ଏହି ଦୁଃଖ ଦିନରେ, ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ ସୀତା କେଉଁଠି ଅଛି ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ପାରିଲା। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏକ ବଡ଼ ରାକ୍ଷସର ପଦଚିହ୍ନ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ଯାହା ଭୟଭୀତ ସୀତା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ଏଠା-ଉଠା ଦୌଡ଼ିଥିବା ସମୟରେ ରାକ୍ଷସ ପଛରେ ଲାଗି ଚାଲିଥିଲେ। ସୀତା ଓ ରାକ୍ଷସର ଚିହ୍ନ ଭୂମିରେ ବିକିରିତ ଦେଖି, ରାମ ଏହି ଦୁଃଖ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଅବଲୋକନ କରିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଭାଙ୍ଗି ଧନୁଷ, ଏକ ତୁଣୀର, ଏବଂ ଏକ ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ ରଥ ଦେଖି, ରାମ ଭୟଭୀତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କର ସୁବৰ্ণ ଗହଣାର ତିଆରି ତିଆରି ଚିହ୍ନ ଏଠା-ଉଠା ବିକିରିତ ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ମଧ୍ୟ ଦେଖ। ମନେ ହେଉଛି, ପୃଥିବୀରେ ଏଠା-ଉଠା ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ଗହଣାର ତିଆରି ଦାଗ ତଥା ଅଜଣା ରକ୍ତପାତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି।” “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମନେ ହେଉଛି ବୈଦେହୀ କିଛି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ, ଖଣ୍ଡିତ, କିମ୍ବା ଶୟାଦ ଖାଇଯାଇଛି। ଏଠାରେ ସୀତା ପାଇଁ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଏହି ଭାଙ୍ଗି ଧନୁଷ କାହାର? ଏହି ଧନୁଷ ମୁକୁତା ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଅତି ରୂପବନ୍ତ ଓ ଚମକୁଥିବା। ଏହି ଧନୁଷ କି ରାକ୍ଷସଙ୍କର, କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କର? ଏହା ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ବୈଦୁର୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା ସୁବৰ্ণ କବଚ କାହାର? ଏବଂ ଏହି ରାଜାସୀ ଛତା, ଶତ ରେଖା ଓ ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, କାହାର?” “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା ଦଣ୍ଡ କାହାର? ଏହି ଖର ରାକ୍ଷସ, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ସୁବৰ্ণ କବଚରେ ଶୋଭିତ— ଏହି ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଓ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ମୃତ ରାକ୍ଷସ କାହାର? ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଝଣ୍ଡା, ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା, କାହାର? ଏହି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ରଥ କାହାର? ସୁବৰ্ণରେ ଶୋଭିତ ଅସ୍ତ୍ର ରଥ ଚକ୍ର ପରି ବିକିରିତ। ଏହି ମୃତ ଅସ୍ତ୍ର, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର, ବିକିରିତ ଅଛି। ଦୁଇ ତୁଣୀର ଭାଙ୍ଗି ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ମୃତ ରଥୀ, ଚାବୁକ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରି ଥିବା, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କିଛି ରାକ୍ଷସଙ୍କର ପଥ। ଦେଖ, ମୋ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ଏବେ ଶତଗୁଣ ବଢ଼ିଛି, ମୃତ୍ୟୁ ନେଇଯାଇଛି। ବୈଦେହୀ ଯଦି ଚୋରାଯାଇଛି, ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, କିମ୍ବା ଖାଇଯାଇଛି, ଯଦି ତପସ୍ୱିନୀ ସୀତା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଛି, ତେବେ ଧର୍ମ ଏହି ବନରେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲା ନାହିଁ।” “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବୈଦେହୀ ଯଦି ଖାଇଯାଇଛି କିମ୍ବା ଚୋରାଯାଇଛି, ତେବେ ଏହି ଜଗତରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ କେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରିବ? ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ହେଉ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଶୂର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା କରିପାରନ୍ତି। ନିଶ୍ଚିତ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଦୂର୍ବଳ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, କାରଣ ମୁଁ ଉତ୍ତମ, ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିବେଶିତ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଦୟାଶୀଳ। ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ଧର୍ମ ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଦୋଷ ହୋଇଯାଇଛି। ଆଜି ଏହି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ବିନାଶ ହେବ।" "ଯେପରି ବଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକକୁ ହରିନେଇ, ସେପରି ମୋ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣକୁ ହରି ଚମକିଉଠିବ। ବେଶ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, କିନ୍ନର, ମନୁଷ୍ୟ— ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କେହି ମଧ୍ୟ ସୁଖ ନପାଇବେ।" "ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆକାଶ ମୋ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଆଜି ମୁଁ ଏହାକୁ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଅପରିଚାଳିତ କରିଦେବି। ଗ୍ରହମାନେ ଅବରୁଦ୍ଧ, ଚନ୍ଦ୍ର ଅବରୋଧିତ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଲୁଚିଯିବ। ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଯିବ, ହ୍ରଦ ଶୁଉଠିଯିବ, ଗଛ, ଲତା, ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଧାନ।" "ମୁଁ ତିନି ଲୋକକୁ କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଶକ୍ତି ସହିତ ବିନାଶ କରିଦେବି; ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ସୀତାକୁ ଅପରିଣତ ଫେରାଇ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସୌମିତ୍ରି, ସେମାନେ ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ; କେହି ପ୍ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆକାଶକୁ ଉଠିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଆଜି ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜଗତ ଅନ୍ୟଥା ହୋଇଯିବ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇଯିବ, ଏହି ବାଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ।" "ମୈଥିଳୀ ପାଇଁ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି; ଦେବତାମାନେ ମୋ କ୍ରୋଧର ବାଣର ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ।" "ଆଜି ଦେବତାମାନେ ମୋ କ୍ରୋଧରେ ଉଡ଼ିଥିବା ବାଣ ଦେଖିବେ, ଦେବତା, ଦାନବ, ଭୂତ, ରାକ୍ଷସ କେହି ମଧ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ମୋ କ୍ରୋଧରେ ତିନି ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହେବ, ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଲୋକ ଭାଙ୍ଗିଯିବ; ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଲୋକକୁ ନୀତିହୀନ କରିଦେବି।" "ଯଦି ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଯଦି ସେ ଚୋରାଯାଇଛି କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ଯଦି ମୋ ପ୍ରିୟ ବୈଦେହୀକୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଫେରାଇ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜୀବକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ମୋ ଚକ୍ଷୁରେ ସୀତାକୁ ଦେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ବାଣରେ ତ୍ରାସିତ କରିଦେବି।" ଏଭଳି କହି, ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହୋଇଯିଲା, ତାଙ୍କର ଓଠ ମନ୍ଦିରୁ କପିଗଲା, ତାଙ୍କର ଚେର ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଜଟା ବାନ୍ଧିଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ କ୍ରୋଧରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତ୍ରିପୁର ନାଶ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ପରେ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ହାତରୁ ଧନୁଷ ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ଟାଇଟ୍ କରି, ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ନେଲେ, ଯେଉଁ ବାଣ ବିଷାକ୍ତ ଚାପର ପରି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିତିଥିବା, ବାଣକୁ ଧନୁଷରେ ଲଗାଇ, କ୍ରୋଧରେ, ଯୁଗ ଅନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି, ଏଭଳି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।