ଏହି ସଂସାରରେ, ରାଘବ, ସେ ଏମିତି ଦକ୍ଷ ଯେ ମାନବ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଟପିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଜଗତରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଜଣା କିଛି ନାହିଁ। ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ନଦୀ, ବିଶାଳ ପାହାଡ଼, ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ ଓ ଗୁହା ଉପରେ ଖୋଜିବେ। ସେ ବାନରମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ, ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବେ; ଏବଂ, ରାଘବ, ସେ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଦିଗ୍ବିଦିଗରେ ପଠାଇବେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୁମ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଦୁଃଖିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ ଏବଂ ମହାନ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ରାବଣଙ୍କ ଗୃହରେ ଖୋଜିପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ। ଯଦି ତୁମ ନିର୍ମଳ ପ୍ରିୟା ପର୍ବତ ମେରୁ ଉପରେ ରହୁଛନ୍ତି କିମ୍ବା ପାତାଳର ଗଭୀରତାରେ ଲୁଚି ଅଛନ୍ତି, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରି ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରାଇ ଦେବେ। ଏବେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ସତ୍ତରିତି ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ରାମଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ କିପରି ଖୋଜିବେ ବୋଲି ଦେଖାଇଦେଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କବନ୍ଧ, ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝି ଆଉଥରେ କହିଲେ— ଏହି ହେଉଛି ଶୁଭ୍ର ପଥ, ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛମାନେ ପଶ୍ଚିମମୁଖୀ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଜମ୍ବୁ, ପ୍ରିୟାଳ, କଠଳ, ବଟ, ଅଞ୍ଜିର, ଟିଣ୍ଡୁକ, ପିପଳ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଆମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଅଛି। ଏଠାରେ ନାଗ ଗଛ, ତିଳକ, ରାତିରେ ଖିଲୁଥିବା ମଲ୍ଲିକା, ନୀଳ ଅଶୋକ, କଦମ୍ବ ଓ ଫୁଲ ଖିଲୁଥିବା କରବ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏଠାରେ ତେଜସ୍ବୀ ଅଶୋକ ଓ ଗଭୀର ଲାଲ୍ ପରିଭଦ୍ରକ ଗଛ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚଢିବା କିମ୍ବା ଝାଡ଼ି ଫଳ ତଳକୁ ଖସାଇ ତୁମେ ମଧୁସ୍ବାଦ ଫଳ ଖାଇପାରିବେ, ତା'ପରେ ଆଗକୁ ଯିବା। ଏହାପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅରଣ୍ୟ ଆସିବ, ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛମାନେ ଉତ୍ତର କୁରବ ଅରଣ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ। ସେଠାରେ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ଭଳି ସମସ୍ତ ଋତୁ ଦେଖାଯାଏ; ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ବିଶାଳ ଛାୟା ଥିବା ଗଛମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ଚମକୁଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ମେଘ ବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯିବା ଗଛ ଅଛି; ଏମାନଙ୍କୁ ଚଢିବା କିମ୍ବା ସହଜରେ ଝାଡ଼ି ତଳକୁ ଖସାଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମ ପାଇଁ ମଧୁସ୍ବାଦ ଫଳ ଆଣିଦେବେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ପାହାଡ଼ରୁ ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟରୁ ଅରଣ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରୁଛ। ତା'ପରେ, ମହାବୀରମାନେ, ତୁମେ ପମ୍ପା ନାମକ ପଦ୍ମସରସ୍ ଉପରେ ପହଞ୍ଚିବେ, ଯାହାରେ କଠୋର ପଥ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ, ସମତଳ ଓ କାଣ୍ଟା ନଥିବା। ଏହି ପମ୍ପାର ବାଳୁ ନୂତନ ଓ ସୁନ୍ଦର, ଏଠାରେ ପଦ୍ମ ଓ କମଳ ମାଳା ଖିଳିଛି; ଏଠି ହଂସ, ପ୍ଲବ, ବକ ଓ କୁଲିଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ରାଘବ। ସେମାନେ ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ପମ୍ପା ଜଳରେ ଗାଉଛନ୍ତି; ମାନବମାନେ ଦେଖିଲେ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ଓ ଶୁଭ୍ର। ତୁମେ ସେଠି ବଡ଼, ଘୃତ ଗୋଲା ଭଳି ଦେଖାଯିବା ପକ୍ଷୀ, ଲାଲ୍ ଓ ବାକୁଡ଼ା ଠୁଣ୍ଠି ଥିବା, ଏବଂ ନଳଝାଡ଼ିରେ ରହୁଥିବା ମାଛ ଖାଇପାରିବେ, ରାଘବ। ସେଠି, ରାମ, ତୁମେ ପମ୍ପାର ଉତ୍ତମ ମାଛ ଖାଇପାରିବେ— ତାଜା, ଚର୍ମ ଓ ପଙ୍କିଲା ନଥିବା, ଭୁନା, କମ୍ ଚର୍ବି ଓ ଏକ ମାତ୍ର ମେଘୁନି ଥିବା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେହି ମାଛ ତୁମ ପାଖରେ ପରିବେଷଣ କରିବେ; ତୁମେ ପମ୍ପାର ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ବସି ଏହା ଭୋଜନ କରିବେ। ସେ ପମ୍ପାର ପଦ୍ମ ସୁଗନ୍ଧିତ, ଶୁଭ୍ର, ଶୀତଳ, ପବିତ୍ର ଓ ରୌପ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ଫଟିକ ସମାନ ପ୍ରସ୍ତର ଜଳ ତୁମ ପାଇଁ ଆଣିଦେବେ। ତା'ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଜଳ ଦେଇବେ; ଏବଂ ବଡ଼, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ରେହୁଥିବା ବାନରମାନେ, ଅରଣ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବେ। ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମକୁ ଦେଖାଇବେ ସେମାନେ ଜଳ ଛାଡ଼ି ଲାଲସାରେ ଦୂରେ ଯାଇଛନ୍ତି, ବୃଷଭ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି। ରାମ, ତୁମେ ପମ୍ପାରେ ବଡ଼ ହଳଦିଆ ପଶୁମାନେ ଦେଖିବେ; ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ତୁମେ ଫୁଲ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଗଛ ଦେଖିବେ। ପମ୍ପାରେ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଦେଖି, ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇଯିବ; ଏଠି ତିଳକ ଓ ରାତିରେ ଖିଲୁଥିବା ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଲଗା ଗଛ ଅଛି। ଏବଂ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ କମଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ରାଘବ; କୌଣସି ମଣିଷ ଏହି ମାଳା ରଖିନାହାନ୍ତି। ସେଗୁଡ଼ିକ ମୁଝି ନାହିଁ, ଖସି ଯାଉନାହିଁ, ରାଘବ; ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟ ଫଳ ଧରି ଚାଲିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ପସିନା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ସେହି ପସିନା ବିନ୍ଦୁ ରୁ ତପସ୍ୟା ଫଳରେ ଏହି ମାଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଏମାନେ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହାନ୍ତି, ରାଘବ। ଏଠି ଏଉଁଠି, ଶବରୀ ନାମକ ଏକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ତପସ୍ୱିନୀ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତିନି ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଦାସୀ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ; ତୁମକୁ ଦେଖି, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ତା'ପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ତୁମେ ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଗୁପ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବେ, ଯାହା ପମ୍ପା ସରସ୍ର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେଠି ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ତାହାର ଅଟାଳିକା ରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସେଠି ମତଙ୍ଗ ଵାନ୍ୟ ନାମକ ଅରଣ୍ୟ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଦେବତାମାନେ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଅରଣ୍ୟ ସମାନ। ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଶବ୍ଦରେ ମନୋହର ହୋଇଥିବା ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବେ, ରାମ; ଏବଂ ପମ୍ପା ପାଖରେ ଋଶ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ଫୁଲ ଖିଲି ଉଭା ଅଛି। ସେଠି ଚଢିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ଯୁବ ହାତୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଏହା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ରାମ, ଯଦି କେହି ସେହି ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ଶୋଇଥାଏ, ସେ ଜେଗି ଉଠିବା ପରେ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ସମସ୍ତ ଧନ ଲାଭ କରିଥାଏ।