କବନ୍ଧ ନିଜ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ଧରି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଦେହକୁ ଧାରଣ କରି ଏତେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଛି, ଆପଣ ରାମ—ରଘୁବଂଶୀ—ମୋ ଉପରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୋତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମରାଇପାରିବ ନାହିଁ।” ତାପରେ, ସେ ରାମଙ୍କୁ ଭଲ ଉପଦେଶ ଦେବା ଏବଂ ସହଯୋଗ କରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ, “ମହାର୍ଷି ଯେ କହିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ହେବା ସମ୍ଭବ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବି ଏବଂ ସହଯୋଗ କରିବି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।” କବନ୍ଧ ଏହି ଭଳି କହିଲା, “ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣକୁ ମିତ୍ରତାର ଅଗ୍ନି ସଂସ୍କାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶିଖେଇବି।” ଏପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗ ରଖି, କହିଲେ, “ମୋ ମହିମାମୟୀ ପତ୍ନୀ ସୀତାକୁ ରାବଣ ଚୋରି ନେଇଛି।” ଜନସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ସହ ଯାଇଥିଲି, ସେ ରାକ୍ଷସର ନାମ ଶୁଣିଛି, ତାଙ୍କ ରୂପ ଜାଣିନାହିଁ। ଆମେ ତାଙ୍କ ନିବାସ କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣିନାହିଁ; ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ଏକା, ଅସହାୟ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚୁଛୁ। ଏପରେ ରାମ କହିଲେ, “ଏଭଳି କଷ୍ଟରେ ଅଛିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସହାୟତା ଦେବା ଏବଂ ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ, ଏହା ଏଭଳି ଅନୁକୂଳ ସମୟରେ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗା ସୁକା କାଠ ଆଣିବା ପରି।” ଏପରେ ରାମ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ତ୍ରାଣକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦେବି, ଏହି ଅଗ୍ନି ତ୍ରାଣରେ ପୋଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତା ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଜାଣିଛି, ତାହା କହ। ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟ ଜାଣ, ତେବେ ଆମକୁ ସହଯୋଗ କର।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଳଶାଳୀ କବନ୍ଧ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ରଖିନାହିଁ, ମଇଥିଳୀ ବିଷୟରେ ମୋତେ ଜଣା ନାହିଁ। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ପୋଡ଼ିଯିବି ଏବଂ ମୋର ପ୍ରକୃତ ରୂପକୁ ପାଇବି, ତେବେ କେଉଁ ରାକ୍ଷସ ସୀତା ବିଷୟରେ ଜାଣିଛି, ତାହା ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି। ଅପୋଡ଼ିଥିବା ସମୟରେ ମୋର ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; ଯେଉଁ ବଳଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଆପଣଙ୍କ ସୀତାକୁ ନେଇଛି, ତାହା କହିପାରିବି ନାହିଁ। ମୋର ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା, ଦୁଃଖ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ହାରାଇଯିବା, ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହେଇଛି; ମୋ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେହ ପାଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱରେ ଅବହେଳିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ତ୍ରାଣରେ ଦେଇ ପୋଡ଼ିଦିଅ, ଏହା ଉଚିତ। ଆପଣ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ମୋତେ ପୋଡ଼ିଲେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସୀତାକୁ ଖୋଜିପାରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ ବିଷୟରେ କହିଦେବି। ଆପଣ ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସହଯୋଗ କରିବେ। ତିନି ଲୋକରେ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଅଜଣା ନାହିଁ; ସେ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରା ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ।” ଏଠାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରେ, କବନ୍ଧଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ମାଳପ୍ରସ୍ଥ ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ତ୍ରାଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ ଏବଂ ତାହାରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚତୁର୍ଦିଗରେ ଜ୍ୱଳନ ଅଗ୍ନି କୁ ଲଗାଇ ଦେଲେ, ଏବଂ ତ୍ରାଣ ଜ୍ୱଳନ ହେବାରେ ଚାରିପାଖ ଦୀପ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। କବନ୍ଧଙ୍କ ବଡ଼ ଦେହ, ଘିଅ ଗଠିକା ପରି, ଦୀରେ-ଦୀରେ ତ୍ରାଣରେ ଜ୍ୱଳି ଗଲା, ଚର୍ବି ଗଳି ଯାଉଥିଲା। ତ୍ରାଣରୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠି, କବନ୍ଧ ଧୂଆଁ-ହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଗଲେ, ଧୂଳି-ହୀନ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଥିଲା, ଅସୀମ ଶକ୍ତି ନେଇ। ସେ ତ୍ରାଣରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଠି, ଶୁଭ୍ର ଶରୀର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ବେଶ ଅଲଙ୍କୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଗଲେ। ଏବେ ସେ ହଁସ ଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ରଥରେ ଦିଶୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିରେ ଦଶ ଦିଗ ଉଜାଗର ହେଉଥିଲା। କବନ୍ଧ ଏବେ ଆକାଶରେ ଚାଲି, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରଘୁବଂଶୀ, ମୋ କଥା ଶୁଣ, କିପରି ଆପଣ ସୀତାକୁ ଫେରାଇପାରିବେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିବି। ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଛଅଟି ଉପାୟ ଅଛି, ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମ ହୁଏ; ଦଶମ ଭାଗ ପରୀକ୍ଷା ପରେ, ଦଶମ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ଆପଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଦଶମ ଭାଗରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ଅଭାବରେ; ଏହି କାରଣରୁ ଦୁଃଖ ଏବଂ ସୀତା ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ଘଟିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ନ କଲେ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରି ଦେଖୁଛି, ସଫଳତା ମିଳିବ ନାହିଁ।” “ରାମ, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ବାନର, ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବାଲିଙ୍କ ରୋଷରେ, ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି। ସୁଗ୍ରୀବ ଚାରି ବାନର ସହ ନିଜ ଚିତ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏବଂ ଶୂର ହୋଇ, ପାମ୍ପା ସୀମାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ରହୁଛନ୍ତି। ସେ ବାନର ରାଜା ଅପାର ଶୂରତା, ଅସୀମ ଦୀପ୍ତି, ସତ୍ୟ ନିଷ୍ଠା, ନମ୍ର, ଦୃଢ଼, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସୁଗ୍ରୀବ କୌଶଳୀ, ଶୂର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ବଳପ୍ରଦ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ଦୂର କରିଛନ୍ତି।” “ସେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ମିତ୍ର ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ହେବେ ସୀତା ଖୋଜିବାରେ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ, ରାମ। ଏହି ଘଟଣା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟଥା କିଛି ହେବ ନାହିଁ, ଏହି ଦୁର୍ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟ। ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଶୂରବିର; ଆଜି ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତୁ, ରଘୁବଂଶୀ। ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳିଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତୁ; ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନର ରାଜା, ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସେ କୃତଜ୍ଞ, ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବେ, ମିତ୍ର ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଆପଣମାନେ ଆଜି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ। ସେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି କି ବିଫଳ, ଭାଲୁ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କାମ କରିବେ; ସେ ପାମ୍ପା ନିକଟରେ ଚାଳାକ ଏବଂ ସତର୍କ ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର, ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇ, ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ଋଷ୍ୟମୂକରେ ରହୁଛନ୍ତି, ସେ ବାନରମୁଖ୍ୟ। ରଘୁବଂଶୀ, ଆପଣଙ୍କ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତୁ; ସେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଜାଣିଛନ୍ତି।