କବନ୍ଧଙ୍କୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ମୂଳ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶରୀରରେ ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ଓ ଶୋଭା ନିଏ, ଆକାଶରେ ଦେଖାଦେଲେ ଓ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମିତ୍ରତା କର!” ତାପରେ, କବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପମ୍ପା ସରୋବର ପାଖରେ ଅରଣ୍ୟର ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଦିଆଯିବା ପରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇ ଭାଇ—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ସେମାନେ ମଧୁ, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନେକ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ଗୋଟିଏ ପାହାଡ଼ର ଢାଳାରେ ଶିବିର କରି, ରଘୁବଂଶୀ ଭାଇମାନେ ପମ୍ପା ସରୋବରର ପଶ୍ଚିମ ତଟକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଶୋଭାମୟ ପମ୍ପା ସରୋବରର ପଶ୍ଚିମ କୂଳରେ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ମନୋହର ଶବରୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଅନେକ ଗଛରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେମାନେ ଶବରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ। ସଫଳ ତପସ୍ୱିନୀ ଶବରୀ, ରାମ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ। ସେ ଆଗରେ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଲେ, ଯଥାବିଧି ଆତିଥ୍ୟ କଲେ। ଏହାପରେ ରାମ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଏମିତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମର ବାଧା ବିନାଶ ହେଇଛି କି? ତୁମର ତପସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି କି? କ୍ରୋଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିଛି କି, ଓ ଆହାର ସଂଯମ ଅଛି କି? ତୁମେ ନିୟମ ରଖୁଛ, ମନ ଶାନ୍ତ ଅଛି କି? ଗୁରୁସେବା ଫଳଦାୟକ ହେଲା କି?” ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଶବରୀ, ଯିଏ ସଫଳ ଓ ସମ୍ମାନିତ, ବୟସ୍କ ଓ ଧୃଢ଼, ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଆଜି ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଛି; ଏହି ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଗୁରୁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଆଜି ମୋ ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହେଲା, ଏବଂ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି, କାରଣ ରାମ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ଏଠି ପୂଜିଛି। ତୁମ ଦୟାଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି। ତୁମେ ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ରଥରେ ଆସିଥିବାବେଳେ, ସେଠାରୁ ମୁଁ ତୁମ ସେବା କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲି। ମୋ ଗୁରୁମାନେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧନ୍ୟ, ମତେ କହିଥିଲେ—‘ରାମ ତୁମ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିବେ। ତୁମେ ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ସଉମିତ୍ରି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ କରିବା; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମେ ଉଚ୍ଚ, ନିତ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା।’ ଏଭଳି ସୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ମହାମୁନିମାନେ କହିଥିଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଅରଣ୍ୟ ଫଳ-ମୂଳ ଆଣିଛି। ହେ ପମ୍ପାତୀରର ବୀର, ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇଥିଲି।” ତାପରେ ରାଘବ ଏହି ସମାଜରେ ବଞ୍ଚିତ ଥିବା ଶବରୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦାନବବଂଶୀ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ରାମ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଗଥା ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯଦି ତୁମେ ଅନୁମତି ଦେଉଛ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶବରୀ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ସେ ମହାବନ ଦେଖାଇଲେ—“ଦେଖ, ଏହା ଘନ ମେଘ ପରି ଅନେକ ପଶୁପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ମତଙ୍ଗ ଅରଣ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ପବିତ୍ର ଗୁରୁମାନେ ମହାତ୍ମା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତ, ଏଠି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏହି ହେଉଛି ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରିଥିବା ବେଦି, ଯେଉଁଠି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହସ୍ତରେ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ବେଦି ଏଉଁଠି ଏଉଁଠି ଅତୁଳନୀୟ ତେଜରେ ଚମକି ରହିଛି। ସେମାନେ ଉପବାସ ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ମନସ୍ତି ଏଠି ସପ୍ତସାଗରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ, ଦେଖ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ। ତାଙ୍କ ନିମଜ୍ଜନ ପରେ, ବାର୍କ ଚୀର ବସ୍ତ୍ର ଏହି ଗଛରେ ରଖିଥିଲେ; ଏଯାଁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛି। ସେମାନେ ଅର୍ପିତ ଫୁଲ ଓ ନୀଳ କମଳ ଏଯାଁ ଅବିନାଶୀ ଅଛି, ଯଦିଓ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ପୂର୍ବେ ହୋଇଥିଲା। ଏବେ ତୁମେ ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲା, ଏହାର କଥା ଶୁଣିଲା; ଏହି ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁମାନେଁ ସହିତ ସେଇ ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାମୁନିମାନେଁ ସମ୍ନିଧିକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଏହି ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ କହିଲେ, “ଅଦ୍ଭୁତ!” ତାପରେ ରାମ ଶବରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲ, ଏବେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଯାଅ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ କର।” ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ସହିତ, ଜଟାଧାରିଣୀ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶବରୀ ଅଗ୍ନିକୁ ଆତ୍ମନିବେଦନ କଲେ। ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଇ, ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ଓ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କଲେ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମନୋହର ରୂପରେ, ମେଘରେ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକି ତିଁଠି ଦେଖାଦେଲେ। ଶବରୀ ନିଜ ଧ୍ୟାନଶକ୍ତିରେ ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାମୁନିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଶବରୀ ନିଜ ତପୋବଳରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିବା ପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।