୍ତାବ ନେଇ ଆସିଛି ।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ତପସ୍ୱୀର ଭୂମିକା ନେଇ, ହନୁମାନ୍ ଚାହିଁଥିବା ଭଳି ଅନୁସୂତି ରୂପେ ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରୁ ଆସିଥିଲେ । ଏପରି କଥା କହି, ଶବ୍ଦକୌଶଳ ଓ ବାକ୍ପଟୁତାରେ ପରିଗଣିତ ହନୁମାନ୍ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଅଧିକ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ । ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଆନନ୍ଦ ଭରା ମୁହଁରେ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ — “ଏହି ହନୁମାନ୍, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ ଚାହିଁଛନ୍ତି ।” ତାପରେ, ସୌମିତ୍ରି ମନ୍ତ୍ରୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ସନ୍ନିହିତ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ — “ଏପରି ଶବ୍ଦ କେବେ ଏମିତି ଲୋକ କହିପାରେ ନାହିଁ, ଯିଏ ରୁଗ୍-ବେଦ ଶିକ୍ଷା ନାହିଁ, ଯଜୁର୍-ବେଦ ଧାରଣ କରିନାହିଁ, ସାମ-ବେଦ ଅଜ୍ଞାନୀ । ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହନୁମାନ୍ ବ୍ୟାକରଣର ଅନେକ ରୂପ ଭଳି ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ କେବେ ଅନୁଚିତ କଥା ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ମୁଁହ, ଆଖି, ଲଳାଟ, ଭୌ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଙ୍ଗରେ କିଛି ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ତାଙ୍କ କଥା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ନିଷ୍କପଟ, ଅଟଳ, ଛାତି ଓ ଗଳାରୁ ନିସ୍ତାରିତ, ମଧ୍ୟମ ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରିତ । ତାଙ୍କ କଥା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ଗଠିତ, ଅନୁକ୍ରମରେ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶୁଭ, ଓ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା । ଏପରି ତିନି ଅଂଶରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦ ଦେଇ, ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ । ଏପରି ଦୂତ ନଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କେମିତି ସଫଳ ହେବ ? ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଦୂତ ଏପରି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରିପାରିବେ ।” ଏପରି ଭାବରେ କଥା ଶେଷ କରି, ସୌମିତ୍ରି ହନୁମାନ୍, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବାୟୁପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ — “ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଓ ଗୁଣ ଜାଣୁ । ଆମେ କେବଳ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଚାହୁଁ । ହନୁମାନ୍, ତୁମେ ଯେପରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା କହିଛ, ତାହା ଅନୁସାରେ ଆମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ।” ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ସୁନ୍ଦର କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତି ଉପରେ ମନ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ଗଠନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ । ଏଠି ଆପଣ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ । ଏହା ଗୋଟିଏ ମହିମାମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ । ଏହି ମୃଦୁ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି, ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ମନରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ । ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀ ଆସିଛି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଛି । ତାପରେ, ମହାପ୍ରଭାବୀ ମନ୍ତ୍ରୀ ହନୁମାନ୍ ଖୁସି ହୋଇ, ଶବ୍ଦକୌଶଳରେ ପ୍ରବୀଣ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ । ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେଲେ — “ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତିନି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ନିଜ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେ କେଉଁଠି ମିଶ୍ର ନଥିଲେ, କେଉଁଠି ମିଶ୍ରତା ନଥିଲା; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପିତାପରି ଭାବିଥିଲେ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଦିଆଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଲୋକମାନେ ରାମ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି । ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟଳ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ରାଜଚିହ୍ନ ଓ ରାଜ୍ୟ ଭାଗ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ମୁଁ ସହ ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ଆସିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସତୀ ସୀତା, ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, ସଂଧ୍ୟା ସମୟର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ । ମୁଁ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଓ କୃତଜ୍ଞତା ଜାଣି, ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଛି । ରାମ ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଓ ମହାସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ଚାହିଁ, ଏବେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସତୀକୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ହରି ନେଇଛି; ଏହି ରାକ୍ଷସ କିଏ ଓ ସୀତାର ଭାଗ୍ୟ କଣ, ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ । ଦିତିପୁତ୍ର ଦାନୁ ଏକ ଶାପରେ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ । ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୁମ ସତୀକୁ ହରି ନେଇଥିବା ଅପହରଣକାରୀକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବେ; ଦାନୁ ଏହି କଥା କହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେପରି ଅନୁସାରେ କହିଲି; ରାମ ଓ ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ । ସେ, ଦାନ ଦେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖ୍ୟାତି ଲାଗି, ଏକ ଦିନ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଛନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ଦୁହିଁର ଜାମାତା ସୀତା, ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରେମି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଓ ରକ୍ଷକ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଆଶ୍ରୟ ଯୋଗ୍ୟ, ମୋ ଶିକ୍ଷକ ରଘୁବର ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ଦୟାରେ ଲୋକମାନେ ସଦା ଉନ୍ନତି କରୁଥିଲେ, ସେ ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୟା ଚାହୁଛନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସଦା ସମ୍ମାନିତ, ସେ ଦଶରଥ ରାଜା । ଏହିପରି ଗୁଣଗାନ ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମନରେ ସ୍ଥିର ହେଲା, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ହନୁମାନ୍ ସହ ଏକ ନୂତନ ମିତ୍ରତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।