ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଫଳରୁ, ତାଙ୍କ ଗାଁର ପସିନା ଥିବା ଫୁଟିଯାଇଥିବା ଫୁଲମାଳାଗୁଡିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏମିତି ମାଳାଗୁଡିକ ଅବିନାଶୀ ଅଟୁଟ ଥାଏ, ରାଘବ। ସେହି ମାଳାଗୁଡିକର ଦେଖା ଆଜି ପ୍ରୟାଣ ହୁଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ତପସ୍ୱିନୀ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଶବରୀ। ଶବରୀ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଦରଣୀୟ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାମ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ଶବରୀ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଏହା ପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଅବତାର ରାମ, ତୁମେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଗୁପ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବା, ଯାହା ପମ୍ପା ସରୋବରର ପଶ୍ଚିମ ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ତାହାରେ ଏକଥି ହାତୀମାନେ ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ତାହା ପାଖରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚି ପାରିନାହାନ୍ତି। ରଘୁବଂଶୀ, ସେହି ଜଙ୍ଗଲ ମତଙ୍ଗ ଗ୍ରୋଭ୍ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନନ୍ଦନବନ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ସେହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିତ, ତୁମେ ରାମ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା; ପମ୍ପା ସରୋବର ପାଖରେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଫୁଲ ଓ ବୃକ୍ଷ ରେ ଭରିଆ। ଏହି ପାହାଡ଼ ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ଚଢ଼ି ପାରିବା, ଯୁବ ହାତୀମାନେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ ଯିଏ ଶୁଏ, ସେ ଉଠିଲାପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍୵ପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ସମସ୍ତ ଧନ ଅପେକ୍ଷା ପାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଓ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଚଢ଼ିବେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଇଥିବାବେଳେ ଧରି ମାରିଦେଇଥାନ୍ତି। ସେଠି, ପମ୍ପାରେ ମତଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମର ବାସିନ୍ଦା ଯୁବ ହାତୀମାନେ ଖେଳ କରୁଥିବା ବଡ଼ ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଏ। ପ୍ରବଳ ହାତୀମାନେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏକାଏକା ଏବଂ ଦଳରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ମେଘପରି ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ଧାରା। ସେଠି, ଶୀତଳ, ସ୍୵ଚ୍ଛ, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ପିଇ, ହାତୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ତୃପ୍ତି ପାଇ, ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଭାଲୁ ଓ ବାଘମାନେ ସହିତ ମିଶି, ଯାହାଙ୍କ ନୀଳ ତୃଣ ଚମକିଉଠିବା। ସେଠି ମେଢ଼ା, ଶୂକର, ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ହରିଣ ଦେଖି, ତୁମର ଦୁଃଖ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବ; ଏବଂ ରାମ, ପାହାଡ଼ରେ ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଅଛି। କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହି ଗୁହା ପାଥରରେ ଆଛାଦିତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବା; ତାହାର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଏକ ବଡ଼ ଶୀତଳ ଜଳକୁଣି ଅଛି, ଯାହା ଅତି ମଧୁର, ଅନେକ ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ଭରିଆ, ବିଭିନ୍ନ ବୃକ୍ଷରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ। ସେଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶୁଗ୍ରୀବ ମକୁଡ଼ମାନେ ସହିତ ବାସ କରନ୍ତି। କେବେକେବେ କବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରେ ଉଭସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମାଳା ଧାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ପ୍ରବଳ କବନ୍ଧ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ଆକାଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାବେଳେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯାଅ, ଆଗକୁ ଚାଲ।" ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଯାଅ, ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ।" ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ପାଇ, କବନ୍ଧ ଖୁସି ହେଇ ଚାଲିଗଲେ। ସେ କବନ୍ଧ, ତାଙ୍କ ଏକାଧିକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶରୀର ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ଶୋଭା ରେ ଆଲୋକିତ, ଆକାଶରେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ମିତ୍ରତା କର।" ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଚଉଵାଠି ସର୍ଗର କଥା। ଏହା ପରେ, କବନ୍ଧ ମାନ୍ୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପମ୍ପା ସରୋବର ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାଲିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଅନେକ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଆ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଶୁଗ୍ରୀବକୁ ଖୋଜୁଥିବା। ପାହାଡ଼ର ଏକ ଢାଳରେ ଶିବିର କରି, ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇଜଣ ପମ୍ପା ସରୋବରର ପଶ୍ଚିମ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଉଁଠି, ପମ୍ପାର ସୁନ୍ଦର ପଶ୍ଚିମ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଶବରୀଙ୍କ ମନୋହର ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠି, ଅନେକ ବୃକ୍ଷରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ଅତି ମଧୁର ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି, ଶବରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶବରୀ ତପସ୍ୱିନୀ ଉଠି, ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ରାମ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚରଣ ଧରିଲେ। ସେ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ଦେଲେ, ପ୍ରଚଳିତ ରୀତି ଅନୁଯାୟୀ; ତାପରେ ରାମ ତପସ୍ୱିନୀ ଶବରୀଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଦେଖି କହିଲେ। "ତୁମର ବାଧା ଦୂର ହୋଇଛି କି? ତୁମର ତପସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି କି? ତୁମର କ୍ରୋଧ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଖାଦ୍ୟ ନିୟମିତ ଅଛି କି, ତପସ୍ୟାର ସଂପଦ ଧାରଣ କରିଥିବା?" "ତୁମେ ଉପବାସର ନିୟମ ରଖିଛ, ମନ ଶାନ୍ତି ଅଛି କି? ତୁମର ଗୁରୁଜନଙ୍କ ସେବା ଫଳ ଦେଇଛି କି, ମୃଦୁଭାଷୀ?" ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ, ଶବରୀ, ତପସ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। "ଆଜି ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଛି; ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା ଏବଂ ମୋ ଗୁରୁମାନେ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।" "ଆଜି ମୋ ତପସ୍ୟା ଫଳପ୍ରଦ ହେଲା, ଏବଂ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବି, କାରଣ ତୁମେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ରାମ, ଏଠାରେ ପୂଜିତ ହେଲା।" "ତୁମର କୃପା ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଲି, ସମ୍ମାନଦାତା; ତୁମର ଉପକୃତିରେ, ଶତ୍ରୁଦମନ, ମୁଁ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ଯିବି।" "ତୁମେ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ଆସିଥିଲାବେଳେ, ସେଠାଠାରୁ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲି, ତୁମେ ମୋ ସେବା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା।" "ସେ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଅତି ଶୁଭ, ମୋତେ କହିଥିଲେ: 'ରାମ ତୁମର ଅତି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିବେ।