ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ରାମଙ୍କୁ ଅନେକ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ । ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ, ଦୃଢନାଭ ଓ ସୁନାଭକ, ଦଶାକ୍ଷ ଓ ଶତବକ୍ତ୍ର, ଦଶଶୀର୍ଷ ଓ ଶତୋଦର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ । ପଦ୍ମନାଭ, ମହାନାଭ, ଦୁନ୍ଦୁନାଭ, ସୁନାଭକ, ଜ୍ୟୋତିଷ, ଶକୁନ ଓ ଦୁଇ ନୈରାସ୍ୟ ଏବଂ ଭିମଳ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ । ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯୌଗନ୍ଧର, ବିନିଦ୍ର, ଦୂତି ନାଶକ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଚିବାହୁ, ମହାବାହୁ, ନିଷ୍କଳି, ବିରୁଚ, ସାର୍ଚିର୍ମାଳୀ, ଧୃତିମାଳୀ, ବୃତ୍ତିମାନ୍ ଓ ରୁଚିର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ । ପିତୃୟ, ସୌମନସ, ଦୁଇ ବିଧୂତମକର, ପରବୀର, ରତି ଓ ଧନଧାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ । କାମରୂପ, କାମରୁଚି, ମୋହମାବରଣ, ଜୃମ୍ଭକ, ସର୍ବନାଭ ଓ ପନ୍ଥନବରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ହେ ରାମ, କ୍ରିଶାଶ୍ୱଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମୋ ଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମେ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।” ରାମ ଅନ୍ତରେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ‘ନିଶ୍ଚୟ’ କହିଲେ । ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । କିଛି ଅସ୍ତ୍ର ଦୀପ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କିଛି ଧୂଆଁ ଭଳି, କିଛି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ଅଞ୍ଜଳି ମୁଡ଼ି ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ମଧୁର ଭାଷାରେ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଆମେ ଏଠି ଅଛୁ; ଆପଣ ଆମକୁ ଯାହା ଆଦେଶ କରିବେ, ଆମେ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।” ରାମ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ତମେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯାଉ; ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ମନରେ ଆମକୁ ସହଯୋଗ କରିବା।” ତାପରେ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଯାଇଗଲେ । ରାମ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନି, ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ମୂଦୁ ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ଥିବା ମେଘ ଭଳି କଳା ଗଛମାନଙ୍କ ଝୁଡ଼ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି । ଏହାର ଏତେ ରୂପ ଓ ଚର୍ମାନ୍ୟତା କାହିଁକି? ଏଠା ମୃଗମାନେ ଭରି ଅଛନ୍ତି, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ମଧୁର ଡାକରେ ଏଠାର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଅଧିକ କରିଛନ୍ତି । ଆମେ ଏକ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଠାରୁ ବାହାରିଛୁ, ଏଠାର ସ୍ଥଳ ଏତେ ମନୋହର ।” “ମହାର୍ଷି, ଏହି ତପୋବନ କାହାର? ଯେଉଁଠାରେ ଅସୁର, ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ? ଆପଣଙ୍କ ପୂଜା ବିଧିକୁ ବାଧା ଦେବାକୁ ସେମାନେ ଆସିଥିଲେ; ଏଠା କେଉଁ ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣ ପୂଜା କରିଥିଲେ?” ଏବେ ତୁମେ ବାଲ କାଣ୍ଡର ଉନତିଶ ଶର୍ଗା ଶୁଣ । ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ଅଦ୍ଭୁତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଲୋକମୟ ଚେହେରାରେ ବିବରଣୀ ଆରମ୍ଭ କଲେ । “ହେ ରାମ, ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଅନେକ ବର୍ଷ ଓ ଶତାବ୍ଦୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ ।” ଏହି ସମୟରେ, କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ । ଶୁଭ ଦମ୍ପତି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ବର ଦେବାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ । “ମୁଁ ତୁମେ, ତପସ୍ୱୀର ତପସ୍ୱୀ, ତପୋମୟ, ତପସ୍ୱୀର ଅବତାର, ତପସ୍ୱୀର ଉତ୍ସ ଦେଖୁଛି । ମୋ ତପସ୍ୟାରେ ତୁମେ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।” “ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଦେଖୁଛି; ତୁମେ ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ବର୍ଣ୍ଣନାରୁ ପରେ; ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ଶରଣ ନେଲି ।” ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବର ଚୟନ କର, ତୁମେ ବର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମୋର ପ୍ରିୟ ।” ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ କହିଲେ, “ଅଦିତି, ଦେବମାନେ ଓ ମୁଁ ସମିଳି ଏହି ବର ଚାହିଁଛୁ ।” “ହେ ବରଦାତା, ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏହି ତପସ୍ୱୀ ଅଦିତି ଓ ମୋର ପୁତ୍ର ହେଉ । ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇ ହେଉ, ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସହଯୋଗ ଲାଭ କରନ୍ତୁ ।” ଏବେ ବାଲ କାଣ୍ଡର ତିରିଶ ଶର୍ଗା ଶୁଣ । ତାପରେ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନର ଜ୍ଞାନୀ, କୌଶିକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାର୍ଷି, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ରାତିରେ ଘୂରଣା କରୁଥିବା ଦେମନମାନେ କେବେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ? ଆମେ ଏହି ସମୟ ଚୁକି ଯିବା ନାହିଁ ।” ଦୁଇ କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁତ୍ର ଏହିପରି ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ; ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । “ଆଜିଠାରୁ ଛଅ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ ରାଘବ ଏଠାରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏକ ବ୍ରତ ନେଇଛନ୍ତି ଓ ମୌନ ଧରିବେ ।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦୁଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାଜପୁତ୍ର ଛଅ ଦିନ ଓ ରାତି ନିଦ୍ରା ବିନା ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ଷା କଲେ । ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ନିପୁଣ ଧନୁର୍ଧର, ଚତୁର୍ୟ ଓ ଜାଗୃତ ରହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ । ଅନ୍ତେ, ଛଅ ଦିନ ଶେଷ ହେଲା, ରାମ ଲକ୍ଷମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସତର୍କ ଓ ଚତୁର୍ୟ ରହ ।” ରାମ ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ବେଦି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇଗଲା; ଗୁରୁମାନେ ଓ ପୁଜାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ବେଦି ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ, ଶ୍ରେଣୀ, ପାତ୍ର ଓ ପୂଜା ଫୁଲର ତଳ ରେ ଚମକୁଥିଲା; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୁଜାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଯଥାବିଧି ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧିରେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏବେ ଆକାଶରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୟାନକ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଏକ ମେଘ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କଲା, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏହିପରି ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ଧାଉଥିଲେ ।