ସେ ଯକ୍ଷିଣୀ, ଯିଏ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ ଆକସ୍ମାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲା। ସେ ଭୟାନକ ଭାବରେ ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ଘୁରୁଥିଲା ଏବଂ ପାଥର ଧାରା ବର୍ଷାଇ ଦେଉଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ଗାଧିପୁତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଉଠିଲେ, “ରାମ, ଏବେ ଦୟା ପ୍ରୟାପ୍ତ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ। ଏହି ଯକ୍ଷିଣୀ ଏକଦା ମାୟାବଳୀ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିଲା, ବଳିଦାନ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲା; ଏହାକୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ବଧ କରିଦିଅ। ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଦାନବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇ ରାମ, ଯେଉଁଠାରେ ଯକ୍ଷିଣୀ ପାଥର ବର୍ଷାଇ ଦେଉଥିଲା, ସେଠାକୁ ସାମ୍ନା କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦବେଦୀ ବାଣ ବିଦ୍ୟା ଦେଖାଇ, ତାଙ୍କୁ ତୀରର ଝଡ଼ରେ ଅବରୋଧ କରିଦେଲେ। ମାୟାବଳୀ ସେଉଁଠି ଅବରୋଧିତ ହେଲା। ଏହାପରେ ସେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାନେ ରାମଙ୍କୁ “ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!” ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଏବଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ କହିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ କୌଶିକ ମୁନି, ତୁମକୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ! ମରୁତମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ। ରାଘବଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଦିଅ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିପୁତ୍ର କୃଶାଶ୍ବଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟବୀର, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରାଅ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଦିଅ। ତିନି ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅନୁଗତ। ଏହି ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦିତ କରିବେ।” ଏହିପରି କହି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାଟକାଙ୍କ ବଧରେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ରାମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ରଖି କହିଲେ, “ହେ ଶୁଭଦର୍ଶନ ରାମ, ଆଜି ରାତି ଏଠାରେ ରୁହିବା। ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ଆମେ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ତାଟକାବନରେ ଏହି ରାତି ଶୁଭ ଭାବରେ ବ୍ୟତୀତ କଲେ। ସେ ଦିନ ତାଟକାବନ ଶାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କ ବଧ ପରେ ଦେବଗଣ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁଠି ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ମହାମୁନିଙ୍କ ସହ ରାମ ରାତିକୁ କାଟି, ପ୍ରଭାତେ ଉଠିଲେ। ଏଠାରୁ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତେଇସ୍ତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପରେ, ସେଇ ରାତି କାଟି ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମିଶ୍ର ହସରେ ରାମଙ୍କୁ ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, “ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଦେଉଛି। ଏହି ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭୂମଣ୍ଡଳରେ ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ—ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିପାରିବ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଦେଉଛି, ଏବଂ ମହାଦିବ୍ୟ ଦଣ୍ଡଚକ୍ର ଦେଉଛି। ଧର୍ମଚକ୍ର, କାଳଚକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ର, ମହାବଜ୍ର, ଶିବଙ୍କ ଶୂଳ, ବ୍ରହ୍ମଶିର ଅସ୍ତ୍ର, ଈଶାନ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପରମ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ଦୁଇଟି ଗଦା—ମୋଦକୀ ଓ ଶିଖରୀ, ଧର୍ମପାଶ, କାଳପାଶ, ବରୁଣପାଶ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବରୁଣାସ୍ତ୍ର, ଉତ୍କଳ ବଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ବଜ୍ର, ପିନାକାସ୍ତ୍ର, ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ଶିଖର, ପ୍ରଥମେ ବାୟୁଅସ୍ତ୍ର, ହୟଶିରାସ୍ତ୍ର, କ୍ରଞ୍ଚାସ୍ତ୍ର, ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ଶୂଳ, କଙ୍କାଳ, ମୁଣ୍ଡ, କିଙ୍କିଣୀ—ଏସବୁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ରାକ୍ଷସ ନାଶ ପାଇଁ, ବିଦ୍ୟାଧର ଅସ୍ତ୍ର, ନନ୍ଦନ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର, ରତ୍ନତୁଙ୍ଗ ଖଡ଼ଗ, ଗନ୍ଧର୍ବମୋହନ ଅସ୍ତ୍ର, ପ୍ରସ୍ୱାପନ (ନିଦ୍ରାଦାୟକ), ପ୍ରଶମନ (ଶାନ୍ତିଦାୟକ), ମୃଦୁ ଅସ୍ତ୍ର, ବର୍ଷଣ (ବର୍ଷା କରାଉଥିବା), ଶୋଷଣ (ଶୁଷ୍କ କରାଉଥିବା), ସଂତାପନ, ବିଳାପନ (ତାପ ଓ ବିଳାପ କରାଉଥିବା), ଅପରାଜିତ କାମଦେବର ପ୍ରିୟ ମାଦନାସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବମାନବ ଅସ୍ତ୍ର, ପିଶାଚମୋହନ ଅସ୍ତ୍ର, ତାମସ, ସୌମନ, ସଂବର୍ତ୍ତ, ମୌସଳ, ସତ୍ୟମ୍ ଅସ୍ତ୍ର, ମାୟାମୟ, ସୌର (ତେଜଃପ୍ରଭା), ସୋମ (ଶିଶିର), ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଭଗ, ଶୀତେଷୁ, ମାନବ—ଏସବୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଚମତ୍କାରି ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ଏହିପରି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ।