ରାବଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥାରେ ଶୀତା କହିଲେ, "ହେ ନିର୍ମମ ରାବଣ, ତୁମେ ବହୁଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୁଃଖ ସହିପାରିବ ନାହାଁ। ତୁମେ ଯେମିତି ବିଷ ପିଇଛ, ସେମିତି ଏହି କଷ୍ଟର ଅନ୍ତ ନାହିଁ। କାଳର ଫାନ୍ଦରେ ବନ୍ଧି ହେବାକୁ ପଡ଼ିଛ, ତାହାକୁ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୋ ପତି ଶ୍ରୀରାମ ଛାଡ଼ି ଏହି ଜୀବନରେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୋଉଁଠି ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ ନାହଁ। ତୁମ ଭାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ, ଏବେ ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବୁ? ଯିଏ ଚୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ଏକା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଛି, ସେ ରଘୁବଂଶୀ ଶୂରବୀର ଯେଉଁଠାରେ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ କିପରି ଅସଫଳ ହେବେ? ତୁମେ ମୋତେ ଚୋରି କରି ନେଇଛ, ତଥାପି ସେ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମାରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି କଠୋର କଥା ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଥିବା ଶୀତା, ରାବଣଙ୍କ ଆଂକୋଲେ ବସି, ଭୟ ଓ ଶୋକରେ ଅତି ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଦୟନୀୟ ଭାବରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଦୁଃଖର କଥା କହି ବଡ଼ ଅସ୍ଥିରତାରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ କମ୍ପିଉଥିଲା, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ଶୀତାଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଧରି ନେଇଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଚଉଁତିଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶୀତାଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ରାବଣ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲେ, ସେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସାହାଯ୍ୟ ନାହିଁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ପଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଶୀତା, ମହାନ୍ତ ରୂପବତୀ, ଚମକୁଥିବା ରୂପା ରେଶମ ଉପର ଅଂଶ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶୁଭ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, ଏହି ବାନରମାନେ ଏହି ଖବର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଉପର ଅଂଶ ଓ ଅଳଙ୍କାର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟତାରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ। ଶୀତାଙ୍କ ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ତାଲବ ଆଖି ଥିବା ବାନରମାନେ ଅବିଚଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଶୀତା ବିଳାପ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ରାବଣ ପମ୍ପା ସରୋବର ଅତିକ୍ରମ କରି ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତ ଜନସ୍ଥାନରେ ରାବଣ ଦୁଃଖିତ ଶୀତାକୁ ନେଇ ଯାଉଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଶୀତାଙ୍କୁ ଆଂକୋଲେ ଧରି, ବିଷାକ୍ତ ଦାନ୍ତ ଥିବା ସର୍ପ ଭଳି, ରାବଣ ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଏବଂ ହ୍ରଦ ଉପରେ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ସେ ବିଦ୍ୟୁତ ବେଗରେ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣ ଭଳି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ମାଛ ଓ ମହାନାଗର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ପାର୍ହେଉଥିବା ବେଳେ, ରାବଣର ଅସ୍ଥିରତାରେ ତାରଙ୍ଗାବଳୀ ଚଳିଥିଲା, ମାଛ ଓ ନାଗମାନେ ରାସ୍ତା ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାନ୍ୟ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆକାଶରୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହିଲେ—"ଏହି ଦଶମୁଖ ରାବଣର ଅନ୍ତ ଆସିଗଲା।" ଏହିଭଳି ଆଶାର ମଧ୍ୟରେ ରାବଣ ଶୀତାକୁ ଆଂକୋଲେ ଧରି ନେଇଯାଉଥିଲେ। ଶେଷରେ, ରାବଣ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁର ଆକୃତି ସମାନ ଥିଲା। ଲଙ୍କାର ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ସୁନିୟୋଜିତ ରାସ୍ତା ଦେଖି, ସେ ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯାଇଲେ, ଯାହା ଦୃଢ଼ ପରିଘେରା ଓ ବିଶାଳ ଥିଲା। ସେଠି ଦୁଃଖ ଓ ଅସ୍ମିତିରେ ଭରିଥିବା କଳା ଚକ୍ଷୁ ଶୀତାଙ୍କୁ ରଖିଲେ। ଏହିପରି ରାବଣ ମାୟା ଯେପରି ତାଙ୍କ ମାୟାବୀ ଦାନବୀକୁ ଗୁପ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେଭଳି ଶୀତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ। ପରେ ଦଶମୁଖ ରାବଣ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ପାଖକୁ କହିଲେ, "ମୋର ଅନୁମତି ଛାଡ଼ି କୌଣସି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଶୀତାକୁ ଦେଖିବେ ନାହିଁ। ମୋ ଆଦେଶରେ ଯେଉଁଠି ଶୀତା ଯାହା ଚାହିବେ—ମୁକ୍ତା, ମଣି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର—ସେମାନେ ଦେଉ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନବଶତଃ ଶୀତାଙ୍କୁ ଏକଟି ମଧୁର ନୁହେଁ ଏମିତି କଥା କହିବେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ମୋ ପାଖରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ହେବ ନାହିଁ।" ଏହିପରି ଆଦେଶ ଦେଇ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଅନ୍ତଃପୁର ଛାଡ଼ି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ କଣ କରିବେ। ସେ ତାଲ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଠ ଜଣ ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ରାବଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ, "ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ତୁମେ ଏଠାରୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଉ। ଖରାର ଜନସ୍ଥାନକୁ ଯାଉ, ଏଵଂ ଏହାକୁ ରାକ୍ଷସଶୂନ୍ୟ ଦେଖି ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରାଣ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କର। ଖରା, ଦୂଷଣ ଓ ବଡ଼ ସେନା ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହିଥିରୁ ମୋ ମନରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୋଷ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ହୋଇଛି। ଏହି ଶତ୍ରୁତାକୁ ମୁଁ ମୋର ଶତ୍ରୁ ରାମକୁ ମାରି ନିବାରଣ କରିବି। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ମାରିଲେ ଯେପରି ଗରିବ ଲୋକ ଧନ ଲଭି ଶାନ୍ତି ପାଏ, ସେପରି ମୁଁ ଶାନ୍ତି ପାଇବି।" "ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରେ ରହି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ମୋତେ ଖବର ଦେବା। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ନିଶ୍ଚୟ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ଚେତନାରେ ରହିବେ। ତୁମର ଶୂରତା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଥର ଦେଖିଛି, ତେଣୁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ରଖିଛି।" ଏପରି କହି ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଦେଶନା କଲେ। ଏହି ଆଠ ଜଣ ରାକ୍ଷସ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରିତ ଭାବେ ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦୃଶ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ଲଙ୍କା ଛାଡ଼ି ଜନସ୍ଥାନକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହିପରେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଲଭି ରାବଣ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ମିଥିଲାନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଆଂକୋଲେ ଧରି ଏବଂ ରାମଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁତା ଗଢ଼ି ନେଇ, ମୋହବଶତଃ ରାବଣ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହିପରେ ରାବଣ ଏହି ଆଠ ଜଣ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ମନ ଭ୍ରମରେ ନିଜ କାମ ସଫଳ ଭାବିଲେ। ଶୀତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଅନୁରାଗ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ତିନି ତାଙ୍କ ଭବ୍ୟ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ଏହି ମହଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଥିବା ଶୀତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ।