ଲକ୍ଷମଣ, ଦେଖ, ପମ୍ପା ସରୋବର କେମିତି ଚମତ୍କାର ଦେଖାଯାଉଛି—ଏହାର ପାଣି ନୀଳ ପ୍ରବାଳ ପଥର ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଶିତଳ, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳରେ ସଜିତ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ-ଗଛାରେ ଚମକିଉଠିବା। ପମ୍ପାର ଜଙ୍ଗଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର; ପାହାଡ଼ ଚମକୁଛି, ଗଛମାନେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ତଥାପି, ମୋ ମନ ଭାରତଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ଭାଇଦେହୀଙ୍କ ଅପହରଣର ଦୁଃଖରେ ଭାରି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଯାଇଛି। ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପମ୍ପା ଚିତ୍ରକୁଟ ଜଙ୍ଗଳରେ ସଜିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଛି—ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଫୁଲରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ, ଶିତଳ ପାଣିରେ ଶିତଳ, ଶୁଭ୍ର। ପଦ୍ମରେ ଆଛାଦିତ ଏହି ସରୋବର ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; ସାପ ଓ ବନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଏଠି ଚଳାପାଲା କରନ୍ତି, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ଭରି ଅଛନ୍ତି। ନୀଳ ଓ ହଳଦିଆ ଘାସର ମାଟି ଏଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଛି, ଗଛମାନଙ୍କ ଫୁଲ ଗୁଛ ଦେଇ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଛି। ପାହାଡ଼ର ଶିଖରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଭାରି ଫୁଲରେ ଆଛାଦିତ, ଲତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଫୁଲ ଫୁଟାଇଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ନିଗ୍ଧ ପବନ, ଲକ୍ଷମଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; ଋତୁ ଆକୁଳତାରେ ଭରିଯାଇଛି, ଗଛମାନେ ନୂତନ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇ ଉତ୍ସବ କରୁଛନ୍ତି। ଦେଖ, ଲକ୍ଷମଣ, ଫୁଲରେ ଆଛାଦିତ ଏହି ଜଙ୍ଗଳ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେପରି ମେଘ ଝରା ଭଳି ଫୁଲ ଭୂମିରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି। ଏହି ସୁନ୍ଦର ତଳଭୂମିରେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଙ୍ଗଳ ଗଛମାନେ ପବନରେ ହିଳେଇ ତାଙ୍କର ଫୁଲ ଭୂମିରେ ଝରାଇ ଦେଉଛନ୍ତି। ଦେଖ, ଲକ୍ଷମଣ, ପବନ ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲ ଭଳି ଖେଳୁଛି—ଝରିପଡ଼ିଥିବା, ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଓ ଗଛରେ ରହିଥିବା ଫୁଲମାନେ। ଫୁଲ ଫୁଟାଇଥିବା ଶାଖାମାନେ ପବନରେ ହିଳେଇ, ମଧୁମାକିମାନେ ଗୁଞ୍ଜି ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାପାଲା କରୁଛନ୍ତି। ମଦିରାମତ କୋଇଲମାନଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନରେ, ପବନ ଗଛମାନେ ନାଚିଉଠିବା ଭଳି ଅନୁଭବ ହେଉଛି—ପାହାଡ଼ ଗୁହାରୁ ତାଙ୍କର ଗୀତ ମାନେ ଉପସ୍ଥିତ। ପବନ ଚାରିପାଖରେ ତୀବ୍ର ହେଇ ଗଛମାନଙ୍କୁ ହିଳେଇ, ଶାଖାମାନେ ଆପସରେ ଲଗି ଜାଲି ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ପବନ ଚନ୍ଦନ ପରି ଶିତଳ ଓ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରୁଛି, ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ବହି ଅସ୍ତିରତା ଦୂର କରୁଛି। ଗଛମାନେ ପବନରେ ହିଳେଇ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ମଧୁମାକି ଗୁଞ୍ଜି ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ଜଙ୍ଗଳକୁ ଭରି ଦେଉଛନ୍ତି। ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ତଳଭୂମି ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଦୃଢ ଗଛ ଶିଖରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଚମକୁଛି। ଫୁଲରେ ଆଛାଦିତ ଏହି ଗଛମାନେ ପବନରେ ହିଳେଇ, ମଧୁମାକି ଗୁଞ୍ଜନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଏପରି ଦେଖାଯାଉଛି ଯେ, ତାଙ୍କୁ ଗୀତରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଉଛି। ଦେଖ, ସମସ୍ତ କର୍ଣିକାର ଗଛ ଫୁଲରେ ଆଛାଦିତ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷ ଭଳି ଚମକୁଛି, ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ରେ ଆଛାଦିତ। ଏହି ବସନ୍ତ ଋତୁ, ଲକ୍ଷମଣ, ବହୁ ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାରରେ ଅନୁପ୍ରାସିତ, ମୋ ଦୁଃଖକୁ ଆଉ ଅଧିକ କରିଦେଉଛି—ସୀତା ନାହିଁ। ଆକାଂକ୍ଷା ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ଦୁଃଖରେ ଭାରି ହେଇଛି, ଆନନ୍ଦିତ କୋଇଲ ଗୀତ ଗାଇ ମୋତେ ଡାକୁଛି। ଏହି ଆନନ୍ଦିତ କୋଇଲ, ଲକ୍ଷମଣ, ଏହି ମନୋହର ଜଙ୍ଗଳ ଝରାରେ ଚିତ୍କାର କରିବ, ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୋତେ ଦୁଃଖିତ କରିଦେବ। ଏକ ସମୟ, ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି ବନବାସରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ପ୍ରିୟା ମୋତେ ଆନନ୍ଦରେ ଡାକିଥିଲେ ଓ ଗଭୀର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ଦେଖ, ଚାରିପାଖରେ ଗଛ, ଜାଣ୍ତି ଓ ଲତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଯାଇଛି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କର ସାଥୀଙ୍କ ସହ ମିଶି ନିଜ ଦଳରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷମଣ, ମଧୁମାକିମାନେ ମଧୁର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଆନନ୍ଦିତ। ଏହି ନଦୀ କୂଳରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି, କୋଇଲମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଓ ପୁରୁଷ କୋଇଲମାନଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଗଛମାନେ ମୋତେ ଆକୁଳତା ଦେଉଛନ୍ତି, ଅଶୋକ ଫୁଲର ଗୁଛ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଛି, ମଧୁମାକିମାନଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନରେ ଆକାଶ ଭରିଯାଇଛି। ବସନ୍ତ ଋତୁ ନୂତନ ଲାଲ ଶାଖାରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିଉଠିଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରି ନାହିଁ—ନରମ ପାଳକ, ଚମକୁଥିବା କେଶ ଓ ମୃଦୁ ଭାଷାର ମୋ ପ୍ରିୟା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନି, ଲକ୍ଷମଣ, ମୋ ଜୀବନର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ; ଏହି ସୁନ୍ଦର ଋତୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲା। ଜଙ୍ଗଳ କୋଇଲର ଚିତ୍କାର ରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଳଙ୍କୃତ, ଦୂଷ୍ୟମାନ, ବସନ୍ତର ଗୁଣ ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଏହି ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଦହିଦେବ, ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଗଛମାନେ ଦେଖିବି, କିନ୍ତୁ ସେ ନାରୀକୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖ ମୋର ମନରୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଛି; ଭାଇଦେହୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ, ଏଠାରେ ମୋ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବଢ଼ିଯାଉଛି। ବସନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଘମ ଓ ଆକୁଳତାରେ ଦୂଷ୍ୟ; ମୋ ପ୍ରିୟା ମୃଗନୟନୀ, ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି। ଚୈତ୍ର ଜଙ୍ଗଳର ନିର୍ମମ ପବନ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ଲକ୍ଷମଣ; ଦେଖ, ମୟୂରମାନେ କେମିତି ଚମକୁଛନ୍ତି, ଏଠି ଓଠି ନାଚୁଛନ୍ତି। ପବନରେ ତାଙ୍କର ପଖା ହିଳି, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଜନାଲା ପରି ଚମକୁଛି, ମୟୂରମାନେ ମୟୂରୀମାନଙ୍କ ଆସପାସ ଆକୁଳତାରେ ଅଛନ୍ତି। ମୋ ପାଇଁ, ପ୍ରେମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନେ ମୋ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବଢ଼ାଉଛି; ଦେଖ, ଲକ୍ଷମଣ, ମୟୂର ନାଚୁଛି, ତାଙ୍କର ସାଥୀ ମୟୂରୀ ସହିତ ନାଚୁଛି। ଏହି ମୟୂରୀ ପ୍ରେମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ପାହାଡ଼ ତଳଭୂମିରେ ତାଙ୍କର ସାଥୀକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି; ମୟୂର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ହୃଦୟରେ ଅନୁସରଣ କରୁଛି। ସୁନ୍ଦର ପଖା ଖୋଲି ମୟୂର ଚିତ୍କାର କରି ମଜା କରୁଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଏହି ଜଙ୍ଗଳରେ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇନାହିଁ। ଏହିକାରଣରୁ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଏହି ମନୋହର ଜଙ୍ଗଳରେ ନାଚୁଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ, ଫୁଲର ଋତୁରେ ତାଙ୍କ ବିନା ରହିବା ଅସହ୍ୟ। ଦେଖ, ଲକ୍ଷମଣ, ପ୍ରେମ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହେଉଛି: ଏହି ମୟୂରୀ ଆକୁଳତାରେ ତାଙ୍କର ସାଥୀକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି।