ପମ୍ପା ତଟରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ହେଉ, ମହାମନାବ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଶବରୀ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଆତ୍ମା, ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ— ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ଦାନୁବଂଶୀ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଏତେ ଶକ୍ତି କିପରି? ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯଦି ତୁମେ ଅନୁମତି ଦେଉଛ।" ଏହି ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚରିତ ହେବା ସହିତ, ଶବରୀ ଦୁଇଁ ଭାଇଙ୍କୁ ସେ ମହାବନ ଦେଖାଇଲେ— "ଦେଖନ୍ତୁ, ଏହି ଘନ ମେଘପରି ଅନ୍ଧାରା ବନରେ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ରହୁଛନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି ମତଙ୍ଗ ବନ, ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ଗୁରୁମାନେ ମହାତ୍ମା, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏଠି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ଯଜ୍ଞବେଦୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ରତା, ଶ୍ରମରେ ହାତ କମ୍ପିଥିବା ବେଳେ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ବେଦୀ ଏଯାଁ ଅପୂର୍ବ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଆଲୋକିତ କରୁଛି।" "ଏଠି ଦେଖନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଉପବାସ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଅଗ୍ରସର ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମନେ ମନେ ସପ୍ତ ସାଗରକୁ ଡାକି ଏଠାକୁ ଆଣିଥିଲେ। ଏଠି ସେମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ହେଉଥିଲା, ଏହି ଗଛମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଚୀରବସ୍ତ୍ର ରଖିଥିଲେ, ଯାହା ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଖାଇନି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଉଥିବା ଫୁଲ ଓ ନୀଳ କମଳ ଏଯାଁ ଅଜସ୍ର ଅଛି, ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଝିନାହିଁ। ଏବେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ ବନ ଦେଖିଲେ, ଏହାର ଗାଥା ଶୁଣିଲେ, ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।" "ମୁଁ ମୋ ସେଇ ମହାତ୍ମା ଗୁରୁମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ମୁଁ ସେବା କରିଥିଲି।" ଶବରୀଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ରାମ କହିଲେ, "ବହୁତ ଅଦ୍ଭୁତ!" ପଛରେ ରାମ ଶବରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲ, ମହିଳେ, ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେଉଁଠି ଚାହ, ଯାଅ।" ଏହିପରି ଅନୁମତି ପାଇ ମାଟିଆ କେଶ, ଚୀରବସ୍ତ୍ର ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶବରୀ ଆତ୍ମାନ୍ନତି କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଓ ମାଳାଧାରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଚମକୁଥିବା ମେଘପ୍ରଭା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଶବରୀ ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଶକ୍ତିରେ ସେଇ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ବସୁଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଶବରୀ ନିଜ ତପୋବଳରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଯିବା ପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମହିମା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହି ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ବାଘ ଓ ହରିଣ ଏକସাথে ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ବସୁଥିଲେ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ରହୁଥିଲେ।" "ସପ୍ତ ସାଗର ତୀରେ ଆମେ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଲୁ, ପିତୃପୂଜା କଲୁ। ଏହାର ଫଳରେ ଆମର ଅପଶକୁନ ଦୂର ହେଲା, ଶୁଭ ହେଲା, ମୋ ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମୋ ମନରେ ଏବେ ଶୁଭ ସଂକେତ ଉପଜିଛି, ଚଳ, ଆମେ ସେଇ ପମ୍ପା ସରୋବରକୁ ଯିବା।" "ସେଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ, ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ବୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ସୂର୍ୟପୁତ୍ର, ଚାରି ମନ୍ଦ୍ରି ସହ ବାଲିଙ୍କ ଭୟରେ ରହୁଛନ୍ତି। ସେ ମହାବାନର ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ମୋର ଦେଖା ହେବାକୁ ମୁଁ ଉତ୍ସୁକ। ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜର ଆଶା ସେଉଁଠି ଅଛି।" ଏପରି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, "ଚଳ, ଶୀଘ୍ର ଚଳିବାକୁ ମୋର ମନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛି।" ଏପରି କହି, ସେମାନେ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଇଁ ଭାଇ ପମ୍ପା ସରୋବର ପହଞ୍ଚିଲେ, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଗଛମାନେ ଦେଖି ଚାରିପଟେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ। ସେ ମହାବନ କୋୟଷ୍ଟିକ, ଅର୍ଜୁନକ, ଶତପତ୍ର, କିରକ ଓ ଅନେକ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକୁହାଣିରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ରାମ, ବିରହାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବା, ଅନେକ ଚମତ୍କାର ଗଛ ଓ ଝିଲିମିଲି ପାଣିର ଝିଲିକ ଦେଖି, ମହାସରୋବର କୁ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଦୂରରୁ ମତଙ୍ଗ ସରୋବର ଦେଖି, ଦୁଇଁ ଭାଇ ଏହି ପାଣିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠି ଦୁଇଁ ରଘୁନନ୍ଦନ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ବିରହରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ରୂପସୀ କମଳ ଭରା ପୋଖରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତିଳକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ବକୁଳ ଓ ଉଦଳକ ଗଛ ଚାରିପଟେ ଅଛି। ଏହି ସରୋବର ଘନ ଛାୟା ଅତି ମନୋହର, କ୍ରିଷ୍ଟଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାଣି, ମୃଦୁ ବାଳୁକା ଓ ଅନେକ କମଳ ରହିଛି। ଏଠି ମାଛ ଓ କଉ ଭରିଥିଲା, କୂଳେ ଗଛ ଲତା ଉଠିଥିଲା, ଯେଉଁଠି କିନ୍ନର, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଆସୁଥିଲେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଢାକା, ଶୀତଳ ଜଳ ଭରା ଏହି ଝିଲି ଅତି ଶୋଭାମୟ। କମଳ ଓ ନୀଳ କମଳରେ ଭରିଥିବା, ଗନ୍ଧରେ ଉତ୍ତମ, ମାଙ୍ଗୋ ମାଳିକା ଫୁଲରେ ଛାଏଁ, ମୟୂର ଚିତ୍କାରରେ ଗଞ୍ଜିଉଠୁଥିବା ପମ୍ପା ସରୋବର ଦେଖି, ଦୁଇଁ ଭାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।