ସୀତା ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଦୁଇ ଭାଇ—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ, ଉତ୍ସାହ ପୂର୍ବକ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦୃଢ଼, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି କରି କହିଲେ—"ମୋର ଭୁଜ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଫଡ଼ୁଛି, ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି, ଏବଂ ମୁଁ ଅନେକ ଅପଶକୁନ ଦେଖୁଛି।" "ଏହି ଦିଅ, ମହାନ ଭାଇ, ତୁମେ ସତର୍କ ରହ; ମୋ ଏହି ଅପଶକୁନ ବଡ଼ ଆପଦର ସୂଚନା ଦେଉଛି। ଏଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଭାଗା ରାଜ୍ୟବାଦୀ ପକ୍ଷୀ ଜଣେ ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଛି।" ଏଭଳି ଦୁଇ ଭାଇ ଉତ୍ସାହରେ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରି ଲାଗିଲା। ଏହି ଶବ୍ଦ ପାଗଳ ବାତାସରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆବରଣ କରିଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲା। ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ଦେଖି ରାମ, ତାଙ୍କ କଠାର ତଳୱାର ନେଇ ଭାଇ ସହିତ, ଏକ ବଡ଼ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସ—କବନ୍ଧ—କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ନଥିଲା, ମୁଁହ ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ଥିଲା। ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବିକଟ କେଶରେ ଆବୃତ, ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼, ବର୍ଷା ମେଘ ପରି କଳା, ଭୟଙ୍କର, ତୁର୍ୟ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ଭୂୱ୍ୟ ଅগ্নିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭୂମି, ବଡ଼ ହଳଦୀଆ ଓ ଫାଲି ହାତ, ଛାତିରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆଖି ଚମକୁଛି, ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ବଡ଼ ଓ ଭୟଙ୍କର, ମୁଁହ କୁ ଚାଟିବା ପରି। ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାଲୁ, ସିଂହ, ହରିଣା ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଖାଇ ଦେଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ଭୁଜ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା। ତାଙ୍କ ହାତରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଲୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ହରିଣା ଧରି, ଅନେକ ଜନ୍ତୁ ନେଇ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ। ସେ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ପଥକୁ ଅଟକାଇ, ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରରେ ଦେଖାଗଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ କବନ୍ଧକୁ ଦେଖିଲେ—ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଦେଖିବାରେ ଅତି ଭୟାନକ, ବହୁତ ଭୁଜ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଏକ ଗଛର ତଣ୍ଡ ପରି ଆକୃତି। ସେ ବଡ଼ ଭୁଜ ବିସ୍ତାର କରି, ଦୁଇ ରାଘବ ଭାଇଙ୍କୁ ଗଢ଼ି ଧରିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ, ତଳୱାର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହୀ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂତରେ ଦ୍ୱାରା ଅସାହାୟ ହେଇ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ। ଏଠି, ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ରାଘବ ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯୁବା ଓ ସାହାଯ୍ୟ ନଥିବାରୁ, ଭୟଭିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ବିପଦରେ ପଡ଼ି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଅସାହାୟ ହୋଇଯାଇଛି, ରାକ୍ଷସର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ପଡ଼ିଛି, ମୋତେ ଦେଖ। ତୁମେ ଏକା ମୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ, ମୋତେ ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ ତୁମେ ଚାଲିଯାଅ।" "ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ପହଁଚିବା; ଏହି ମୋ ବିଶ୍ୱାସ। ତୁମେ ପୁନି ବାପା ଓ ପୁର୍ବଜଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଫେରିପାରିବ।" "ଏଠାରେ, ରାମ, ରାଜ୍ୟ ନିମ୍ନସ୍ଥାନରେ ଥିବାବେଳେ, ସଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବା।" ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିବା ପରେ, ରାମ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ କୁ କହିଲେ— "ଅନର୍ଥରେ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହୋତା; ଏହିପରି ତୁମେ ନିରାଶ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ କବନ୍ଧ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସିଲେ। ଏହିପରି, ବଡ଼ ଭୁଜ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦାନବମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବନ୍ଧ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—"ତୁମେ କିଏ, ବୃଷଭ ପରି ମଜବୁତ ଭୁଜ ଧାରଣ କରି, ତଳୱାର ଓ ଧନୁ ନେଇ ଆସିଛ?" "ତୁମେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛ? ତୁମେ କିଏ, କାହିଁକି ଏଠାରେ ଆସିଛ?" "ମୁଁ ଏଠାରେ ଭୋକରେ ତ୍ୟାଗିତ, ତୁମେ ଧନୁ, ବାଣ, ତଳୱାର ନେଇ ବୃଷଭ ପରି ଦଢ଼ ଆସିଛ।" "ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ସମ୍ନିକଟକୁ ଆସିଛ; ଏବେ ତୁମେ ଜୀବନ ପାଇବା ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।" କବନ୍ଧଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ, ମୁଁହ ଶୁଖାଯାଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏପରି ବିପଦ ଆସିଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିବା ଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ, ଓ ସତ୍ୟ ଶୌର୍ୟବାନ୍—" "ଏକ ବିପଦ ଆସିଛି, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁ ନେଇଅଛି, ମୋର ପ୍ରିୟାକୁ ଫେରାଇ ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସମୟର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବଡ଼।" "ଦେଖ, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ ବିପଦରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛୁ। ଭାଗ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବଡ଼ ଭାର ଅଟୁଟ।" "ବୀରମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସାଧନ କୁଶଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମୟର ଆଘାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତଳିଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଚରୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।" ଏଭଳି କହି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ଶୌର୍ୟ ଓ କ୍ୟାନ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ମନକୁ ଦୃଢ଼ କଲେ। ଏଠାରେ ସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଭୁଜ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଦେଖି, କବନ୍ଧ କହିଲେ—"ମୁଁ ଭୋକା, ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖି ଏଠାରେ ଏମିତି ଉଭେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛ? ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଏଠାରେ ପଠାଯାଇଛ, ତୁମର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାଶ ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୋ ଖାଦ୍ୟ ହେବା ପାଇଁ।" ଏହି ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦୁଃଖରେ ବିପ୍ରତିପ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, କହିଲେ—"ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ଓ ମୋତେ ଧରିବ। ଏହିଠାରେ ଆମେ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବା ଉଚିତ।" "ଏହି ଭୟଙ୍କର, ବଡ଼ ଶରୀର ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜିତି, ଏବେ ଆମକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" "ରାଘବ, ଏକ ରାଜା ପାଇଁ, ଅସାହାୟମାନେ ମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବା ଅପମାନ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ବଳି ଆଣିବା ପଶୁ ମାନେ ମାରାଯାଏ।