ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକାକି ଥିବା ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନେଇ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜନସ୍ଥାନର କାରଣରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋର ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦୀ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଦିଏଯାଇଥିବା ସେଇ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ସବୁ ଭଲ ହେଉ।” ଏହି ଦିନ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏମିତି ଭାବି ରାମ ଶିଆଳଙ୍କ ଦୟନୀୟ ହୁଲି ଶୁଣିଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଫେରି ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ, ଏବଂ ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ କିପରି ଏକ ମୃଗ ଆକାରର ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା। ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଥିବା ରାମ ଫେରି ଜନସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି ଜଙ୍ଗଲର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ବାମ ପାଖରେ ରଖି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଭୟଭୀତ ଅପଶକୁନ ଦେଖି ରାମ ତୁରନ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଏବେ ସେ ଦେଖିଲେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମ୍ଲାନ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଦୁଃଖରେ ଭାଗି ଥିବା ଦୁଇଭାଇ, ଏକାଉଠି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଭର୍ଜନା କଲେ, “ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଏକାକି ରାକ୍ଷସପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ି ଆସିଛ, ଏହା ଅପରାଧ। ମଧୁର ଓ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଦୁଃଖଭରା କଥା କହିଲେ: ‘ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଯାହା କଲ, ତାହା ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ନୁହେଁ।’” “ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ସୀତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଭଲ ହେଉ। କିନ୍ତୁ ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ: ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା হয়ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖାଇଦେଇଛନ୍ତି। ମୋ ଆଗରେ ଅନେକ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆମେ ସୀତାଙ୍କ କିଛି ଚିହ୍ନ ମିଳିବାକୁ ପାରିବୁ କି, ସେଉଁଠାରେ ସେଁଠିଅଛନ୍ତି କି?” “ମୃଗମାନେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶିଆଳମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିଆଡ଼ି ହୁଲି ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ରାଜକୁମାରୀ ସୀତାଙ୍କ ଭଲ ହେଉ। ମୃଗ ଆକାରର ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଦୂରକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ, ଏବଂ ମହାସଂଘର୍ଷ ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲି। ଏଠାରେ ମୋର ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ବାମ ଆଖି ଫଡ଼ୁଛି; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା ନାହାଁନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ କିଏ ଉଠାଇନେଇଛି, ମୃତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠି ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।” ଏହିପରି ଚିନ୍ତାରେ ତଳି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଜନସ୍ଥାନକୁ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିଲା, ତାଙ୍କର ମୁଖ ଶୁଖିଯାଇଥିଲା, ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତାପରେ, ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି ରାମ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ଶବ୍ଦରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କାହିଁକି ସୀତାଙ୍କୁ ଏକାକି ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଲ? ସେ ମୋ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏକାକି ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲି। ତୁମେ ମୈଥିଲୀ ବିନା ଫେରି ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ମୋର ହୃଦୟ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଛି।” ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।