କବନ୍ଧ ମୋତେ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ— “ମୋତେ ଯେଉଁ ଶାପ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ ଶାପଦାତା ମୋତେ କହିଥିଲେ: ‘ଯେତେବେଳେ ରାମ ତୁମର ଦୁଇଟି ହାତ କାଟିଦେଇ, ଏକାକି ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଦାହ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ପୁନଃ ତୁମ ନିଜ ମହାନ୍ତ ଓ ଶ୍ରୀମୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ, ଯାହା କୀର୍ତ୍ତିରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଦାନୁର ପୁତ୍ର।’ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୋଷରେ ଏହି ଅଭିଚିତ୍ର ଦେହ ପାଇଲି, କାରଣ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି। ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଦେହରେ ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉନଥିଲା। ଏହାଠାରୁ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ କି କରିପାରିବେ? ଏହି ଭାବନାରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି; ସେ ତାଙ୍କ ଶତଧାର ଵଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋ ଉରୁ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କରିଥିଲେ। ମୋ ଉରୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଦେହ ଭିତରକୁ ଚଳିଗଲା; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବିନତି କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ ନାହିଁ। ସେ କହିଲେ, ‘ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।’ ଏହିଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ଅନାହାର ଏବଂ ଭଙ୍ଗ ଉରୁ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଖ ନେଇ, ମୁଁ କେମିତି ଦୀର୍ଘକାଳ ବଞ୍ଚିପାରିବି? ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ଦୁଇଟି ହାତକୁ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କରିଦେଲେ ଏବଂ ମୋ ମୁଖକୁ ପେଟ ଭିତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ସହିତ ଗଠିତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ହାତ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ, ସିଂହ, ହାତୀ, ମୃଗ, ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଧରି ଭକ୍ଷଣ କରେ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, ‘ଯେତେବେଳେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ହାତ କାଟିଦେବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ। ଏହି ଦେହ ନେଇ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ ଯାହା ଦେଖେ, ସେ ଧରିବାକୁ ଚାହେ। ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରାମ ଆସି ମୋତେ ଧରିବେ।’ ଏହି ଭାବନାକୁ ଧାରଣ କରି, ଏହି ଦେହ ରକ୍ଷାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କହୁଛି: ରାମ, ତୁମେ ମୋତେ ମାରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। ମହାର୍ଷି ଯେଉଁଠି ଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୋ ସହଯୋଗ ଓ ଉପଦେଶ ଦେଇବି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଅଗ୍ନିସାକ୍ଷୀ ମିତ୍ରତାର ନିୟମ ଶିଖାଇଦେବି। କବନ୍ଧଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ କହିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶ୍ରବଣ କରୁଥିଲେ: ‘ମୋର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ହରଣ କରିଛି। ମୁଁ ଓ ମୋ ଭାଇ ଜନସ୍ଥାନ ଛାଡି ଆସିବା ପରେ, ସେ ରାକ୍ଷସର ନାମ ଛଡା ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଜାଣେନାହିଁ। ଆମେ ତାଙ୍କ ନିବାସ, ଶକ୍ତି କିଛି ଜାଣୁନାହିଁ; ଦୁଃଖରେ, ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇ, ଆମେ ଚାରିପାଖେ ଘୁଞ୍ଚୁଛୁ। ଯେଉଁମାନେ ଏଭଳି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୟା ଓ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ହାତୀ ଭଙ୍ଗା କାଠ ଯଥାସମୟରେ ଆଣି ଦିଏ। ଏବେ ଆମେ ତୁମକୁ, ବୀର, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଗଡ଼ା ଗଡ଼ିରେ ଦାହ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ; ତେଣୁ କୃପାକରି କହ, ସୀତା କଏଁଠି, କିଏ ନେଇଗଲେ। ଯଦି ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣ, ତେବେ ଏହି ଉପକାର କର।’ ରାମଙ୍କ ଏହି କଥାରେ, କବନ୍ଧ କହିଲେ, ‘ମୋତେ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ମୁଁ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଜାଣେନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଦାହ ହେବି ଓ ନିଜ ଦେହ ପୁନଃ ପାଇବି, ତେବେ ତୁମକୁ କହିଦେବି କିଏ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିଛି। ଅପରିଣମିତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋର ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ଯେ ରାକ୍ଷସ ତୁମ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମୁଁ ଏବେ ଜାଣେନାହିଁ। ଶାପବଶତଃ ମୋର ମହାନ୍ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଯାଇଛି; ନିଜ କର୍ମରେ ଏହି ଦେହ ପାଇଛି, ସମାଜରେ ଅବହେଳିତ। କିନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ମୋତେ ଗଡ଼ାରେ ଦାହ କର, ରାମ, ଯଥାଯଥ ରୂପେ। ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ନ୍ୟାୟରେ ଦାହ କରିବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଦେବି, ଯିଏ ସେ ରାକ୍ଷସକୁ ଖୋଜିପାରିବ। ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କର, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ସେ ତୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ସାହାଯ୍ୟ ଦେବ। ତିନି ଲୋକରେ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଅଜ୍ଞାତ ନାହିଁ; ସେ ଏକ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହ ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ।’ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇଜଣ ମହାବୀର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପାହାଡ଼ ଚିରାରେ ଗଲେ ଓ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାରିପାଖେ ମହାଶ୍ମଶାନ ଅଗ୍ନିକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କଲେ, ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା। କବନ୍ଧଙ୍କ ମହାନ୍ ଦେହ ଗଉ ଗଠିକା ପରି ଆଗରେ ପିଗଳିଗଲା। ଏହା ପରେ, ଶବଦାହ ଛାଡ଼ି, କବନ୍ଧ ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଉଠିଲେ; ଧୂଳି ନଥିବା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଧାରଣ କରି, ଅଶିମ ଶକ୍ତିରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଇ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅଗ୍ନିରୁ ଉଡ଼ି, ଶୁଭ୍ର ରଥରେ ହଂସ ଯୁକ୍ତ କରି, ଦଶଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ। ଏବେ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା କବନ୍ଧ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: “ରାଘବ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, କିପରି ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇପାରିବ, ଶୁଣ। ଏହି ସଂସାରରେ ଛଅ ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ; ଦଶମାଂଶ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଯାଞ୍ଚିତ ହୁଏ, ଦଶମାଂଶ ଦ୍ୱାରା ତାହା ସେବିତ ହୁଏ। ରାମ, ତୁମେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଦଶମାଂଶ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଛ; ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖ, ସ୍ତ୍ରୀ ହରଣ ଭୋଗ କରିଛ। ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ ନିଶ୍ଚୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; ନ କଲେ ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ ତୁମେ କେବେ ସଫଳତା ପାଇପାରିବ, ଯେପରି ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି।