ଯବେ ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୂରତା ସହ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡିଗଲେ, ସେ ଏକ ମହାମୁନି ପରି ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ ଏବଂ ଶୁଭ ଗତି ଲାଭ କଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମନକୁ ଦୃଢ଼ କରି ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଜଳାଞ୍ଜଳି ସମ୍ପାଦନ କରି, ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନ ସୀତାଙ୍କ ଶୋଧରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ପରେ ସେମାନେ ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଧରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, କୌଣସି ଭୟ ବା ଅବରୋଧକୁ ଗଣନା କଲେ ନାହିଁ। ସେ ଅରଣ୍ୟ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ, ଝାଡ଼ି, ଗଛ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଲତାରେ ଭରିଥିଲା, ଚାରିପାଖରୁ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ଓ ଏକ ଭୟଙ୍କର ମହାବନ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ତା’ପରେ, ଜନସ୍ଥାନରୁ ତିନି କ୍ରୋଶ ଦୂରେ, ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍ସାହୀ ଭାବେ କ୍ରଉଞ୍ଚବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି କ୍ରଉଞ୍ଚବନ ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚିଯାଉଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଏଠାରୁ ସେଠା ଭ୍ରମଣ କରି, ତାଙ୍କ ଅପହରଣ ଉପରେ ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ। ପରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ତିନି କ୍ରୋଶ ଚାଲି, ସେମାନେ କ୍ରଉଞ୍ଚବନ ଅତିକ୍ରମ କରି ମାତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଥିଲା, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଘନ ଓ ଭୟଜନକ ଥିଲା। ସେଠାରେ, ଦଶରଥନନ୍ଦନମାନେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଏକ ଗୁହା ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପାତାଳ ପରି ଗଭୀର ଓ ସଦା ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା ଥିଲା। ସେମାନେ ଗୁହାର ମୁହଁ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଏଠି, ବିକୃତ ମୁହଁ ଓ ବିରାଟ ଆକୃତିର ଏକ ରାକ୍ଷସୀକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୃଢ଼ ହୃଦୟ ନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିବା, ଅତି କୁରୂପ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଲଟକାଉଥିବା ପେଟ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଓ କଠୋର ଚର୍ମ ଥିଲା। ସେ ଭୟଙ୍କର ପଶୁମାନେ ଖାଉଥିଲା, ବିକୃତ ଦେହର, ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ କେଶ ଥିଲା—ସେଠି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ଛୋଟ ଭାଇ ଆଗରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଆଗେ ବଢ଼ି କହିଲା, “ଆସ, ଆମେ ମିଳି ଉପଭୋଗ କରିବା,” ବୋଲି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଧରିଲା। ସେ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲା, “ମୋ ନାମ ଆୟୋମୁଖୀ, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।” “ପ୍ରଭୁ, ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକା ଓ ନଦୀତଟରେ, ତୁମେ ମୋ ସହ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଉପଭୋଗ କରିବା।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଭାବେ ତାଙ୍କ କାନ, ନାକ ଓ ସ୍ତନ କାଟିଦେଲେ। କାନ ଓ ନାକ କଟାଯିବା ପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସୀ ସେଇପଥରୁ ପଳାଇଗଲା। ତା’ପରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଭାବେ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଘନ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ମୋ ହାତ ବେଶି ଫଡ଼ୁଛି, ମନ ଅଶାନ୍ତ ଅଟୁଟିଛି, ଅନେକ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖୁଛି। ଏହିଥିରୁ, ମହାନୁଭାବ, ସତର୍କ ହୁଅନ୍ତୁ ଓ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ; ଏହି ସଙ୍କେତ ତୁରନ୍ତ ଆପଦ ସୂଚନା କରୁଛି। ଏହି ବଞ୍ଜୁଳକ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କୁହୁଚି, ମାନେ ଯେଉଁପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମର ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରୁଛି।” ଏପରି ଦୁଇ ଭାଇ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଖୋଜୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଅରଣ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରୁ ଅରଣ୍ୟ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା। ବନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଧ୍ୱନି ବାୟୁରେ ଚାପିଯାଇଥିବା ପରି ଲାଗିଲା, ଏହା ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟକୁ ଭରିଦେଲା। ସେଇ ଧ୍ୱନିର ଉତ୍ସ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, ରାମ ତଳୱାର ଧରି ଭାଇ ସହିତ ଏଗଲେ ଓ ବିରାଟ ଦେହୀ ଏକ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଛାତି ବଡ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେମାନେ ଏହି ରାକ୍ଷସ ଆଗରେ ଗଲେ, ଯାହା ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ବିନା, ତାଳୁରେ ମୁଁହ ଥିଲା, ଏହି କବନ୍ଧ ନାମକ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ କଠୋର ଲୋମରେ ଢାକା, ପାହାଡ଼ ପରି ଉଚ୍ଚ, ବର୍ଷା ମେଘପରି କଳା, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ଭୃକୁଟି ଅଗ୍ନିପିଂଡ଼ ପରି ଜ୍ୱଳିଲା, ବଡ଼ ହଳଦିଆ ପଖିଲା ଦୁଇଟି ବିସ୍ତୃତ ବାହୁ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା, ବଡ଼ ଦାନ୍ତ ଓ ବିରାଟ ମୁଁହ ଚାଟୁଥିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାଲୁ, ସିଂହ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀ ଖାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ବଡ଼ ବାହୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ନେଇ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭାଲୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ହରିଣ ଧରିଥିଲେ, ଅନେକ ଝୁଣ୍ଡର ନେତାମାନେକୁ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବାବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କ ପଥକୁ ଅବରୋଧ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା, ସେମାନେ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରରୁ ତାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ବିରାଟ, ଭୟଙ୍କର, ଭୀଷଣ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁରୂପ କବନ୍ଧକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଗଛର ତଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ବିରାଟ ବାହୁ ବିସ୍ତାରିତ କରି, ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନକୁ ସେଇଁ ଧରିଲା, ଜୋରଦାର ଭାବେ ସେମାନେକୁ ଚେପି ଧରିଲା। ଦୁଇ ଭାଇ ତଳୱାର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଧରି, ଉତ୍ସାହିତ ଓ ବଳବାନ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହୀ ଦ୍ୱାରା ଅସହାୟ ଭାବେ ଟାଣିଯାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ଶୂରବୀର ରାମ ତାଙ୍କ ସାହସ ଦ୍ୱାରା କିଛି ମାନସିକ ଅଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯୁବକ ଓ ସହାୟ ନଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଅବଶ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ।