ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାଘବଙ୍କ ଛୋଟଭାଇ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଭାଇ, ମୋତେ ଦେଖ, ମୁଁ ନିରାଶ୍ରୟ ଏବଂ ଏହି ରାକ୍ଷସର ଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ିଛି। ତୁମେ ଏଠାରୁ ପଳାଇଯିବ, ମୋତେ ଆତ୍ମା ଖେଦ କରି ଦେଖ, ଆପଣ ଚାହିଁଲେ ମୋତେ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯିବେ। ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ, ଆପଣ ସିଘ୍ର ଭାବେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ଏବଂ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାଜ୍ୟକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ରାମ, ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ସଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବେ।” ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନିର୍ଥକ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏପରି ଶୂରବୀରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ଏହି ସମୟରେ, କୃର ରାକ୍ଷସ କବନ୍ଧ ଦୁଇଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା। ସେ ବଳଶାଳୀ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲା, “ତୁମେ କିଏ, ଦୂଃସାହସିକ ଧନୁର୍ଧର, ବୃଷଭ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ମୋ ଦୃଷ୍ଟିପାଥରେ ପଡ଼ିବାକୁ ତୁମ ଭାଗ୍ୟର ଫଳ। ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ଏଠା ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ରହୁଛି, ତୁମେ ଧନୁ, ବାଣ, ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଛ। ଏଠାକୁ ତୁମେ ଖୁବ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିଛ, ଏଠାରୁ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବା ଦୁର୍ଲଭ।” କବନ୍ଧଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, ଏହି ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିଛି, ମୋର ପ୍ରିୟାକୁ ଫେରାଇ ପାଇବାପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଗଲା। ସମୟର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରିଦିଏ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ତୁମେ ଏବଂ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଭ୍ରମିତ ହେଇଯାଉଛୁ। ନିୟତି ପାଖରେ କେହି କିଛି ନୁହେଁ, ବଡ଼ ବଡ଼ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ପାଖରେ ହରାଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ସଂଧି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।” ଏଭଳି କହି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ମନକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ଏହାପରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କବନ୍ଧଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ହୋଇଥିବାବେଳେ, କବନ୍ଧ କହିଲା, “ମୁଁ ଏତେ ଭୁକା, ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖି ଏଠି ଏପରି ନିଷ୍ପଦ ଭାବେ କିଏ ରହିଛ? ତୁମେ ମୋର ଖାଦ୍ୟ ହେବାକୁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଠାକୁ ଆସିଛ।” ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ଆମକୁ ଧରିବ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୀର୍ଘବାହୁ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବାହୁ କାଟି ଦିଅ। ଏହି ଦୂର୍ଦ୍ଦନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସାରା ଜଗତକୁ ଜିତିବା ପରେ ଆମକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ରାଘବ, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶକ୍ତମାନେ ଉପରେ ହତ୍ୟା କରିବା ଅଶୋଭନ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ବଳି ଦିଆଯିବା ପଶୁ ମାରିବା ଅପରାଧ।” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସ କବନ୍ଧ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ତେବେ, ଶୂରବୀର ଦୁଇ ଭାଇ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଆନନ୍ଦରେ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବାହୁ ମୁଣ୍ଡିଦେଲେ। ରାମ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଦାହାଣ ବାହୁ କାଟିଦେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାମ ବାହୁ କାଟିଦେଲେ। ଦୁଇ ବାହୁ ଛେଦିତ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବନ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ତାହାର ଚିତ୍କାର ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ୍ବଳୟକୁ କମ୍ପିତ କଲା। ତାଙ୍କର ବାହୁ ଛେଦିତ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କବନ୍ଧ ପଚାରିଲା, “ତୁମେ କିଏ?” ଏତେବେଳେ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବଳଶାଳୀ କବନ୍ଧଙ୍କୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶ ବିଷୟରେ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ମାତୃକୃତ ଅନ୍ୟାୟରେ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେଣୁ ଆମେ ତିନିଜଣେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଆସିଛୁ। ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିନେଇଛି, ଆମେ ସେଉଁଠି ଖୋଜୁଛୁ। କିନ୍ତୁ, ତୁମେ କିଏ? କି କାରଣରୁ ଏଭଳି କବନ୍ଧ ସଦୃଶ ଦେହ ନେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଛ?” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, କବନ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କରି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲା, “ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋତେ ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟ ଲାଗୁଛି, ମୋ ବାହୁ ତୁମେ କାଟିଦେଲ, ଏହି ମୋର ଭାଗ୍ୟ। ମୋ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିକୃତ ଦେହ ହୋଇଛି, ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି, ଶୁଣ।” “ପୂର୍ବେ, ହେ ରାମ, ମୋର ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଳବୀର୍ୟ ଥିଲା, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୋର ଦେହ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭା ସମାନ ଥିଲା; ଏହି ଦେହ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲି। ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲି, ତାହା ଦେଖି ଏକ ମହାମୁନି ସ୍ଥୂଳଶିରା ରୋଷିତ ହେଲେ। ସେ ଅରଣ୍ୟର ଫଳ ଓ ଶାଖା ଆହରଣ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ଅନ୍ୟାୟ କଲି; ତେଣୁ ସେ ମୋ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, ‘ତୁମ ଏହି କୃର ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଉ।’ ମୁଁ ଦୟା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ବିନନ୍ତି କରିଲି, ଯେଣୁ ଏହି ଶାପର ସମାପ୍ତି ହେଉ।