ହେ ରାଘବ, ମତଙ୍ଗ ମୁନିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଗଭୀର ଲୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠି ତାଙ୍କର କୌଣସି ଫୁଲ ବି ମୁର୍ଝାଏ ନାହିଁ, ଗଛରୁ ଖସେ ନାହିଁ । ଏହି ମୁନିମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗୁରୁ ପାଇଁ ଫଳ ଫୁଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଜାର ସମଗ୍ରୀ ବୋହିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଘର୍ମ ବିନ୍ଦୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ଏହି ଘର୍ମ ବିନ୍ଦୁ ଠାରୁ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳରୂପେ ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁ ମାଳା କେବେ ମୁର୍ଝାଏ ନାହିଁ, ହେ ରାଘବ । ଏହି ତପୋବନରେ ଏଯାଁ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ତପସ୍ବିନୀ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ଶବରୀ । ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ । ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ, ଏହି ଶବରୀ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ । ତାପରେ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିବ, ଯାହା ପମ୍ପା ସରୋବରର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସେଠି ମତଙ୍ଗ ମୁନିଙ୍କ ନିୟମରେ, ଏହି ଆଶ୍ରମ ଏବଂ ତାହାର ଚାରିପାଖର ଜଙ୍ଗଲକୁ ମହାହସ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି ଜଙ୍ଗଲ, ମତଙ୍ଗ ଦ୍ବାରା ପରିଚିତ ଏବଂ ନନ୍ଦନବନ ସମାନ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉଦ୍ୟାନ ଭଳି ଶୋଭା ପାଏ । ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ମୁଖରିତ କରନ୍ତି, ଏଉଁଠି ରାମ ତୁମେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବ । ପମ୍ପା ସରୋବର ସାମ୍ନାରେ ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଫୁଲେଇ ରହିଛି । ଏହି ପର୍ବତ ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଚଢ଼ିବା ପାଇଁ, ଯୁବ ହସ୍ତୀମାନେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଏହାକୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଏହି ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଯଦି କୌଣସି ମଣିଷ ଶୋଇଥାଏ, ସେ ଜେଗୁଁଥିବାବେଳେ ସ୍୵ପ୍ନରେ ଯେଉଁ ଧନ ଦେଖେ, ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର ଲୋକ ଏହି ପର୍ବତ ଚଢ଼ିଯାଏ, ତେବେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଧରି, ଶୋଇଥିବାବେଳେ ମାରିଦିଅନ୍ତି । ସେଠି ମତଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମର ଅଧିବାସୀ ଯୁବ ହସ୍ତୀମାନେ ପମ୍ପା ସରୋବରରେ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଜଣା ଶୁଣାଯାଏ । ସେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହସ୍ତୀମାନେ, ତାଙ୍କର ଦେହରେ ରକ୍ତ ଧାରା ଲାଗିଥିବା, ଏକାଏକା ଏବଂ ଦଳେ ଦଳେ କଳା ମେଘ ଭଳି ଦୃତ ଗତିରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଶୀତଳ, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ପିଇ, ଯାହା ତମ୍ଭିର ଓ ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ଏହି ହସ୍ତୀମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ଯେପରିକି ଭାଲୁ ଓ ବାଘ, ତାଙ୍କର ନୀଳ ରୋମ ଚମକୁଥିବା, ସହିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ବିହାର କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ଚିତଳ ହରିଣ, ଜଙ୍ଗଲ ଶୁଆ, ନିର୍ଭୟ ମୃଗ ଦେଖି ତୁମର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଅପସାରିତ ହେବ । ଏହି ପର୍ବତରେ ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଅଛି, ଯାହା ପାହାଡ଼ ଖଣ୍ଡରେ ଢାକାଯାଇଛି ଏବଂ ପ୍ରବେଶ କରିବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ । ଏହାର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଶୀତଳ ଜଳାଶୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ମୂଳ ଫଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ରହିଛି । ଏଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ବାନରମାନେ ସହିତ ବସୁଛନ୍ତି । କେବେ କେବେ କବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଏହି ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି । ସେ ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଆକାଶରେ ନିକଟରେ ଠିଆ ଥିବା ସେ କବନ୍ଧଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭାଇ କହିଲେ—"ଯାଅ, ଆଗକୁ ବଢ଼" । ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଯାଅ, ତୁମର କାମ ସିଦ୍ଧ ହେବ" । ଏଭଳି ଅନୁମତି ପାଇ, କବନ୍ଧ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ । ପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ଆକାଶରେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ—"ମିତ୍ରତା କର ।" ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଚଉହତ୍ତର ଶର୍ଗରେ ଦିଆଯାଇଛି । ତାପରେ, କବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପମ୍ପା ସରୋବର ନିକଟର ଜଙ୍ଗଲ ମାର୍ଗ ଦେଖାଯିବା ପରେ, ଦୁଇ ରାଘବପୁତ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ । ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚଲିଯିବା ବେଳେ ଅନେକ ପାହାଡ଼, ମଧୁ, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଗଛ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ । ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ଶିବିର କରି, ଦୁଇ ଭାଇ ପମ୍ପା ସରୋବରର ପଶ୍ଚିମ ତଟକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ । ସେଠାରେ ସେମାନେ ଶବରୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅନେକ ଗଛରେ ଘିରିଥିଲା ଏବଂ ବହୁତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା । ସେମାନେ ଶବରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ଶବରୀ, ଏହି ତପସ୍ବିନୀ, ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି ଉଠିବା ସହିତ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ସେ ପଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ରଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଆଚାର ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ । ତାପରେ ରାମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ତପସ୍ବିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ତୁମର କୌଣସି ବାଧା ଦୂର ହୋଇଛି କି? ତୁମର ତପସ୍ୟା ବଢ଼ୁଛି କି? କ୍ରୋଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିଛି କି? ଖାଦ୍ୟ ନିୟମିତ କରୁଛ କି? ତୁମର ଉପବାସ ଏବଂ ନିୟମ ଅଟୁଟ ରହିଛି କି? ମନ ଶାନ୍ତି ଅଛି କି? ଗୁରୁସେବାର ଫଳ ମିଳିଛି କି?" ରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଶବରୀ, ଯିଏ ତପସ୍ବିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ, ଜେଷ୍ଠା ତପସ୍ବିନୀ, ନମ୍ର ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଛି; ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋ ଗୁରୁମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ । ଆଜି ମୋ ତପସ୍ୟା ଫଳଦାୟିନୀ ହେଲା ଏବଂ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବି, କାରଣ ଆପଣ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଦେବତା ସମାନ ରାମ, ଏଠାରେ ପୂଜିତ ହେଲେ । ଆପଣଙ୍କ ଦୟାମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଲି, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯିବି । ଆପଣ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ରଥରେ ଯିବାବେଳେ, ସେଠାରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲି । ଏହି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନିମାନେ ମୋତେ କହିଥିଲେ—'ରାମ ତୁମର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିବେ ।