ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆଜି ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କେମିତି ଅସ୍ଥିର ଓ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଭିଧ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ କ୍ରୋଧର ତୀରର ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ। ଆଜି ମୋ କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଡ଼ିଯିବ, ଏବଂ ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ କେହି ମଧ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବେ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମୋ କ୍ରୋଧରେ ତିନି ଲୋକ ନଶ୍ଟ ହେବ, ଦେବତା, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଲୋକ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବେ। ଏହି ତୀର ବର୍ଷାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ବିନାୟ ହେବେ, ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଜଗତକୁ ନିୟମ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି। ଯଦି ସ୍ୱାମୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଖକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେ ଚୋରାଯାଇଥିବେ କିମ୍ବା ମୃତ ହୋଇଥିବେ, ଯଦି ମୋ ପ୍ରିୟ ବୈଦେହୀ କୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଫେରାଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚରାଚର ସହିତ ତିନି ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି, ଏବଂ ମୋ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ। ଏପରି କହି, ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ଅଠି ଫଫାଇଯାଉଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କର ଚୀରବସ୍ତ୍ର, ଅଜିନ ଧାରଣ କରି, ଜଟା ବାନ୍ଧିଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ରାମଙ୍କ ଦେହ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନିମୟ ହୋଇ ଦେବାଦିଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତ୍ରିପୁର ନାଶ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ସ୍ମରଣ କରାଉଥିଲା। ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ହାତରୁ ଧନୁଷ ନେଇ, ତାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଟାଣି, ଏକ ଦାହକ, ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଧରିଲେ, ଯାହା ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ବିଜୟୀ ରାମ, କ୍ରୋଧରେ ତାଳ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଗ୍ନି ପରି, ଧନୁଷରେ ବାଣ ଆସ୍ତ୍ର ଲଗାଇ, କହିଲେ— "ଯେପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, କାଳ ଓ ଦୈବତା କେବେ ରୋକିହେବେ ନାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେପରି କ୍ରୋଧରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅପରାଜେୟ। ଯଦି ଆଜି ସୀତା, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମୈଥିଲୀ, ମୋ ପାଖକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ଫେରାଇ ଦିଆଯିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମାନବ, ନାଗ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଲ୍ଟାଇ ଦେବି।" ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଉଠିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଭ୍ରମିତ ଓ ବିବ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେ ଧନୁଷ ଚଢ଼ାଇ, ଘନ ଶ୍ୱାସ ନିଅଉଥିଲେ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦହିଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏପରି ସ୍ଥିତି ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ— "ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଦୟାଳୁ ଓ ସଂଯମୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଆପଣ କ୍ରୋଧକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି ନିଜ ସ୍ଵଭାବକୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ। ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୋଭା, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ତେଜ, ବାୟୁରେ ଗତି, ପୃଥିବୀରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି, ସେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତ୍ତି ଆପଣଙ୍କରେ ନିତ୍ୟ ବିରାଜିତ। ଏକ ଅପରାଧ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଭଙ୍ଗ ରଥ କାହାର, କାହିଁକି ଏହିଠାରେ ରକ୍ତ ଲାଗିଛି, ଏହି ସଂଘର୍ଷ କାହା ସହିତ ହେଲା, ଏହି ସମସ୍ତ ଯିଏ କଲା, ତାହା ଅଜଣା। ଏଠାରେ ବଡ଼ ସେନା ଚଳାଚଳ ଚିହ୍ନ ମିଳୁନାହିଁ, ଏକ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୟାଳୁ ଓ ଶାନ୍ତ ରାଜାମାନେ ନ୍ୟାୟ ସହିତ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଚରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। କିଏ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହାନିକୁ ମଞ୍ଜୁର କରିପାରିବ? ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ— କେହି ଆପଣଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବାକୁ କେହି କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାଜନ୍, ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଯିଥିବା ଲୋକକୁ ଖୋଜିବା ଉଚିତ। ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଧନୁଷ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଥିଲେ, ଆମେ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ ସମସ୍ତଠାରେ ଖୋଜିବା। ଭୟଙ୍କର ଗୁହା, ପଦ୍ମ ପୁଷ୍କରିଣୀ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ ଖୋଜିବା। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନ ପାଉ, ଦେବତାମାନେ ଯଦି ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଯଥାସମୟରେ କ୍ରିୟା କରନ୍ତୁ। ଯଦି ଧର୍ମ, ବିନୟ ଓ ସମ୍ଭାଷଣ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସୀତାଙ୍କୁ ପାଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଜ୍ର ପରି ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତୁ।" ଏପରେ ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରମରେ ଡୁବିଥିବା ରାମ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦବାଇ ଚେତନା ଦେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, "ମହାପୁରୁଷ କିଙ୍ଗ ଦଶରଥ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ପାଆନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧି, ସେ ଭୂମିପତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ସମ୍ପର୍କରେ ଯେପରି କହାଯାଏ। ଯଦି ଆପଣ, କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହି ଦୁଃଖ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସାଧାରଣ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକ କିପରି ଏହି ସହିପାରିବେ? ଆତ୍ମସଂୟମ ଧରନ୍ତୁ, ଏହି ସଂସାରରେ କିଏ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଅଛି? ଅଗ୍ନି ପରି ଦୁଃଖ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ଛୁଇଁଯାଏ, ପରେ ଚାଲିଯାଏ। ଯଦି ଆପଣ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଜଗତକୁ ଦହିଦେଇବେ, ତେବେ ଦୁଃଖିତ ଲୋକ କେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ପାଇବେ? ଏହି ହେଉଛି ସଂସାରର ନିୟମ; ଯୟାତି, ନହୁଷପୁତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ, ତଥାପି ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଥିଲା। ମହାର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପିତାଙ୍କ ପୌରୋହିତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏକ ଦିନରେ ଶତପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ହାରାଇଗଲେ।" ଏପରି ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶମନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।