କବନ୍ଧ ନାମକ ଦାନବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯାହା ଦେଖେ, ତାହାକୁ ଧରିବାକୁ ଚାହେଁ। ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରାମ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଆସିବେ। ଏହି ଭାବନାକୁ ଧାରଣ କରି, ଏହି ଦେହକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିବାରେ ଥକି ଯାଇଛି। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଁଛି—ରାଘବ, ତୁମେ ରାମ। ମୋତେ ଅନ୍ୟ କେହି ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମହାର୍ଷି ଯେପରି ଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି, ମୋତେ ମାରିବା ସମ୍ଭବ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଓ ସହଯୋଗ ଦେବି, ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିସାକ୍ଷୀ ମିତ୍ରତା ନିୟମ ଶିଖାଇବି।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ କହିଲେ, “ମୋର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଚୁରିକରି ନେଇଯାଇଛି। ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ସହିତ ଜନସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ସେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନାମ ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ। ସେ କେଉଁଠି ରହେ, କିଏ, କିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ତାହା ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ। ଆମେ ଦୁଃଖିତ, ଅନାଥ, ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛୁ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦୟା ଓ ସହଯୋଗ ଦେବା ଉଚିତ, ଯେପରି ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଶୁଖିଲା କାଠ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆଣି ଦିଆଯାଏ।” “ହେ ମହାବୀର, ଆମେ ତୁମକୁ ଏହି ତିଆରି କୁଆଁରେ ପୋଡ଼ିବା। ତେଣୁ, ସୀତା କେଉଁଠି, କିଏ ନେଇଗଲେ—ଏହି କଥା କହ। ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣ, ତେବେ ଏହା କହି ଭଲ କାମ କର। ଏପରି ରାମଙ୍କ ଉପରେ କହିବାକୁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କହିଲେ, “ମୋ ପାଖରେ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ମୁଁ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ପୋଡ଼ିବେ ଏବଂ ମୋର ସଠିକ୍ ରୂପ ଫେରିଆସିବ, ମୁଁ କହିଦେବି କିଏ ଏହି ବିଷୟ ଜାଣିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ରାକ୍ଷସ ଦେଖେଇଦେବି, ଯିଏ ଏହା ଜାଣିଛି। ମୁଁ ପୋଡ଼ାଯାଇନଥିଲେ ଏହି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତୁମ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ। ମୋର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହରାଇଯାଇଛି, ରାଘବ; ମୋର କର୍ମରେ ମୁଁ ଏହି ନିନ୍ଦିତ ଦେହ ପାଇଛି। କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନେ ଥକିଯିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୋତେ କୁଆଁରେ ପକାଇ ପୋଡ଼ିଦିଅ, ରାମ, ଏହି ଉଚିତ। ତୁମେ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ମୋତେ ପୋଡ଼ିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ବୀରଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଦେବି, ଯିଏ ସେ ରାକ୍ଷସକୁ ଖୋଜିପାରିବ। ସେଠିପାଇଁ ତୁମେ ସେଠି ସହିତ ମିତ୍ରତା କର, ରାଘବ, କାରଣ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ସେ ତୁମକୁ ଦ୍ରୁତ ସହଯୋଗ ଦେବ। ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଅଜ୍ଞାତ ନାହିଁ, ରାଘବ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ଏଠାରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।” ଏଠାରେ ବୃହତ୍ତର ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। କବନ୍ଧଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଦୁଇ ମହାବୀର ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ଗହ୍ୱର ପାହାଡ଼ ଫାଟରେ ଗଲେ ଏବଂ ଆଗୁନ ଲଗାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାରିପଟେ ଦାହ୍ୟ ଜ୍ୱାଳାରେ ଚିତାକୁ ଜାଳିଦେଲେ ଏବଂ ଏହା ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା। କବନ୍ଧଙ୍କ ବଡ଼ ଦେହ ଘୃତପିଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତାହା ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଆଗୁନରେ ଗଳିଗଲା। ଏବେ, ସେ ଚିତା ଛାଡ଼ି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଠିଲେ, ଧୂଳିହୀନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଏବଂ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ। ସେ ଏବେ ଗର୍ବିତ ଭାବେ ଚିତାରୁ ଉଡ଼ି ଦଶଦିଗ୍ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ହମ୍ସଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଦେଖାଦେଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଗଲେ କବନ୍ଧ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଶୁଣ, ରାଘବ, କିପରି ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇପାରିବ—ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିବି। ଏହି ସଂସାରରେ ଛଅ ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କଥା ବିଚାର କରାଯାଏ; ଦଶମ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବିଚାର କରି, ଦଶମ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ସେବା କରାଯାଏ। ତୁମେ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଦଶମ ଭାଗରେ ପହଞ୍ଚିଛ; ଏହି ଅଭାବରେ ତୁମେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛ, ସୀତାଙ୍କ ଅପମାନ ହୋଇଛି। ତେଣୁ, ହେ ବନ୍ଧୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଶ୍ଚୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର; ନ କଲେ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମର ସଫଳତା ଦେଖିପାରୁନାହିଁ। ଶୁଣ, ରାମ, ମୁଁ କହୁଛି—ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଏକ ବନରା, ତାଙ୍କ ଭାଇ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବାଲି ତାଙ୍କୁ ଚୁତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ଚାରି ଜଣ ବନରାଙ୍କ ସହିତ ପମ୍ପା ପାହାଡ଼ ଛଡ଼ ରିଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରେ ରହୁଛନ୍ତି। ସେ ବନରାରାଜ ଅତି ପ୍ରଭାଶାଳୀ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ନମ୍ର, ଦୃଢ଼, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଓ ଉତ୍ତମ। ଶୂର, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ପ୍ରଭାଶାଳୀ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବଳବାନ୍, ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚୁତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ସୀତା ଖୋଜାରେ ତୁମର ମିତ୍ର ଓ ସହଯୋଗୀ ହେବେ; ଏହି ଦୁଃଖରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଉନାହଁ, ରାମ। ଏହି ଘଟଣା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ, ଏହିଠାରେ ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ; ସମୟକୁ ଜୟ କରିବା କଠିନ। ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ମହାବଳୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ଆଜି ମିତ୍ରତା କର। ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଥିବାପରି ତାଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କର, ଏବଂ ସେ ବନରାପତି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନାହଁ। ସେ କୃତଜ୍ଞ, ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା, ସହଯୋଗୀ ଖୋଜୁଥିବା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ତାଙ୍କ ଇଛିତ କାମ ସଫଳ କରିପାରିବ। ସେ ସଫଳ ହେଉନ୍ କି ଅସଫଳ, ଭଲୁକାରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ତୁମର କାମ କରିବେ; ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପମ୍ପା ପାଖରେ ସଚେତନ ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚିଅଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର, ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗି, ଏବେ ରିଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ରହୁଛନ୍ତି; ସେ ମହାବଳୀ ବନରାନାୟକ।” ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଉପଦେଶ ଦେଇ, କବନ୍ଧ ଆକାଶରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।