ଏହି ଦୀଘା ଦିନରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶବରୀ ଯେଉଁ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ନୀଳ ନଳିନୀ ଫୁଲ ସହିତ ଯେଉଁ ଫୁଲ ଦେଇଥିଲେ, ସେଗୁଡିକ ଏଯାଁ ଅଜରାମର ରହିଛି—ସେମାନେ ଦୀଘା ଦିନରେ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଫୁଲ ଅମୃତ ଭାବରେ ଅଖଣ୍ଡ ରହିଛି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିବା ଏବଂ ଏହି ଗଳ୍ପ ଶୁଣିବା ପରେ, ଶବରୀ ରାମଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, “ମୋ ଅନୁମତି ଦିଅ, ମୁଁ ଏହି ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦାସୀ ଭାବରେ ସେବା କରିଥିଲି, ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଶବରୀଙ୍କ ଏହି ଧାର୍ମିକ ଓ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତବ୍ୟ ଶୁଣି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି କହିଲେ, “କି ଅଦ୍ଭୁତ!” ପରେ ରାମ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ଆଦର କରିଛ, ଶୁଭେ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁ, ଯାଅ।” ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ଝୁଟିଆ କେଶ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବର୍କ ଓ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶବରୀ, ନିଜ ଶରୀରକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିଦେଲେ। ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଉଁଠି ଶବରୀ ଦିବ୍ୟ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧି, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବିଜୁଳି ପରି ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ। ନିଜ ଧ୍ୟାନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଶବରୀ ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ଋଷିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ପଚ୍ଚାତ୍ତର ସର୍ଗ ଅତି ମହିମାମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଶବରୀ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଗଲା ପରେ, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବସି ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନଙ୍କ ମହିମା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ସେ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ ଋଷିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି; ଏଠି ବାଘ ଓ ହରିଣ ଏକାଠି ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି। ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ପବିତ୍ର ତୀରରେ ଆମେ ସଉଚିତ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଅଭିଷେକ କରିଛୁ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିଛୁ। ଅନିଷ୍ଟ ଦୂର ହୋଇଛି, ଶୁଭ ହୋଇଛି; ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୋର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଛି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ହୃଦୟରେ ଶୁଭ ଅନୁଭୂତି ଆସୁଛି; ତେଣୁ ଚଳ, ଆମେ ସେଇ ଆନନ୍ଦମୟ ପମ୍ପା ସରୋବରକୁ ଯିବା। ଏଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ, ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ଚମକୁଛି, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ, ସୂର୍ୟପୁତ୍ର, ବାସ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଏବେ ବାଲିଙ୍କ ଭୟରେ ଚାରି ମାକଡ଼ ସହିତ ରିଶ୍ୟମୂକରେ ରହୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସହିତ ଦେଖା କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଏହି ସୁଗ୍ରୀବ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଏପରି ରାମ କହିଲେ, ସାଉମିତ୍ରି ମଧ୍ୟ ଏହି ଶୂରବଳୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଯିବା; ମୋ ମନ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ।" ଏପରି କହି, ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଚାଲିଗଲେ। ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପମ୍ପା ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲ ଭରା ଗଛ ଦେଖିଲେ। ସେ ମହାବନ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ କୋୟଷ୍ଟିକ, ଅର୍ଜୁନକ, ଶତପତ୍ର, କିରକ ଏବଂ ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ସୀତା ପ୍ରତି ଅତି ଭାବୁକ ରାମ ଏହି ଦିନେ ଅନେକ ଗଛ ଏବଂ ଅନେକ ସରୋବର ଦେଖି ମହାସରୋବର ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦୂରରୁ ମାଟଙ୍ଗ ନାମକ ଜଳସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମ ଏହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠି ରାଘୁବଂଶୀ ଦୁଇଜଣ ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଦୁଃଖରେ ଜର୍ଜରିତ ହେଲେ। ସେ ଫୁଲ ଭରା ନଳିନୀ ସରୋବରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ତିଳକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ବକୁଳ, ଉଦଳକ ଗଛ ତଳେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିଲା। ଏହି ସରୋବର ଗୁଛ ଭରା, ଜଳ ନଳିନୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କ୍ରିଷ୍ଟାଳ ପରି ଚିତ୍ରାଳ ଏବଂ ମୃଦୁ ବାଲିରେ ଭରିଥିଲା। ମାଛ ଏବଂ କଚ୍ଚୁଆରେ ଭରିଥିଲା, ତୀରରେ ଗଛ ଏବଂ ଲତାରେ ଜାଲି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନ କିନ୍ନର, ସର୍ପ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଅନେକ ଗଛ ଏବଂ ଲତାରେ ଆଛାଦିତ, ଶୀତଳ ଜଳର ଅତି ସୁନ୍ଦର ତଳାବ। ନଳିନୀ ଏବଂ ମୂଖି ଫୁଲରେ ଲାଲ ହୋଇଥିଲା, କୁମୁଦ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଧଳା ହୋଇଥିଲା, ନୀଳ ମୂଖି ଫୁଲରେ ନୀଳ ହୋଇଥିଲା, ଏହି ସରୋବର ରଙ୍ଗିନ ଚାଦର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ନଳିନୀ ଏବଂ ନୀଳ ମୂଖି ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା, ମାଙ୍ଗୋ ଗଛର ଫୁଲ ତୀରକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲା, ମୟୂରର ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ଏପରି ଆନନ୍ଦମୟ ପମ୍ପା ଦେଖି, ରାମ ଏବଂ ସାଉମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୁଃଖରେ ଜର୍ଜରିତ ହେଲେ। ତୀରରେ ତିଳକ, ବୀଜପୂର, ବଟ ଏବଂ ଧଳା ଗଛ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କରବ, ପୁନ୍ନାଗ ଗଛ, ଚମ୍ପା, କୁନ୍ଦ, ବନ୍ଦୀର, ନିକୁଳ, ଅଶୋକ, ସପ୍ତପର୍ଣ, କଟକ, ଅତିମୁକ୍ତ ଏବଂ ଅନେକ ଗଛ ଏଠି ଅତି ସୁନ୍ଦର ହୋଇଥିଲା; ଏହି ତୀରରେ ମୂଳତଃ ଖଣିଜରେ ଶୋଭିତ ପୃଥକ୍ ପର୍ବତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହା ହେଉଛି ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ରଙ୍ଗର ଫୁଲ ଫୁଟିଥିଲା; ଏଠି ରିକ୍ଷରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସୁଗ୍ରୀବ ବାସ କରୁଛନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁଗ୍ରୀବ ଏଠି ବାସ କରୁଛନ୍ତି; ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନଙ୍କ ରାଜା, ନିକଟକୁ ଯାଅ।” ଏପରି ଶୂରବଳୀ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ବିନା ମୁଁ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବି?” ଏପରି କହି, ପ୍ରେମ ତାପରେ ଜର୍ଜରିତ, ମନ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପରେ ଲାଗିନଥିଲା, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ନଳିନୀ ଭରା ପମ୍ପା ସରୋବରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଖ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି। ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲି, ଅରଣ୍ୟ ଦେଖି, ରାମ ପମ୍ପା ସରୋବର ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଗୁଛ ଭରା ଗଛ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ।