ପମ୍ପା ହ୍ରଦ ସମୀପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କବନ୍ଧ ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ—“ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ଏଠାରେ ବଡ଼ ଓ ଗୃତ ପିଣ୍ଡ ସଦୃଶ ପକ୍ଷୀମାନେ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଓ ବଙ୍କ ଚଞ୍ଚୁ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଗାଛ ମାଝିରେ ବସୁଥିବା ମାଛ ଭୋଜନ କରିବା। ପମ୍ପା ହ୍ରଦର ଉତ୍ତମ ମାଛ, ତାଜା ଧରାଯାଇଥିବା, ଚମଡ଼ ଓ ପାଖ ବିନା, ଭୁନା ହୋଇଥିବା, ଏକ ମାତ୍ର ମେଦୁଲି ଥିବା ମାଛ ତୁମେ ଖାଇବା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ମାଛ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁମକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଦେବେ, ତୁମେ ପମ୍ପାର ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ବସି ଏହି ମାଛ ଭୋଜନ କରିବା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପମ୍ପା ହ୍ରଦର ଲଟସ୍ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ, ଶୀତଳ, ପବିତ୍ର ଓ ଚାନ୍ଦି ଆଉ କ୍ରିଷ୍ଟାଳ ସଦୃଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ତୁମକୁ ଦେବେ। ସେ ଲଟସ୍ ପତ୍ର ଉପରେ ଜଳ ଦେଇବେ, ଏବଂ ବଡ଼, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବସୁଥିବା ବନରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିବା ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବେ। ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମକୁ ଏହି ପମ୍ପା ହ୍ରଦରେ ଜଳ ଛାଡ଼ି ଲୋଭରେ ଦୂର ହୋଇଥିବା, ବଳଦ ସଦୃଶ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖାଇବେ। ତୁମେ ପମ୍ପାରେ ବଡ଼ ପିତା ରଙ୍ଗର ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିବା, ସଂଧ୍ୟାରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିବା ଦେଖିବା। ପମ୍ପାର ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଦେଖି ତୁମର ବିଷାଦ ଦୂର ହେବା; ଏଠାରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ—ତିଲକ ଓ ରାତିରାଣୀ ଫୁଲ ଦେଖିବା। ଏହି ଫୁଲ ଓ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ତୁମେ ଦେଖିବା, ମାଳା କେହି ରଖିନାହାନ୍ତି, ଏହି ଫୁଲ କେବେ ଝଡ଼ିବା ନାହିଁ। ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି; ତେବେ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ଫଳ ଉଠାଇ ନେଇବା ସମୟରେ ଶରୀରରୁ ଘମ ବିନ୍ଦୁ ଚୁଇଁ ଯାଇଥିଲା। ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମାଳା ଅବିନାଶୀ, ମାଳା କେବେ ଝଡ଼ିନାହିଁ। ଏଠାରେ ଶବରୀ ନାମକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ତପସ୍ବିନୀ ଅଟେଣ୍ଡେଣ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ଏହି ଭୂତପୂର୍ବ ତପସ୍ବିନୀ ସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦରିତ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସମୟରେ ଶବରୀ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖି ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ। ଏଠାରେ ପମ୍ପା ହ୍ରଦର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ହାତୀମାନେ ଏହି ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ତାହାର ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି ମତଙ୍ଗ ଗ୍ରୋଭ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନନ୍ଦନ ଅଟା, ଦେବତାଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ସଦୃଶ ଶୋଭା ପାଉଛି। ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅନେକ ପକ୍ଷୀମାନେ ରବ କରୁଥିବା, ଏଠାରେ ରାମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରିବେ; ପମ୍ପା ପୂର୍ବରେ ରିଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ରଉଛି, ଗଛ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଚଡ଼ିବା ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ଯୁବ ହାତୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଗଢ଼ିଥିଲେ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଯିଏ ଶୁଏ, ସେ ଜାଗିବା ପରେ ସ୍ବପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ସମସ୍ତ ଧନ ଲାଭ କରେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ଲୋକ ଚଡ଼ିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସେ ଶୁଏବା ସମୟରେ ଧରି ମାରି ଦେଇଥାନ୍ତି। ପମ୍ପାରେ ମତଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମର ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯୁବ ହାତୀମାନେ ଖେଳୁଥିବା ଉଚ୍ଚ ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଛି। ବଳଶାଳୀ ହାତୀମାନେ, ଶରୀରରେ ରକ୍ତ ଧାରା ଲାଗି ଦିଆଯାଇଥିବା, ଏକଠା ହୋଇ ଦ୍ରୁତ ହେବା ଏବଂ କଳା ମେଘ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର, ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଜଳ ପିଇ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏହି ଜଳ ଶୀତଳ ଓ ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ଏହି ହାତୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଭାଲୁ ଓ ବାଘମାନେ ସହିତ ମିଶି ଚାଲନ୍ତି, ଯାହାର ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଶୋଭିତ ଅଟେ। ଏଠାରେ ମୃଗ, ବନ୍ଧୁ ଓ ନିର୍ଭୟ ହରିଣ ଦେଖି ରାମଙ୍କର ବିଷାଦ ଦୂର ହେବା; ଏହି ପାହାଡ଼ର ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଅଛି। ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ, ଏହି ଗୁହା ପାହାଡ଼ ଖଣ୍ଡରେ ଆଛି, ଏହି ଗୁହାର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ତମ ଜଳାଶୟ ଅଛି, ଶୀତଳ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅନେକ ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଘେରା। ଏଠାରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ସହିତ ବସୁଛନ୍ତି। କେବେ କେବେ କବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ମାଳା ପିନ୍ଧି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିବା କବନ୍ଧ ଆକାଶରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ଦେଖି, ଦୁଇ ଭାଇ କହିଲେ, “ଯାଉ, ଆଗକୁ ବଢ଼!” ତେବେ କବନ୍ଧ କହିଲେ, “ଯାଉ, ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହେଉ।” ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ପାଇ, କବନ୍ଧ ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ପ୍ରକୃତ ରୂପ ନେଇ, ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମିତ୍ରତା କର!” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, କବନ୍ଧ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ପମ୍ପା ହ୍ରଦ ନିକଟରେ ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ପଥ ଦେଖାଇ ଦେଲେ। ଦୁଇ ରାଘବବଂଶୀ ପ୍ରିନ୍ସ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗଛରେ ମଧୁ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଥିବା ଅନେକ ପାହାଡ଼ ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ। ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ଦୁଇ ଭାଇ ପମ୍ପା ହ୍ରଦର ପଶ୍ଚିମ ତଟକୁ ପହଁଚିଲେ। ସେଠାରେ ଶୋଭାମୟ ଶବରୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଅନେକ ଗଛରେ ଘେରା ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି, ଦୁଇ ଭାଇ ଶବରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଶବରୀ ସେମାନେ ଦେଖି ବିନୟରେ ଉଠି, ହାତ ଜୋଡ଼ି, ରାମ ଓ ଚତୁର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ପଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଲେ। ତାପରେ, ରାମ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଏହି ତପସ୍ବିନୀ ଶବରୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।