ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ତୁମର ସତ୍ୟବାଦୀତା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ବାନରଙ୍କୁ ତୁମ ସହ ମିତ୍ରତା କର, କାରଣ ସେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଥିବା ଜ୍ଞାନୀ । ଏହି ଜଗତରେ ସେ କୌଶଳରେ ମାନବମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ହଜାର କିରଣ ଧାରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପିତ ହେଉଛି, ସେ ନଦୀ, ବିଶାଳ ପର୍ବତ, ଦୁର୍ଗମ ପର୍ବତ ଓ ଗୁହାମାନେ ସବୁଠି ତଲାଶ କରିବ । ସେ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମ ଜନନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ; ଏବଂ, ହେ ରାଘବ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଥିବା ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ପଠାଇବେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୁମ ଅଭାବରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ, ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସରେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବେ । ଯଦି ତୁମ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରିୟା ସୀତା ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରେ ବା ତଳପାଟଳ ତମସାର ଗଭୀର ତଳେ ଲୁଚିଥିବେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବାନରମଧ୍ୟେ ବୃଷଭ ରୂପୀ ହନୁମାନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରାଇ ଦେବେ । ଏବେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ସତ୍ତରିତି ତୃତୀୟ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ । ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ କବନ୍ଧ, ରାମଙ୍କୁ ସୀତା ଅନ୍ୱେଷଣ ପଥ ଦେଖାଇ ଏହିପରି କହିଲେ— “ଏହି ଶୁଭ୍ର ମାର୍ଗ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦଢ଼ି ଅଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ଜାମୁ, ପ୍ରିୟାଳ, କଠଳ, ବଟ, ଗଜ, ଟିଣ୍ଡୁକ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଆମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଅଛି । ଏଠାରେ ନାଗ ଗଛ, ତିଳକ, ରାତିରେ ଖିଲିଥିବା ମଲ୍ଲିକା, ନୀଳ ଅଶୋକ, କଦମ୍ବ ଓ ଫୁଲିଥିବା କରାବଳି ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏଠାରେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଅଶୋକ ଓ ଗାଢ଼ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ପରିଭଦ୍ରକ ଗଛ ଅଛି; ଏହି ଗଛମାନେ ଉପରେ ଚଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଦଳି ଫଳ ଖସେଇ ତୁମେ ମଧୁର ଫଳ ଭୋଜନ କରିପାରିବ, ଏବଂ ପରେ ଅଗ୍ରସର ହେବା ।” “ଏହା ପରେ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଆସିବ, ଯେଉଁଠାରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛମାନେ ଉତ୍ତର କୁରବ ଉଦ୍ୟାନ ଭଳି, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ ଦେଖାଯାଏ । ଏଠାରେ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ଭଳି ସମସ୍ତ ଋତୁ ରହିଛି; ଫଳରେ ଭାରି ଓ ବିଶାଳ ଛାୟା ଦେଉଥିବା ଗଛମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚମକୁଛନ୍ତି । କେଉଁଠିଁ କେଉଁଠିଁ ମେଘ ଓ ପର୍ବତ ସମାନ ଦୃଢ଼ ଗଛ ଦିଏ; ଏମାନେ ଉପରେ ଚଢ଼ିବା କିମ୍ବା ହେଲେ ଦଳି ଫଳ ଖସେଇ ଖାଇପାରିବ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ମଧୁ ସମାନ ଫଳ ଦେଇବେ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ପର୍ବତରୁ ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟରୁ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖି ଚାଲିଯିବେ ।” “ତାପରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଶ୍ରୀମତୀ ପମ୍ପା ସରୋବର ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବା, ଯେଉଁଠାରେ କଣ୍କଡ଼ି ନାହିଁ, ସମତଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଜଳ ଅଛି । ଏଠାରେ ନୂତନ ବାଲୁକା ରେଖା, ପଦ୍ମ ଓ କମଳିନୀ ଫୁଲ ରହିଛି; ହଂସ, ଦାର୍ବି, କଦମ୍ବ, ଦାର୍ଦୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ହେ ରାଘବ । ସେମାନଙ୍କର ମଧୁର କଣ୍ଠ ଅନୁରଣିତ ହୁଏ, ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଶୁଭ ହେବାରୁ ମଣିଷ ଦେଖି ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏଠାରେ ତୁମେ ବଡ଼ ଓ ଘୃତପିଣ୍ଡ ସମାନ ଶରୀର ଥିବା ଲାଲ ଓ ବଙ୍କ ଚଞ୍ଚୁ ଥିବା ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ନଳ ମଧ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ମାଛ ଭୋଜନ କରିପାରିବ, ହେ ରାଘବ । ଏଠାରେ ତୁମେ ପମ୍ପା ସରୋବରର ଉତ୍ତମ ମାଛ ଖାଇପାରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ଚର୍ମ, ପାଖ ନଥାଏ, ଭଲ ଭାବେ ତଳିଥିବା, ଏକ ମାତ୍ର ମେଘନାଳ ଥିବା ଏବଂ ଶୁଷ୍କ ମାଛ ଅଟୁଟ ଅଛି । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମେ ଏହି ମାଛ ଦେଇ ଉପଚାର କରିବେ, ଏବଂ ତୁମେ ପମ୍ପା ସରୋବରର ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ବସି ଏହି ମାଛ ଭୋଜନ କରିବା ।” “ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପମ୍ପାର ଶୁଭ୍ର ଓ ଦୁଗ୍ଧ ସମାନ ଶୀତଳ ଜଳ ତୁମ ପାଇଁ ଆଣିଦେବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ରହିଛି, ଶୁଭ ଓ ପାନୀୟ । ସେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଜଳ ଦେଇ ତୁମକୁ ଦେବେ; ଏହିଠାରେ ବଡ଼, ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ବସିଥିବା ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଅରଣ୍ୟ ଚାରଣ କରନ୍ତି । ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ତୁମେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମକୁ ଦେଖାଇବେ ଯେଉଁମାନେ ଲୋଭରେ ପାଣି ଛାଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ବୃଷଭ ସମାନ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ତୁମେ ବଡ଼ ହଳଦିଆ ବାନର ଦେଖିବେ; ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ତୁମେ ଫୁଲମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଗଛ ଦେଖିବା ।” “ପମ୍ପାର ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଦେଖି ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ; ଏଠାରେ ତିଳକ ଓ ରାତିରେ ଖିଲିଥିବା ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଶୋଭିତ ଗଛ ଅଛି । ଏଠାରେ ପଦ୍ମ ଓ କମଳିନୀ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ ରାଘବ; କୌଣସି ମଣିଷ ଏହି ମାଳା ରଖିନାହାନ୍ତି । ଏମାନେ କ୍ଷୟ ନହୁଅନ୍ତି, ଝଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ । ଏଠାରେ ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଅତି ଧ୍ୟାନରତ ଅଛନ୍ତି । ତେବେ, ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟ ଫଳ ଓ ଦଳ ବୋହିବାରେ ଶରୀରରୁ ଝରିଥିବା ଘାମବିନ୍ଦୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା । ଏହି ଘାମ ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ତାପସ୍ୟାର ଫଳରୂପେ ଏହି ମାଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଏମାନେ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ହେ ରାଘବ ।” “ଏଠାରେ ଏଯାଁ ଶବରୀ ନାମକ ଜୀର୍ଣ୍ଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ବ୍ରତଚାରିଣୀ ତାପସି ଅଛନ୍ତି, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ । ସେ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ତୁମେ ଦେବତୁଳ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିବା ପରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ।” “ତାପରେ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ତୁମେ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଓ ଗୁପ୍ତ ମତଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପମ୍ପା ସରୋବରର ପଶ୍ଚିମ ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବଡ଼ ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ମତଙ୍ଗ ଗୁହାବନ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ଭଳି ଅଛି ।” “ଏଠି ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନିରେ ନିର୍ମଳ ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବିବେ, ହେ ରାମ; ପମ୍ପା ସମ୍ନିଧାନରେ ରିଶ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ଫୁଲ ଫଳରେ ଶୋଭିତ ଅଛି । ଏହି ପର୍ବତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ, ତରୁଣ ହାତୀମାନେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଏହା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ।