ଏକ ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ମୋଠୁ କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଓ ରୂପ ବଦଳାଇପାରିବା ପୁତ୍ରମାନେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମେ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।” କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, “ଅବଶ୍ୟ,” ଭାବରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ତାହାପରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ରୂପ ଧରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମଙ୍କ ହୃଦୟ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲା। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମାନେ କେତେକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କେତେକ ଧୂଆଁର ଭଳି, କେତେକ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ଆଉ କେତେକ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତା ସହ ଉଭୟ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଏଠାରେ ଅଛୁ; ଆପଣ ଆମକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅ, ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?” ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତମେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଅ; ଆପଣମାନେ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ମୋର ମନ ଅନୁସାରେ ସହଯୋଗ କରିବେ।” ତାହାପରେ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, “ଏହିପରି ହେଉ,” ବୋଲି କହି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ରାମ, ସେମାନେ ଚିହ୍ନି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପଚାରିଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ମେଘ ପରି କଳା ଏହି ବୃକ୍ଷମାଳା କଣ? ମୋର ଏହା ଉପରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି। ଏହା ଦେଖିବାରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଏଠାରେ ଅନେକ ମୃଗ ଅଛି, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ମଧୁର ଡାକ ଦେଉଛନ୍ତି। ଆମେ ଏଠାରେ ସଂକୁଳ ବନରୁ ବାହାରିଛୁ, ଏହା ଏଠାର ମନୋହରତା ଦେଖି ମୁଁ ଅନୁଭବ କରୁଛି। ମହାମୁନି, ଏଠାରେ କାହାର ଆଶ୍ରମ? ଏଠାରେ କିଏ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେଇଥିଲେ? ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲା, ସେଠା କଣ? ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ବାଧା ଦେବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଉପରେ ମୋତେ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ବଳଶାଳୀ ରାମ, ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଅନେକ ବର୍ଷ ଓ ଶତାବ୍ଦୀ ଅତିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ କଶ୍ୟପ ଓ ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଅଦିତି, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଚମକୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତ ନିଷ୍ପାଦନ କରି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ। କଶ୍ୟପ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ତୁମେ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଛି; ତୁମେ ତପସ୍ୟାର ଦେହ, ତପସ୍ୟାର ଏକ ଗଠା, ତପସ୍ୟାର ଅବତାର, ତପସ୍ୟାର ଏସେନ୍ସ; ମୋର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦେଖାଯାଉଛ। ମୁଁ ତୁମ ଶରୀରରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଦେଖୁଛି; ତୁମେ ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ବର୍ଣ୍ନନାତୀତ; ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ଶରଣ ନେଉଛି।’ ତାପରେ ହରି, ଅପରାଧ ମୁକ୍ତ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ବର ଚୟନ କର, ଶୁଭ ହେଉ; ତୁମେ ବର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମୋର ପ୍ରିୟ।’ ଏହା ଶୁଣି, କଶ୍ୟପ କହିଲେ, ‘ମୁଁ, ଅଦିତି ଓ ଦେବମାନେ ଏକ ସାଥିରେ ଏହି ବର ଚାହୁଁଛୁ।’ ସେ କହିଲେ, ‘ହେ ବରଦାତା, ତୁମେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ବର ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ମୁନି, ନିର୍ମଳ, ମୋର ପୁତ୍ର ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଜ ହେଉ, ଦାନବ ହନ୍ତା; ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସହଯୋଗ କର।’” ଏହି ଉତ୍ସୁକତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପରେ, ଦୁଇ ରାଜକୁମାର—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନର ଜ୍ଞାତା, କୌଶିକ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—କେଉଁ ସମୟରେ ରାତିରେ ଚଳିବା ଦେମନମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ? ଆମେ ଏହା ମିସ୍ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ଉତ୍ସାହ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ କହିଲାପରେ, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ଆଜିଠୁ ଛଅ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦୁଇ ରାଘବ, ତୁମେ ଏଠାରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ; କାରଣ ଏହି ମୁନି ଏକ ବ୍ରତ ନିଉଛନ୍ତି ଓ ମୌନ ଅବଳମ୍ବନ କରିବେ।” ଏହା ଶୁଣି, ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ଛଅ ଦିନ ଓ ଛଅ ରାତି ଉନିଦ୍ରା ରହି, ଆଶ୍ରମର ରକ୍ଷା କଲେ। ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଶର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ସତର୍କ ରହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ। ଅନ୍ତେ, ଛଅ ଦିନ ପରେ, ଏହି ସମୟ ଆସିଲା; ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସତର୍କ ରୁହ, ଚେତନା ରଖ।” ଏପରି ରାମ କହିବା ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଯଜ୍ଞ ବେଦି ଚମକି ଉଠିଲା; ଗୁରୁ ଓ ପ୍ରହିତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବେଦି ଦର୍ଭା ଗାଛ, କୁସା, ପାତ୍ର ଓ ଫୁଲର ଗଠା ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ପ୍ରହିତମାନେ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଚାଲିଥିଲା; ଏବେ ଆକାଶରେ ଏକ ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏକ ମେଘ ଆକାଶ ଢାକିଲା, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପରି; ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ, ତାଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ମାରୀଚା ଓ ସୁବାହୁ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ, ମେଘର ଭଳି ଭୟଙ୍କର, ଆସି ରକ୍ତ ଧାରା ବର୍ଷା କରିଲେ। ଯଜ୍ଞ ବେଦି ରକ୍ତର ଧାରାରେ ଭିଜିଯିବା ଦେଖି, ରାମ ତୁରନ୍ତ ଆଗେଇ ଗଲେ ଓ ଆକାଶରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ। ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ଉତ୍ତରିବାକୁ ଦେଖି, କମଳନୟନ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ମାଂସ ଭୋଜୀ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖ; ମାନବ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଏମାନେ ମେଘରେ ବାୟୁ କ୍ଷୋଭ ଦ୍ୱାରା ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେବା ପରି ହେବେ। ମୁଁ ଏହା କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏମାନେ ମାନେ ମୁଁ ମାରିବା ଚାହୁଁନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ରାମ ତୁରନ୍ତ ଧନୁଷ ତାଣି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।