ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକ ଓ ବିୟୋଗରେ ଭାସିଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ହରଣ ପରେ, ତାଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ମନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଜଣେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା ଲୋକ ମିଶିଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରେ ଭାଇଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ପାଦ ମସାଇ, ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ବେଦନାରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ପରମ ତପସ୍ୟା ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦଶରଥ ମହାରାଜ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧି, ଏହି ଭୂମିର ନାଥ ଦେବତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଯଦି ଆପଣ, ଏହି ଦୁଃଖକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସାଧାରଣ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକ କିପରି ସହିପାରିବେ? ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହିପାରିବ? ଏହି ଦୁଃଖ ଅଗ୍ନିର ପରି କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଛୁଇଁଯାଏ, ପରେ ଆଉ ରହିନଥାଏ। ଯଦି ଆପଣ, ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକରେ, ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦହିଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ବିପଦରେ ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ଦେଖିଥାନ୍ତି? ଏହି ଜଗତର ଏହି ନିୟମ, ଯୟାତି ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିପଦ ଆସିଥିଲା। ବଶିଷ୍ଠ ଋଷି, ଯିଏ ଆମ ପିତାଙ୍କ ଗୁରୁ, ସେ ଏକ ଦିନରେ ଏକଶେ ଝିଅ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହରାଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ଭୂମି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପୂଜିତ ଜଗତ ଜନନୀ, ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଉଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଦୁଇ ଧର୍ମର ଧାରକ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଯାଁଠାରେ ନିର୍ଭର କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୁଏ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିୟତିରୁ ମୁକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ନିୟତିରେ ବନ୍ଧିତ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଆପଣ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ସୀତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ହରାଇଯାଇଥାନ୍ତି, ତଥାପି ଆପଣ ଏମିତି ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆପଣଙ୍କ ପରି ଜନେ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲୋକ ଏହିପରି କଷ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ଶୋକ କରିନଥାନ୍ତି। ତେଣୁ, ଆପଣ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ବିଚାର କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ, ତାହାର କାମ୍ୟ ଫଳ କେବଳ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ। ଆପଣ ମୋତେ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଥିଲେ; ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଶିଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଢାକିଯାଇଛି, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରୁଛି। ଆପଣଙ୍କ ଦୈବି ଓ ମାନବୀୟ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ଆପଣ ନିଜ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶ କରିବାର କଣ ଉପକାର? କେବଳ ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ରାମ, ଏହି ଉଚିତ ବାଣୀ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ନିଜ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବାଣ ଧରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏବେ ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍? କେଉଁଠି ଯିବା ଉଚିତ୍? କେମିତି ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବା?” ଏପରି ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ଏହି ଜନସ୍ଥାନକୁ ଭଲଭାବେ ତଲାଶ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ବହୁତ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ-ଲତା ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ, ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ, ଖାଦି ଓ ଗୁହା ଅଛି। ବହୁତ ଭୟାନକ ଗୁହା ଅଛି, ଯେଉଁଠି ବନ୍ୟ ପଶୁ, କିନ୍ନର ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଆମେ ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଭଲଭାବେ ତଲାଶ କରିବା ଉଚିତ୍। ମହାପୁରୁଷମାନେ ଏପରି ବିପଦରେ ଅଚଳ ରହନ୍ତି, ପବନରେ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ପରି।" ଏପରି କହି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସମସ୍ତ ଜନସ୍ଥାନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ତଲାଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—ପାହାଡ଼, ଗୁହା, ଜଳାଶୟ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ, ସବୁଠି ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରଣକାରୀ ଚିହ୍ନଟ ହେବେ ନାହିଁ, ଯଦି ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ବକ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଇନପାରନ୍ତି, ତେବେ ଯଥାସମୟରେ ଆପଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବେ। ଯଦି ନୀତି, ବିନୟ ଓ ନମ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ସୀତା ମିଳିନଥାଏ, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନାଶ କରନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଓ ଉପଦେଶ ସହ, ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜଙ୍ଗଲରେ, ପାହାଡ଼ରେ, ଗୁହା ଓ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରେ ତଳାଶ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ଚିହ୍ନଟ କରି, ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।