ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଭୟାନକ ଯକ୍ଷିଣୀ ଥିଲେ, ଯିଁ ମହାକାୟ, ବିକୃତ ମୁହଁ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା—"ଏହି ଆକୃତି ଛାଡ଼, ତୁମେ ଏବେ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଧାରଣ କର।" ଏହି ଶାପରେ ତାଟକା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉଜାଡ଼ କରିଦେଲେ, ଯାହା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ। ତାଟକାର ଏହି ଅପକାର୍ମ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଘବ, ଗୋମାତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ତାଟକାକୁ ବଧ କର। ତିନି ଲୋକରେ ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଆଉ କେହି ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଶାପରେ ତିନି ଅତିଶକ୍ତିଶାଳି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜନମାନ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ର ହିସାବରେ ଜନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଜନାନୀକୁ ବଧ କରିବାରେ କୌଣସି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୟା କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟତା ଭିନ୍ନ କରି ଉଚିତ କାମ କରିବା। ଏହା ରାଜଧର୍ମ। ତିନି ଅଧର୍ମ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟିନୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ। ପୁରାତନ କଥା ଅନୁସାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ମନ୍ଥରାକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ଯିଁ ପୃଥିବୀ ନାଶ କରିବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ କାବ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ଯିଁ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ପୃଥିବୀ ଚାହାଁଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷମାନେ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଏହି ତାଟକାକୁ ବଧ କର।" ଏଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଉଛି। ପରେ ରାମ, ଋଷିଙ୍କ ଦୃଢ଼ ବଚନ ଶୁଣି, ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ନମ୍ରତାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ କୌଶିକ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ମୋ ପାଇଁ ଅବିଚଳ, ତେଣୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ନିକଟରେ ମୁଁ ଶିକ୍ଷା ନେଇଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରିବା ଅନୁଚିତ। ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେଶର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଗାଧ ଶବ୍ଦ ପୂରଣ ପାଇଁ, ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ଏପରି କହି, ଶତ୍ରୁଦଳନ ରାମ ଧନୁଷର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଧରି, ଏକ ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯାହା ଚାରିଦିଗକୁ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ଏହି ଧ୍ୱନିରେ ତାଟକାଙ୍କ ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତାଟକା ମଧ୍ୟ ଏ ଧ୍ୱନିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଧ୍ୱନିର ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଭୟାନକ ତାଟକାଙ୍କ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କିଏଁ ବି ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯିବ। ଏହି ମହାମାୟାବିନୀଙ୍କୁ ଆଜି ମୁଁ ଶକ୍ତିହୀନ କରିବି, ତାଙ୍କ କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେବି। ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ମୋର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଚଳନ କ୍ଷୟ କରିଦେବି।" ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ତାଟକା କ୍ରୋଧେ ମୁନ୍ଦ ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହା ଦେଖି, ତାଟକାକୁ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ ତାଡ଼ନା କଲେ ଓ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଜୟ ଓ ମଙ୍ଗଳର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାଟକା ବିଶାଳ ଧୂଳିକଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ପୁନି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ପଥର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଏହା ଦେଖି ରାମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ତୀର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ତାଟକାଙ୍କ ପଥର ବର୍ଷାକୁ ରୋକିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ହାତ କାଟିଦେଲେ। ତାପରେ, ତାଟକା ନିକଟରେ ନିର୍ବଳ ଓ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇ ଦାଢ଼ି ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୋଧେ ତାଙ୍କ କାନ ଓ ନାକ ଚୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ତାଟକା, ଯିଁ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଏଠାରେ ସେଠାରେ ଯାଇ, ପଥର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ଏବେ ଦୟା ପ୍ରୟାପ୍ତ, ରାମ। ଏହି ଯକ୍ଷିଣୀ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅପକାର୍ମୀ। ଏହି ଯକ୍ଷିଣୀ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲେ, ଏବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ବଧ କର। ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳି ହୁଅନ୍ତି।" ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ରାମ ଧ୍ୱନି ଅନୁସାରେ ତୀର ଚଲାଇ ତାଟକାଙ୍କୁ ଅବରୋଧ କଲେ। ତାଟକା ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଅଟକି ଗଲେ। ତାଟକା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଜୁଳି ସ୍ପର୍ଶ ଭଳି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ବଧ ହେଲେ। ତାଟକା ବଧ ହେବା ପରେ, ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!" ବୋଲି କହିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ମୁନି, ତୁମକୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ରାଘବଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଦିଅ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଦ୍ୟା ଦିଅ। ରାଘବ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେ ତୁମ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଦୃଢ଼। ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ଦେବତାମାନେ ନିମନ୍ତେ ଏକ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିତ କରିବେ।" ଏହିପରି କହି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲେ।