ହେ ରାମ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବି। ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଏକ ବନରା ଅଛି, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଭାଇ, କ୍ରୋଧାନ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବାଳି ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜକୁ ସଂଯମ ରେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଶୂରବୀର ଚାରିଜଣ ବନରାଙ୍କ ସହିତ ପମ୍ପା ସୀମାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ବନରାମାନ୍ୟଙ୍କର ରାଜା, ଅସୀମ ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ବିନମ୍ର, ଦୃଢ଼ ଶଙ୍କଳ୍ପ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ଅଧିକାରୀ। ସେ କୌଶଳୀ, ଶୂର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ସେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ନିଷ୍କାସିତ କରିଛନ୍ତି। ହେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମର ସହଯୋଗୀ ଓ ବନ୍ଧୁ ହେବେ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ; ଏହି ଦୁଃଖରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଉନାହାନ୍ତୁ। ଏହି ଘଟଣା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ, କାରଣ ସମୟକୁ କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏବେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରୁ ଯାଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମିଳ, ତାଙ୍କ ସହିତ ଆଜି ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କର। ସେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଉତ୍ସାହୀ, ତେଣୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବେ ନାହିଁ। ସେ କୃତଘ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି, ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ସହଯୋଗୀ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଆଜି ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି କାମ ସଫଳ କରିପାରିବେ। ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଅପମାନିତ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଏବେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ବସିଛନ୍ତି। ତୁମେ ତୁମର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେହି ବନବାସୀ ବନରା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁ କର, କାରଣ ସେ ବନରାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଜାଣନ୍ତି। ସେ ଦକ୍ଷତାରେ ମଣିଷ ମାଂସ ଭୋଜୀ ଦେଵମାନବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କୁ ଅଜଣା କିଛି ନାହିଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାରା ହଜାର ରଶ୍ମି ଛଡ଼ାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ନଦୀ, ବିଶାଳ ପର୍ବତ, ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ ଓ ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ତଲାଶିବେ। ସେ ବନରାମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ଭାର୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବେ, ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାମାନ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିବାକୁ ପଠାଇବେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସରେ ଦୁଃଖିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ। ଯଦି ତୁମର ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରିୟା ସୀତା ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ କିମ୍ବା ପାତାଳ ଗଭୀରରେ ଲୁଚିଥିବେ, ତେବେ ସେ ବନରାମାନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଫେରାଇଦେବେ। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ସତ୍ତରିତିଏ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣ। କବନ୍ଧ ତୁମକୁ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ପଥ ଦେଖାଇ ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝି, ପୁଣି କହିଲେ— ଏହା ହେଉଛି ଶୁଭ୍ର ପଥ, ଯେଉଁଠାରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠାରେ ଜାମ୍ବୁ, ପ୍ରିୟାଳ, କଠଳ, ବଟ, ଅତି, ଟିଣ୍ଡୁକ, ପିପଳ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଆମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଅଛି। ଏଠାରେ ନାଗ, ତିଲକ, ରାତିରାଣୀ, ନୀଳ ଅଶୋକ, କଦମ୍ବ ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କରାବରୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏଠାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଶୋକ ଓ ଗାଢ଼ ଲାଲ ପରିଭଦ୍ରକ ଗଛ ଅଛି; ଏହି ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି କିମ୍ବା ଝାଡ଼ି ଫଳ ଖସାଇ, ତୁମେ ମଧୁସ୍ମିତ ଫଳ ଖାଇପାରିବ; ତାପରେ ଆଗକୁ ଚାଲ। ଏହା ପରେ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ନନ୍ଦନ, ଅନ୍ୟ ଗଛର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଉତ୍ତର କୁରବ ଉଦ୍ୟାନର ସମାନ ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ଦ୍ୱିତୀୟ ଚିତ୍ର ଦେଖାଏ। ଏଠାରେ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ସମସ୍ତ ଋତୁ ଅଛି, ଫଳ ଭରା ଗଛ, ମହାନ ଛାୟା ଓ ଉଜ୍ୱଳ ଚାରିପାଖରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠାରେ ମେଘ ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗଛ ଅଛି; ଏହି ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି କିମ୍ବା ସହଜରେ ଫଳ ଖସାଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମକୁ ମଧୁସ୍ମିତ ଫଳ ଦେବେ। ଏଭଳି ଭାବେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିବେ। ତାପରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ନାୟକ ପମ୍ପା ନାମକ ପଦ୍ମସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ଯାହା ଉପରେ କଣ୍କଡ଼ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ, ସମ ଓ ଶୁଧା ଅଛି। ଏହାର ବାଳୁକା ନୂତନ ଓ ଏହା ପଦ୍ମ ଓ କମଳିନୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ହଂସ, ଦାର୍ବିଡ଼ିଆ, ବକ ଓ ଧୂମ୍ର କୁଞ୍ଜ ମିଳେ; ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଦେଖି ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ନିଷ୍ପାପ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଅଟୁଟ ଅଛି। ତୁମେ ଏହି ସରୋବରରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ ଖାଇପାରିବ—ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ବାକା ଠୁଣ୍ଡିର, ଏବଂ ଅଉ ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମାଛ। ଏଠାରେ ତୁମେ ପମ୍ପାର ଉତ୍ତମ ମାଛ ଖାଇପାରିବ, ଯାହା ତାଜା ଧରାଯାଇଛି, ଚାମ୍ରା ଓ ପାଖ ନାହିଁ, ଭାଜା, ପତଳା ଓ ଏକ ମାତ୍ର ମେଘନ୍ତ ଅଛି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭକ୍ତି ସହ କାଉଡ଼ି ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ତୁମେ ଏହି ମାଛ ଖାଇବେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପମ୍ପାର ପଦ୍ମ ଗନ୍ଧ ମିଶିତ ଶୁଭ୍ର, ଶୀତଳ, ପବିତ୍ର ଓ ସ୍ଫଟିକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଳ ତୁମ ପାଇଁ ଆଣିବେ। ସେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଜଳ ଦେଇ ତୁମକୁ ପ୍ରଦାନ କରିବେ; ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବସୁଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ବନରାମାନ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବେ। ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମକୁ ଏମାନେ ଦେଖାଇବେ, ଯେଉଁମାନେ ଲୋଭରେ ଜଳ ଛାଡ଼ି ଦୂରେ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ବୃଷଭ ଭଳି ଦହଡ଼େ। ତୁମେ ପମ୍ପାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ହଳଦିଆ ପଶୁ ଦେଖିବେ; ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଫୁଲ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଗଛ ଦେଖିବେ। ଶୁଭ୍ର ପମ୍ପା ଜଳ ଦେଖି ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂରିଯିବ; ଏଠାରେ ତିଲକ ଓ ରାତିରାଣୀ ଫୁଲ ଲଗା ଗଛ ଅଛି। ଏଉଁପରି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ କମଳିନୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଏହି ମାଳାକୁ କେହି ମଣିଷ ରଖିନାହାନ୍ତି। ଏହି ଭାବେ, କବନ୍ଧ ତୁମକୁ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଓ ଯାତ୍ରା ପଥ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ।