ସୀତା ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଶୃଂଖଳା ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହି କହିଲେ—“ଯେପରିକି ଦ୍ୱିଜଜନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏକ ବେଦୀ, ଯେଉଁଠାରେ ପାତ୍ର ପାନ, ଚମଚ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ଥାଏ, ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ, ଏହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଧର୍ମୀୟ ପତିଙ୍କ ଭକ୍ତ ଜନାନୀ, ନିଜ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ରାକ୍ଷସ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ। ଯେପରିକି ହଂସ ଅନୁସ୍ୱାନ ଲାଗି ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳେ, ତାହା ରେଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ମାଟି ମୁର୍ଗାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ମୁଁ ତୁମ ପହଁଞାରେ ଅସମ୍ଭାବ୍ୟ। ମୋ ଦେହ ଅନୁଭୂତିହୀନ; ଚାହୁଁ ତେବେ ବାନ୍ଧ ଦିଅ କିମ୍ବା ମାରି ଦିଅ। ରାକ୍ଷସ, ମୋ ଦେହ କିମ୍ବା ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏ ଭୂମିରେ ମୋ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଅସମ୍ଭବ। ଏପରି କଥା କହି ସୀତା, ବୈଦେହୀ, ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଅତି କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ଏଠାରେ ଜାନକୀ ଏହାପରେ ରାବଣଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ କଠୋର ଓ ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାବଣ ଦୁଃଖିତ ହେଲା। ତାପରେ ରାବଣ ଭୟ ଦେବା ପାଇଁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—“ମୈଥିଲୀ, ତୁମେ ମୋ ଶବ୍ଦ ଶୁଣ, ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ, ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦେଉଛି। ଏହି ସମୟ ଭିତରେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ମଧୁର ହସ ଥିବା ସୀତା, ତେବେ ମୋ ରାନ୍ଧନା ଲୋକେ ସକାଳ ଖାଇବାକୁ ତୁମକୁ ଖଣ୍ଡ-ଖଣ୍ଡ କରିଦେବେ।” ଏପରି କଠୋର କଥା କହି ରାବଣ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଦିଗ୍ଦିଗ୍ ଦେଖି କହିଲେ—“ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସୁନ୍ଦର ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସୀତାଙ୍କ ଅଭିମାନ କୁ ନମ୍ର କରିଦିଅ।” ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି ମୈଥିଲୀକୁ ଘେରି ଦେଲେ। ରାବଣ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ ତଳେ ମାଟିକୁ ଚାପି ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୈଥିଲୀକୁ ଅଶୋକ ବନର ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯାଅ; ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ ଓ ଘେରି ରଖ। ଦୁଷ୍ଟ ହାତି-ଗାଇକୁ ଯେପରି ଉପାୟ କରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ଭୟ ଦେଇ ଓ ମିଠା କଥା କହି ଏହି ମିଥିଲା ଜନନୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।" ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ମୈଥିଲୀକୁ ନେଇ ଅଶୋକ ବନକୁ ଗଲେ। ଏହି ବନ ର ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଗଛରେ ଘେରିଥିଲା, ନିର୍ମଳ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା, ମଦୋନ୍ମତ ପକ୍ଷୀମାନେ ସଦା ଏଠାରେ ଗାନ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଜାନକୀ, ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଅଧିନରେ ପଡିଗଲା, ଏକ ମୃଗୀ ଯେପରି ବାଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଳେ ପଡିଥାଏ। ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଜାନକୀ ଶାନ୍ତି ନାପାଇ, ଏକ ଭୟଭୀତ ମୃଗୀ ପରି ଫାଦରେ ଆଟକି ରହିଲେ। ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ ଦୟାହୀନ ଉପାୟରେ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିଲେ; ସୀତା ନିଜ ପତି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଉଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଅନୁଭୂତି ହୀନ ହୋଇଗଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାମାୟଣର ସତପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ। ଏପରି ସମୟରେ ରାମ, ମରୀଚ ମୃଗର ରୂପ ନେଇ ଘୂରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ଥିବା ମରୀଚକୁ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରି, ପଥରେ ଫେରିଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଏକ କ୍ରୂର ଶବ୍ଦରେ ଶିଆଳ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଉଲାଇଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ କେଶ ଦଣ୍ଡାଇ ଦେବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାମ ଶଙ୍କା କରି କ୍ରୂର ଶିଆଳ ଉଲାଇବାର ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତା କଲେ। “ହାୟ, ଏହି ଶିଆଳ ଉଲାଇବା ଅପଶକୁନ ଅଟୁଟ ଲାଗୁଛି; ବୈଦେହୀ ନିରାପଦ ରହୁନ୍ତୁ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିନପାରନ୍ତୁ।” “ଯଦି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ମରୀଚ, ମୋର ଶବ୍ଦ ଚିହ୍ନି, ମୃଗର ରୂପ ନେଇ ଉଲାଇଛି—ତେବେ ସୌମିତ୍ରି ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସୀତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିବେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ। ନିଶ୍ଚୟ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସୀତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହାନ୍ତି; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୃଗ ହୋଇ ମୋତେ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୂରେ ନେଇଗଲେ। ମୋତେ ଦୂରେ ନେଇଯିବା ପରେ, ମରୀଚ ମୋର ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ, ‘ହାୟ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ମରିଗଲି!’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଦୁଇଜଣ ଜଣେ ଜଣେ ମୈଥିଲୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକା ଛାଡ଼ି ଦେଇଛି; ଜନସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋ ପ୍ରତିଶତ୍ରୁ ହୋଇଥିବାରୁ ମୁଁ ଚିନ୍ତିତ। ଆଜି ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି; ଏପରି ଭାବି, ରାମ ଶିଆଳ ଉଲାଇବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରାମ ତ୍ୱରିତ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ, ରାକ୍ଷସ ମୃଗର ରୂପ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଯିବା ଉପାୟ ଭାବିଲେ। ରାଘବ ଚିନ୍ତାରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଲେ; ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଅରଣ୍ୟର ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଦୁଃଖରେ ଅଂଶୀଦାର ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ବାମ ଦିଗରେ ରଖି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି ରାଘବ ତ୍ୱରିତ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିବାକୁ ଦୃତ ହେଲେ। ଏପରି ଦୃତ ଗତିରେ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଚେହେରାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅନ୍ୟ ଦିନର ତୁଳନାରେ କମିଗଲା; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତ୍ୱରିତ ରାମଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଅତି ଦୂର ନଥିଲେ। ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରିଲେ—“ହାୟ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ନିଜେ ଦୁଃଖିତ ଅଛ, ମୋ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି; ଏକା ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ତୁମେ ଏଠି ଆସିଛ; ଏହା ଅପରାଧ।" “ତୁମେ ଏଠି ଆସିଛ, ମୃଦୁ ଭାଇ, ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ି—ସମସ୍ତ ଠିକ୍ ରହୁ। କିନ୍ତୁ ମୋର ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ: ଜନକନନୀ either ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖାଇ ଦେଇଛନ୍ତି, କାରଣ ମୋ ପାଖରେ ଏକ ଅନେକ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି।