ରାମ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ଶବରୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଶବରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମ ନମ୍ର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରଖିଛ? ମନ ଶାନ୍ତିତାରେ ଅଛି କି? ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରି ତୁମେ ଫଳ ପାଇଛ କି?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ତପସ୍ୱିନୀ, ବୟସ୍କ ଓ ଦୃଢ଼ ଶବରୀ, ଯିଏ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଶବରୀ କହିଲେ, “ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଛି। ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋର ଶିକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟା ଫଳଦାୟି ହେଲା, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପୂଜା କରି ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇବି। ଆପଣଙ୍କ କୃପା ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଲି; ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ଆପଣ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ରଥରେ ଆସିଥିଲେ, ତାହା ପରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସେବା କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲି। ତେଜସ୍ୱୀ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାତ୍ମାମାନେ ମୋତେ କହିଥିଲେ: ‘ରାମ ତୁମର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିବେ।’ ‘ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବରେ ସ୍ୱାଗତ କର; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ତୁମେ ଉଚ୍ଚ ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ପାଇବ।’ ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ ମୁଁ ବନ୍ୟ ଫଳ, ମୂଳ ଏବଂ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିଛି। ପମ୍ପା ତଟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶବରୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମା, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ—ଜିଏ ଦାନୁବଂଶରୁ ଆସିଥିଲେ—ଏବଂ ମୋତେ ଏହି ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜଣା ଅଛି, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି?” ରାମ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯଦି ଆପଣ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି।” ଏହିପରେ ଶବରୀ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବଡ଼ ବନ ଦେଖାଇଲେ: “ଏହି ବନ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଘନ, ଅନେକ ପଶୁ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।” “ଏହା ମତଙ୍ଗ ବନ; ଏଠାରେ ମୋର ଶିକ୍ଷକମାନେ ଦୀପ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ବେଦୀ ତିଆରି କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଏହା ଏହି ପୂର୍ବଦିଗରେ ଥିବା ବେଦୀ; ଏଠାରେ ମୋର ଶିକ୍ଷକମାନେ ଶ୍ରମରେ କମ୍ପିତ ହାତରେ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ବେଦୀ ଏପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆଲୋକିତ। ଉପବାସ ଓ ଶ୍ରମରେ ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ, ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଏଠାରେ ଆଣିଥିଲେ—ଦେଖନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ନିତ୍ୟ ପାନ ଶେଷେ, ତାଙ୍କ ଚାଲା ଚିର ଗଛରେ ରଖିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଏଉଁ ଚାଲା ଏଯାଁ ଶୁଖିନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ପୁଷ୍ପ ଓ ନୀଳ କମଳ ଏଉଁ ଶୁଖିନାହିଁ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପୂର୍ବେ ଅର୍ପିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ଆପଣ ଏହି ବନ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଏହାର କଥା ଶୁଣିଲେ; ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ମୁଁ ଏହି ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ମୁଁ ମୋର ଶିକ୍ଷକମାନେ—ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ମୁଁ ସେବା କରିଥିଲି—ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଶବରୀଙ୍କ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, “ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!” ରାମ ଏବେ ଶବରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ଏବେ ମନ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକକୁ ଯାଅ।” ଏହିପରେ ଜଟାଧାରି, ଚାଲା ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶବରୀ, ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଶରୀର ଅର୍ପଣ କଲେ। ଶବରୀ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ, ଦିବ୍ୟ ଉଙ୍ଗୁଆ ଓ ମାଲା ପିନ୍ଧି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଗଲେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅତି ରୂପବତୀ, ଆଲୋକ ଝିଅ ପରି ସ୍ଥାନକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଲେ। ଶବରୀ ନିଜ ଧ୍ୟାନ ଶକ୍ତିରେ ସେଉଁଠି ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକମାନେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍କଳବାସୀ ଶବରୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇବା ପରେ, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତିନି ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ମହିମା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୁମିତ୍ରନନ୍ଦନ, ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୱୀମାନେ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠି ବାଘ ଓ ହରିଣ ଏକାଠି ବିଶ୍ୱାସରେ ବସିଥିଲେ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଉପସ୍ଥିତ। ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ପୂନ୍ୟ ତୀରେ ଆମେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କଲୁ। ଅଶୁଭ ଦୂର ହୋଇଛି, ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳିଛି; ଏପରି ଆନନ୍ଦ ମୋର ହୃଦୟରେ ଆସିଛି। ଏହି ଶୁଭ ଭାବ ଦେଖି, ଚଳ, ଆମେ ପମ୍ପା ସରୋବରକୁ ଯାଉ। ସେଠାରେ ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ଚମକୁଛି, ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୱୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର, ବସିଛନ୍ତି। ସେ ବାଲିଙ୍କ ଭୟରେ ଚାରି ମକୁଟି ସହିତ ରିଶ୍ୟମୂକରେ ରହୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଦେଖା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଶୀତା ନିର୍ବାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗ ଆବଶ୍ୟକ।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥାରେ ସୌମିତ୍ରି କହିଲେ, “ଚଳ, ଶୀଘ୍ର ଯାଉ; ମୋର ମନ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସୁକ।” ତାହା ପରେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମିଶି ପମ୍ପା ସରୋବର ଉପକୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଗଛ ଦେଖି ଚାରିପାଖ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ବନ ମଧ୍ୟରେ କୋୟଷ୍ଟିକ, ଅର୍ଜୁନକ, ଶତପତ୍ର, କିରକ ଏବଂ ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ଏଭଳି ଶବରୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଉତ୍କଳ ଆତ୍ମା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଚରଣରେ ଶବରୀ ଯାଇଥିଲେ; ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପମ୍ପା ଏବଂ ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କରିଲେ, ଶୀତା ନିର୍ବାନ ପାଇଁ ନୂତନ ଆଶା ନେଇ।