ଓ ରାମ, ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଯେଉଁମାନେ ଶୁଏ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଘୁମୁଠି ଉଠିଲେ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, କୁକର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକ ସେହି ପାହାଡ଼କୁ ଚଢ଼ିଯାଏ, ସେଠାରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘୁମୁଠି ଥିବାବେଳେ ଧରି ମାରିଦିଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବା ଯୁବା ହାତୀମାନେ ପମ୍ପା ଝିଲିକୁ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀମାନେ, ତାଙ୍କର ଦେହରେ ରକ୍ତର ଧାରା ଲାଗି ରହିଛି, ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ କେବେକେବେ ଏକା ଏକା ଘୁରୁଥିବା, ମେଘ ଭଳି କଳା ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଚଳନଶୀଳ। ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ପିଇ ତାଜା ଓ ଶୀତଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଯେଉଁ ଜଳ ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେହି ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହାତୀମାନେ ଭାଲୁ ଓ ବାଘମାନଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା, ତାଙ୍କର କମଳା ନୀଳ ତ୍ୱକ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି। ମୃଗ, ବନଶୁକର ଓ ନିର୍ଭୟ ହରିଣ ଦେଖିଲେ ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଯିବ, ଓ ରାମ। ସେହି ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଶୋଭା ପାଉଛି। ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ସେହି ଗୁହା ପାଥରରେ ଢାକା ଓ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଖୁବ କଷ୍ଟକର। ଏହାର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଥଣ୍ଡା ପାଣିର ପୋଖରୀ ଅଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅନେକ ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଘେରା। ସେଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ବାନରମାନେ ସହ ବସୁଛନ୍ତି। କେବେ କେବେ କବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଦଢ଼ିଥାନ୍ତି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବନ୍ଧ ଆକାଶରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ; ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ନିକଟରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇଜଣ—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯାଅ, ଆଗକୁ ଯାଅ।" ସେ କହିଲେ, "ଯାଅ, ତୁମର କାମ ସିଦ୍ଧ ହେବ।" ଏଭଳି ଅନୁମତି ପାଇ, ଖୁସି ହୋଇ କବନ୍ଧ ଚାଲିଗଲେ। ସେହି କବନ୍ଧ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଚମକିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆକାଶରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ମିତ୍ରତା କର।" ଏଭଳି ଘଟଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ପରେ, କବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପମ୍ପା ସରୋବର ପାଖରେ ଅରଣ୍ୟର ମାର୍ଗ ଦେଖାଯିବା ପରେ, ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର—ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିର ସନ୍ତାନ—ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯିବା ସମୟରେ ଅନେକ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲଗା ଗଛରେ ଭରିଛି, ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ଶିବିର କରି, ପମ୍ପା ସରୋବରର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ପମ୍ପା ଝିଲିର ପଶ୍ଚିମ ତୀରରେ ଶବରୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଅନେକ ଗଛରେ ଘେରା ସେହି ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶବରୀଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଗଲେ। ସେମାନେ ଆସିଲେ ବୋଲି ଦକ୍ଷ ବ୍ରତଚାରିଣୀ ଶବରୀ ଉଠି, ହାତ ଯୋଡ଼ି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ରାମ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ତପସ୍ବିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ତୁମର ବାଧା ଦୂର ହୋଇଛି କି? ତୁମର ତପସ୍ୟା ବଢ଼ୁଛି କି? ରୋଷ ଦମିତ ଅଛି କି, ଓ ଦନ୍ୟ ତପସ୍ବିନୀ, ତୁମର ଆହାର ନିୟମିତ ଅଛି କି? ତୁମର ବ୍ରତ ଅଟୁଟ ଅଛି କି? ମନ ଶାନ୍ତ ଅଛି କି? ଗୁରୁସେବା ଫଳଦାୟକ ହୋଇଛି କି, ମୃଦୁବାଦିନୀ?" ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନିପୁଣ ଓ ସମ୍ମାନିତ ଶବରୀ, ବୟସ୍କ ଓ ଧୃଢ଼ଚିତ୍ତ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଆଜି ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଗଲା; ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା ଓ ମୋ ଗୁରୁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଆଜି ମୋ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତପସ୍ୟା ଫଳପ୍ରଦ ହେଲା, ଏବଂ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି, କାରଣ ତୁମେ, ରାମ, ପୁରୁଷୋत्तମ ଓ ଦେବମାନବ, ଏଠି ପୂଜିତ ହେଲା। ତୁମର କୃପାଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛ; ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହରେ, ଶତ୍ରୁଦମନ, ମୁଁ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି। ତୁମେ ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ଆସିଥିବାବେଳେ, ସେଠାରୁ ମୁଁ ତୁମ ସେବା କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲି।" "ମୋତେ ଏହି ମହାନ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧନ୍ୟ ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ—'ରାମ ତୁମ ସୁପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିବେ।' 'ସେଉଁଥିରେ ସେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ସହିତ ସଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।'" "ଏଭଳି ମହାନ ଋଷିମାନେ କହିଥିବା ଦ୍ୱାରା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ଅରଣ୍ୟ ଉପହାର ସଂଗ୍ରହ କରିଛି। ହେ ପମ୍ପା ତୀରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ୟାଘ୍ରପୁରୁଷ, ଏପରି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶବରୀ ଏହି କଥା କହିଲେ।" ତାପରେ ରାଘବ ତାଙ୍କୁ, ସମାଜରୁ ବଞ୍ଚିତ ଥିବା, ଦାନବ ବଂଶୀୟ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କାରଣ ଶବରୀ ଏହା ବିଶେଷ ଜାଣିଥିଲେ। ରାମ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଏହାକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।" ଏପରି କଥା ରାମଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେବା ପରେ, ଶବରୀ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେହି ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ—"ଦେଖ, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଘନ ଏବଂ ପଶୁପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।" "ଏହି ମତଙ୍ଗ ଅରଣ୍ୟ, ଏହି ଭଳି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ; ଏଠି ମୋ ମହାତ୍ମା ଗୁରୁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏକ ପବିତ୍ର ବେଦି ନିର୍ମାଣ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିଲେ।" "ଏହି ହେଉଛି ପୂର୍ବମୁଖୀ ବେଦି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ସମ୍ମାନିତ ଗୁରୁମାନେ, ଶ୍ରମରେ କମ୍ପିଥିବା ହାତରେ, ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ।" "ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଏବେମଧ୍ୟ ଏହି ବେଦି ଅପୂର୍ବ ତେଜରେ ଚମକୁଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରଭା ଦେଉଛି।" "ଅତି ଉପବାସ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଚଳିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ସେମାନେ ମନରେ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି—ଦେଖ।