ଏହି ସମୟରେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରଚିତ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଉନସଟିଏ (୬୯) ସର୍ଗର କଥା ଆମେ ଶୁଣିବା। ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ, ଦୁଇ ରଘୁବଂଶୀ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଚାଲି ହେଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବଣ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଧରି ଅବିରତ ଚାଲିଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଗଛ, ଝାଡ଼ି, ଲତା ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଜନ୍ତୁ-ପକ୍ଷୀ ସହ ପ୍ରଚୁର ଘନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ ଥିଲା, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଲାଗୁଥିଲା। ତେବେ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଯାଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ତିନି କ୍ରୋଶ ଦୂର ଜନସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଦୁଇ ଭାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଘୁବଂଶୀ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଚାରିପାଖ ଶୋଭାମୟ, ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲ ଓ ମୃଗ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଦୁଇ ଭାଇ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଏଠାରୁ ସେଠା ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲା। ପୁଣି, ତିନି କ୍ରୋଶ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାଲି ଏହି କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ଅଟିକି, ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଦୁଃସାହସିକ ଜନ୍ତୁ-ପକ୍ଷୀ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଘନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ତାହାଁରେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ଦୁଇ ଭାଇ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଏକ ଗୁହା ଦେଖିଲେ, ଯାହା ତଳପାତାଳ ପରି ଗଭୀର ଓ ସଦା ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକା ଥିଲା। ଏହି ଗୁହା ନିକଟକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ, ଯାହାର ଆକାର ବଡ଼, ମୁହଁ ବିକୃତ, ଭୟଭୀତ ହୃଦୟକୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା, ଲଟକୁଥିବା ପେଟ, ତିକ୍ତ ଦାନ୍ତ, ତୀବ୍ର ଓ କଠିନ ଚର୍ମ ଥିଲା। ସେଠି, ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ଭୟଙ୍କର ପଶୁମାନେ ଖାଉଥିଲା, ଅତି ବିକୃତ ଓ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ କେଶ ଥିଲା। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆସିଲା, ଏବଂ ଛୋଟ ଭାଇ ଆଗରେ ଥିବାବେଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଧରି କହିଲା—"ଆସ, ଆମେ ମଜା କରିବା।" ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼ିଆ କରି କହିଲା—"ମୋ ନାମ ଆୟୋମୁଖୀ, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ।" "ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀ କୂଳରେ ତୁମେ ମୋ ସହ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଉପଭୋଗ କରିବ।" ଏହା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ତଳୱାର ଉଠାଇ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କାନ, ନାକ ଓ ସ୍ତନ କାଟିଦେଲେ। କାନ ଓ ନାକ କଟାଯିବା ପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ସେଇ ପଥରୁ ପଳାଇଗଲା। ତା’ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଦୁଇ ଭାଇ ନବ ଉତ୍ସାହରେ ଘନ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏବେ, ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ଭାଇଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—"ମୋ ହାତ ବେଶି ଫଡ଼ୁଛି, ମନ ଅଶାନ୍ତି ହେଉଛି, ଏବଂ ଅନେକ ଅପଶକୁନ ଦେଖୁଛି।" "ଏହିପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ଭାଇ, ତୁମେ ସତର୍କ ରୁହ; ଏହି ଲକ୍ଷଣ ମୋତେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଗର ସୂଚନା ଦେଉଛି।" "ଏହି ବଞ୍ଜୁଳକ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଛି, ମନେ ହେଉଛି ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ହେବ ତାହାର ଜୟ ଘୋଷଣା କରୁଛି।" ଏହିପରି ଉତ୍ସାହରେ ଦୁଇ ଭାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ବିଶାଳ ଧ୍ବନି ଅରଣ୍ୟରେ ଉପଜିଲା, ମନେ ହେଉଛି ଅରଣ୍ୟକୁ ଉଲଟାଇଦେଲା। ସେହି ଧ୍ବନି ପୂରା ଅରଣ୍ୟକୁ ଭରିଦେଲା। ଏହି ଧ୍ବନି ଶୁଣି ରାମ ତଳୱାର ନେଇ, ଭାଇ ସହିତ, ଏକ ବିଶାଳ ଶରୀର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଛାତି ଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ବିନା, ପେଟରେ ମୁହଁ ଥିବା କବନ୍ଧ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଟାଳ ଓ ଉତ୍ତାଳ କେଶ ଥିବା, ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଉଚ୍ଚ, ବର୍ଷା ମେଘ ପରି କଳା, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ମାଥା ଗରମ ଅଗ୍ନିର ଅଳ୍ପରେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତୀବ୍ର ପିତା ଓ ଚୌଡ଼ା ପାଖି ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଏକ ଭୟଭୀତ କଣ୍ଟାଳିଆ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ବଡ଼ ଦାନ୍ତ ଓ ମହାନ ମୁହଁ ଚାଟୁଥିଲା। ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାଲୁ, ସିଂହ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଖାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ବହୁଦୂର ହାତ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଲୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗ ଧରି, ଅନେକ ପଶୁମାନେ ଟାଣି ନେଉଥିଲା। ଏହିପରି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ପଥରେ ଅବରୋଧ କରି ଥିଲା, ଏବଂ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରରୁ ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର କବନ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ବିଶାଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ଅସଂଖ୍ୟ ହାତ ଓ ରୁକ୍ଷ ଆକୃତି ଥିବା, ଏକ ତଣ୍ଡ ପରି ଦେଖିଲେ। ସେ ବଲବାନ୍ ବାହୁ ଦୁଇଟି ଚାଲି ଦୁଇ ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଦଢ଼ ଭାବେ ଧରି ନେଲା। ତଳୱାର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ଧରି ଦୁଇ ଭାଇ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସହାୟ ଭାବେ ଟାଣି ନିଆଯିବାରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏଠି, ରାମ ତାଙ୍କର ସାହସ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଭୟ ଭିତି ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯୁବକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ନ ଥିବାରୁ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଦୁଃଖିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଦେଖ, ମୁଁ ଏଠି ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ି ଅସହାୟ ହୋଇଛି।" "ତୁମେ ଏକାକି ମୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ, ମୋତେ ପିଶାଚମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେଇ ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଚାହାଅ ପଳାଇଯାଅ।