ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଖୋଲିଥିବା ଏକ କ୍ରୁର ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଆଗ୍ରସର ହେଲା। କିନ୍ତୁ ସେଇ ସମୟରେ, ରଘୁବଂଶୀ ଭାଇ ଦୁଇଜଣ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଚତୁର, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର କଂଧ ଉପରୁ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ହାତ ତଳ୍ୱାରରେ କାଟିଦେଲେ। ରାମ ତାଙ୍କର ତଳ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଦାହାଣ ହାତକୁ ଚେତନାର ସହିତ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାମ ହାତକୁ କାଟିଦେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଦୁଇ ହାତ ବିହୀନ ହୋଇ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି, ମହାମେଘ ଭଳି ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ବଳୟକୁ କମ୍ପିତ କରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏମିତି ଦେଖି, ନିଜ ଦୁଇ ହାତ କଟାଯିବା ଓ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତଧାରା ବହୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ପଚାରିଲା: "ତୁମେ କିଏ?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବନ୍ଧଙ୍କୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କହିଲେ। "ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶଜ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ମୋତେ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବେ ଜାଣ। ମାତୃକୁଳ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ଅନୁଦାନ ନ ମିଳିଥିବାରୁ, ରାମ ଅତିବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇ, ମୋ ଓ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ ହରଣ କରିଛି; ଆମେ ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛୁ। କିନ୍ତୁ, ତୁମେ କିଏ? ଏବଂ କି କାରଣରୁ ତୁମେ କବନ୍ଧ ସଦୃଶ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଛାତିରେ ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ମୁହଁ ଓ ଭଙ୍ଗା ପାଦ ସହିତ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛ?'' ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, କବନ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥାଯାଇଥିବା ଶାପକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ହେ ମାନବସିଂହ, ତୁମକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ! ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆଜି ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛ; ଭାଗ୍ୟରେ ମୋ ଦୁଇ ହାତ, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିଥିଲି, ତୁମେ କାଟିଦେଲ। ମୋର ଏହି ଅଭିଚାର ଦ୍ୱାରା କିପରି ଏହି ବିକୃତ ଦେହ ହେଲା, ସେ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିଏ।" "ହେ ରାମ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମୋର ଦେହ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବର ଥିଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା। ମୋର ଆକୃତି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା; ଏହି ଦେହ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲି। ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେଠାରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲି। ଏହି ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦେଖି, ଏକ ମହା ଋଷି 'ସ୍ଥୂଳଶିରା' ମୋପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଆଣିବା ବେଳେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲି; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଭୟାନକ ଶାପ ମୋତେ ମିଳିଲା।" "ସେ କହିଲେ, 'ତୋର ଏହି କ୍ରୂର ଦେହ ନିନ୍ଦିତ ହେଉ!' ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲି, ଯେଉଁଠି ଏହି ଶାପର ଶେଷ ହେଉ। ତାହାପରେ ସେ କହିଲେ, 'ଯେତେବେଳେ ରାମ ତୋର ହାତ କାଟି, ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟରେ ତୋତେ ଦାହ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁ ତୋର ପୂର୍ବ ଶ୍ରୀମୟ ଦେହ ପୁନଃ ପାଇବୁ।' ଏହି ଶାପ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଦାନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର।'" "ପରେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ, ମୋତେ ଏହି ଦେହ ମିଳିଲା, କାରଣ ମୁଁ ଗୁରୁ ତପସ୍ୟା କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି। ସେ ମୋତେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ତେଣୁ ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉନଥିଲା। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଗି, ଇନ୍ଦ୍ର କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଭାବେ ଭାବି, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲି; ସେ ତାଙ୍କର ଶତଧାର ଵଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋର ଉରୁ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ମୋ ଦେହ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଦେଲେ। ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କଲିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ ନାହିଁ।" "ସେ କହିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପୂରଣ ହେଉ।' ଏହି ଭାବରେ, ଭୁକ୍ତ ଓ ଭଙ୍ଗା ଉରୁ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁହଁ ସହିତ ମୁଁ କେମିତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି? ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋର ହାତ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା କରିଦେଲେ ଓ ମୋ ମୁହଁକୁ ମୋ ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ସହିତ ରଖିଦେଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ହାତ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅରଣ୍ୟର ବାସିନ୍ଦା, ସିଂହ, ହାତୀ, ମୃଗ, ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯାହା ଦେଖୁଥିଲି, ଧରି ଖାଉଥିଲି।" "ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, 'ଯେତେବେଳେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୋର ହାତ କାଟିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବୁ।' ଏହି ଦେହ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଯାହା ଦେଖୁଛି, ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ନିଶ୍ଚୟ ଭାବିଥିଲି, ରାମ ମୋତେ ଧରିବେ।" "ଏହି ସଂକଳ୍ପ ରଖି, ଏହି ଦେହକୁ ଧାରଣ କରି ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି: ରାମ, ତୁମେ ଛଡ଼ି ଆଉ କେହି ମୋତେ ବିନାଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମହା ଋଷି ଯେପରି ଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି, ତାହା ହେବ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଦେବି। ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିସାକ୍ଷୀ ମିତ୍ରତା ବିଧି ବିଷୟରେ ଶିଖେଇବି।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସହ ଦୃଢ଼ କଥା କହିଲେ: "ମୋର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାକୁ ରାବଣ ହରଣ କରିଛି। ମୁଁ ଏଠାରୁ ଜନସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଭାଇ ସହିତ ଚାଲିଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନାମ ଛଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଜାଣିନାହିଁ। ତାଙ୍କ ନିବାସ କିଏଁଠି, କି ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି ତାହା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ। ଆମେ ଦୁଃଖ ଓ ଅସହାୟତାରେ ଏଠାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛୁ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଉପକାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୟା ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।" "ଆମେ ଏକ ଗଭୀର ଗର୍ତ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତୁମକୁ ଦାହ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ; ତେଣୁ ସୀତା ବିଷୟରେ କହ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ କିମ୍ବା କେଉଁଠି ନେଇଗଲେ। ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟ କହିପାର, ଏହା ଏକ ମହା ଉପକାର ହେବ।" ଏପରି ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବନ୍ଧ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।