ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଳରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, କବନ୍ଧ ନମ୍ରତାର ସହିତ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରୁଛି, ମନ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ଆପଣମାନେ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣମାନେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣମାନେ ମୋ ପାଖରେ ଆସି ମୋ ଦୀର୍ଘ ହାତକୁ କାଟିଦେଇଛନ୍ତି।” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ରାମ, ମନ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଆପଣ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। କିପରି ମୋ ଦେହ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିକୁ ପାଇଛି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ରାମ, ମୋର ଦେହ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା—ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତି। ମୋର ଆକୃତି ଏତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚମକ। ଏହି ଦେହ ନେଇ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲି। ରାମ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଳରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଏଠା ସେଠା ଭୟଦେଇ ଉତ୍ପାତ କରୁଥିଲି। ଏହି ଦେଖି, ଏକ ମହା ଋଷି—ସ୍ଥୂଳଶିରା—ମୋପରେ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ଜଙ୍ଗଳ ଫଳ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦେହରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲି। ତେଣୁ ସେ ମୋପରେ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଇଲେ। ସ୍ଥୂଳଶିରା କହିଲେ, ‘ତୁମର ଏହି ନିର୍ଦୟ ଆକୃତି ନିଜେ ନିଜେ ନିନ୍ଦିତ ହେଉ।’ ମୁଁ ଭୟରେ ଶାପର ଶେଷ ଚାହିଲି। ତାପରେ ଋଷି କହିଲେ, ‘ରାମ ତୁମର ଦୀର୍ଘ ହାତକୁ କାଟି ଏକାକୀ ଜଙ୍ଗଳରେ ତୁମକୁ ଦହିବା ସମୟରେ, ତୁମେ ପୁନି ତୁମର ମହାନ ଦେହ ଓ ଯଶସ୍ବୀ ଆକୃତି ପାଇବା।’ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଦାନୁର ପୁତ୍ର। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୁଷ୍ଟରେ ମୁଁ ଏହି ଦେହ ପାଇଥିଲି, କାରଣ ମୁଁ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି। ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦେଇଥିଲେ, ତେଣୁ ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଇନଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ପାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ମୋପରେ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଭାବେ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲି। ସେ ତାଙ୍କ ଶତ ମୁଖୀ ବଜ୍ର ଦେଇ ମୋ ଉରୁ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ମାରିଥିଲେ। ମୋର ଉରୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଶରୀର ଭିତରକୁ ଲୁଚିଗଲା। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିନତି କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ ନାହିଁ। ସେ କହିଲେ, ‘ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ପୂରଣ ହେଉ।’ ମୁଁ ଅନ୍ନ ନଖାଇ, ଉରୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଁହୁ ଭାଙ୍ଗି ଥିବା ବେଳେ—ବଜ୍ରର ଘାତରେ—ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି କିପରି? ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋର ହାତକୁ ଏକ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ କରିଦେଲେ, ମୋ ପେଟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ସହିତ ମୁଁହୁ ତିଆରି କରିଦେଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ହାତ ଦେଇ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଳବାସୀଙ୍କୁ ଧରି, ସିଂହ, ହାତୀ, ହରିଣ, ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଖାଇଁଥିଲି। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, ‘ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ହାତ କାଟିଦେଲେ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା। ଏହି ଦେହ ନେଇ, ରାଜାମାନେ, ଏହି ଜଙ୍ଗଳରେ ମୁଁ ଯାହା ଦେଖି, ଧରିବାକୁ ଚାହେଁ।’ ମୁଁ ଭାବୁଥିଲି, ‘ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରାମ ମୋତେ ଧରିବେ।’ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଧରି, ଏହି ଦେହ ଚାଲାଇବାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି: ଆପଣ, ରାମ, ମୋତେ ଅନ୍ୟ କେହି ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେପରି ମହା ଋଷି କହିଛନ୍ତି, ଏଠି ତାହା ସମ୍ଭବ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଦେବି। ମୁଁ ଦୂହେଁ ଭାଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ମିତ୍ରତା କ୍ରିୟା ଶିଖାଇବି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମତ୍ମା ରାମ କହିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୁଣୁଥିଲେ: “ମୋର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ ସୀତାକୁ ରାବଣ ଉଠାଇ ନେଇଛି। ମୁଁ ଜନସ୍ଥାନ ଛାଡି ଭାଇ ସହିତ ଆସିଛି, ମୁଁ କେବଳ ତାହା ରାକ୍ଷସର ନାମ ଜାଣିଛି, ଆକୃତି ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ନିବାସ କିପରି, ଶକ୍ତି କେତେ, ମୁଁ ଜାଣି ନାହିଁ; ଦୁଃଖରେ, ଅସହାୟ ହୋଇ, ଆମେ ଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛୁ। ଏପରି କ୍ଷୁଦ୍ର ମନ୍ୟ ଦେଖି, ଯେଉଁମାନେ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା କଠ ଦେଇ ସମୟରେ ଆଗ ଜଳାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୟା ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ, ମହାବୀର, ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଗଡ଼ଖାଇରେ ଦହିବା। ତେଣୁ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ—ସୀତାକୁ କିଏ ଓ କେଉଁଠି ନେଇଛି। ଯଦି ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ମହା ଉପକାର କରନ୍ତୁ—ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।” ଏପରି ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କବନ୍ଧ କହିଲେ, “ମୋର ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ମୁଁ ମୈଥିଳୀକୁ ଜାଣି ନାହିଁ। ମୁଁ ଦହି ମୋର ଏହି ଆକୃତି ଛାଡିବା ପରେ, ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଉଛି କିଏ ତାଙ୍କ ବିଷୟ ଜାଣେ; ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାଇବି ସେହି ରାକ୍ଷସାକୁ। ଏଠି ଦହି ନହେଲେ, ମୁଁ ଜାଣିପାରିବି ନାହିଁ, ରାମ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଆପଣଙ୍କ ସୀତାକୁ ନେଇଛି— ମୋର ମହା ଜ୍ଞାନ ଶାପରେ ହରାଇଗଲା, ରାମ; ନିଜ କର୍ମରେ ମୁଁ ଏହି ନିନ୍ଦିତ ଆକୃତି ପାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ଳାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଆପଣ ମୋତେ ଗଡ଼ଖାଇରେ ଦହିଦିଅନ୍ତୁ, ରାମ, ଏହା ଉଚିତ। ଆପଣ ମୋତେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ଗଡ଼ଖାଇରେ ଦହିବା ପରେ, ରାଘବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେବି ସେହି ମହାବୀର କିଏ ତାହା ରାକ୍ଷସକୁ ଖୋଜିପାରିବ। ଆପଣ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତୁ, ରାଘବ, ସେ ଧର୍ମବାନ; ମହାବୀର, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସାହାଯ୍ୟ ଦେବେ। ତିନି ଲୋକରେ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଅଜଣା ନାହିଁ, ରାଘବ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, କବନ୍ଧ ଚୁପ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦୁଇ ମହାବୀର, ପାହାଡ଼ର ଫାଟ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ଆଗ ଜଳାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାରିପାଖରେ ଦାହ ଜ୍ୱାଳା ଦେଇ ଶବ ଦାହ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଆଗ ଚାରିପାଖରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଜଳି ଉଠିଲା।