ସୀତା ତାଙ୍କ ଦଳରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏକ ମୃଗୀ ପରି, ଚାରିପାଖରେ ଶୁଆ କୁକୁର ଘେରି ରଖିଛି, ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦାଣ୍ଡକା ରାତିର ଅନ୍ଧକାରରେ ରାବଣ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ରାକ୍ଷସମହାପତି ରାବଣ, ସୀତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଅସହାୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦେବମନ୍ଦିର ସମାନ ଭବନ ଦେଖାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ମହଲ ଓ ମଣ୍ଡପ ଦେଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହଜାର ହଜାର ନାରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିଲେ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ମଣ୍ଡଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଣିମାଣିକ୍ୟ ରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ମହଲର ସୁନ୍ଦର ସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଦାନ୍ତ, ସୁନା, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ୍ ଓ ଚାଁଦିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ହୀରା, ବୈଡୂର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦେବଦୁନିଆଁ ଢୋଳ ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ସେ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନାର ସିଢ଼ି ଚଢ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ମହଲମାନେ ଦାନ୍ତ ଓ ଚାଁଦିର ଖିଡ଼କି, ସୁନା ଜାଲିରେ ଢାକା ଥିଲା। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗୃହରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁନା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଅନେକ ଦଳାନ ଦେଖାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲରେ ଢାକା ତାଳପୋଖରୀ ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଏକାଗ୍ର ରହିଲେ। ସମସ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ରାଜମହଲ ଦେଖାଇ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟର ରାବଣ, ସୀତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ମନୋଭାବରେ କଥା କହିଲେ— "ଦଶ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ବଇଶି ହଜାର ଦୁଇ ହଜାର ରଥ ମୋର ଅଧୀନରେ ଅଛି, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଓ ରାତିରେ ଚଳିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଛାଡ଼ି। ଏହି ସମସ୍ତ ବଳ ଉପରେ ମୁଁ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣଙ୍କ ପାଖରେ ମୋର ହଜାର ହଜାର ଆଜ୍ଞାପାଳକ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମଗ୍ର ଲଙ୍କା ରାଜ୍ୟ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଓ ସୀତେ, ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ତୁମେ ପ୍ରିୟ। ମୋର ଅନେକ ମହିଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ରାଣୀ ହେବ; ମୋର ଘରେ ରହ, ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବ।" "କାହିଁକି ଅନ୍ୟ ଭାବ ରଖୁଛ? ମୋର କଥା ଗ୍ରହଣ କର, ଦୟା କର, ମୁଁ ତୁମ ବିରହେ ଦୁଃଖିତ। ଏହି ଲଙ୍କା, ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ବ୍ୟାପି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦେବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ବା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମୋର ଶକ୍ତି ସମାନ କିଏ ଅଛି?" "ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହ କଣ କରିବ? ସେ ରାଜ୍ୟହୀନ, ଦୁଃଖିତ, ତପସ୍ବୀ, ପଦଚାରୀ ଏବଂ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ। ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, ସୀତେ, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ; ଯୌବନ କ୍ଷଣିକ, ସେଇଁ ଏଠାରେ ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦ କର। ରୂପବତୀ, ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶା ଛାଡ଼; ଏଠାରେ କିଏ ଶକ୍ତି ରଖେ ଯେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ?" "ଯେପରି ଆକାଶରେ ବାୟୁକୁ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିହେବା ଯାଏ ନାହିଁ, ନିର୍ମଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଧରିହେବା ଯାଏ ନାହିଁ, ଏହି ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ଶକ୍ତି ରଖେ ଯେ ମୋର ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ତୁମକୁ ଛିଣି ନେଉଛି?" "ଏହି ବିଶାଳ ଲଙ୍କା ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କର; ମୋ ପରି ଏବଂ ଦେବଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଦାସ ହେବେ। ଅଭିଷେକ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଗୃହୀତ ହେଇ ଆନନ୍ଦ କର; ଅତୀତରେ ଅରଣ୍ୟବାସର ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହୋଇଥିଲା, ଏଠାରେ ଶେଷ।" "ତୁମେ ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତାର ଫଳ ଏଠାରେ ଭୋଗ କର; ଦେବଗନ୍ଧ ବିଶିଷ୍ଟ ମାଳା ଏଠି ଅଛି, ମୈଥିଳୀ। ଏଠି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଳଙ୍କାର ଅଛି, ମୋ ସହ ଏହା ଉପଭୋଗ କର। ଏହି ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ମୋର ଭାଇ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କର; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଳିତ, ଏହି ମହାନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅକାଶ ରଥ ଚିନ୍ତାର ତୁରନ୍ତ ଗତିରେ ଚାଲିଥାଏ।" "ଏଠି, ସୀତେ, ମୋ ସହ ଇଚ୍ଛା କରି ଆନନ୍ଦ କର; ତୁମର ମୁହଁ ପଦ୍ମ ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ଆକର୍ଷକ। କିନ୍ତୁ, ରୂପବତୀ, ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ହେବାରୁ ତୁମ ମୁହଁ ଆଲୋକିତ ହେଉନାହିଁ। ଏପରି କଥା କହିବା ସମୟରେ, ସୀତା ତାଙ୍କର ଗାର୍ମେଣ୍ଟର ଧାରକୁ ଧରି, ଚେଷ୍ଟା କରି କାନ୍ଦିବାକୁ ରୋକିଲେ; ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା, ମୁଁହ ମଣ୍ଡଳ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତାରେ ମଣ୍ଡ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତାପରେ ରାବଣ କହିଲେ—"ବସ, ଏହି ଲଜ୍ଜା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ମୈଥିଳୀ, ତୁମର ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୋଇଛି। ଏହି ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ଏକ ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି। ମୋର ପାଦ ତୁମପାଇଁ ମୃଦୁ ହେଉଛି, ମୁଁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ତାହାରେ ରଖିଛି। ଶୀଘ୍ର ଦୟା କର; ମୁଁ ତୁମର ଦାସ। ମୁଁ କହୁଥିବା କଥା ଏବେ ଶୂନ୍ୟ, ଶୁଷ୍କ। ରାବଣ କେବେ ମହିଳାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଏନାହିଁ।" ଏପରି କହି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ଭାବିଲେ—"ସେ ମୋର।" ଏଠାରେ ପଞ୍ଚାପଞ୍ଚାଶ ଶର୍ଗର ଶେଷ ଓ ଛଅପଞ୍ଚାଶ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏଭଳି ଭାବେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସୀତା ଭୟହୀନ ହେଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଓ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦର୍ଭ ଶଳା ରଖି, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଧର୍ମରେ ଅଡ଼ିଗ, ପାହାଡ଼ ପରି ଅଟୁଟ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ରଘୁନାଥ। ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ବିସାଳନୟନ, ମୋର ପତି, ମୋ ପାଇଁ ଦେବତା ସମ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ସିଂହବାହୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ତୁମର ଇହଲୋକ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।" "ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ମୋ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରିବ, ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରେ ଖର ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବ। ତୁମେ ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଗର୍ବ କରୁଛ, ସେମାନେ ତିବ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଘବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଶକ୍ତ; ଯେପରି ସାପ ଗରୁଡ଼ ସାମ୍ନାରେ ଅଶକ୍ତ।" ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ସୀତା ରାବଣଙ୍କ ଅହଂକାର ଓ ମୋହକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।