ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଲେ, ସେଠି ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନୀତି ଓ କୃପା କୌଣସି ଦିଗରୁ ଦେଖାଯାଏନି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଦୁଃଖରେ କନ୍ଦୁଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତରୁଣ ପଶୁମାନେ କନ୍ଦୁଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟର ଦେବତାମାନେ ବି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଦେହରେ ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା ଓ ଅଶାନ୍ତିର ଚକ୍ଷୁରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ସୀତା ଯେତେବେଳେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକୁଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ, ତେଁଠି ସେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଜୋର କରି ଧରିଲେ; ସୀତା ମାଟିକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର କେଶ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ଭୂଷଣ ବିକୃତ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଏହା ସେ ନିଜ ନାଶକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ପବିତ୍ର ହସ ଥିବା ସୀତା, ନିଜ ପରିବାର ଠାରୁ ବିଯୁକ୍ତ, ଭୟର ଭାରରେ ମୁହଁ ପାଳିଯାଇ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆମେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତେପନ୍ଥି ସର୍ଗ ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଛୁ। ରାବଣ ଆକାଶରେ ଉଡିଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। କ୍ରୋଧ ଓ କନ୍ଦାରୁ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଏହିଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ସୀତା ଦୁଃଖରେ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଆପଣ ଏଭଳି କୁକର୍ମ କରି ଲଜ୍ଜା ବୋଧ କରୁନାହାନ୍ତି କି? ଆପଣ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଏକା, ତଥାପି ଚୋରଙ୍କ ପରି ମୋତେ ଅପହରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଆପଣ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଠକିବା ପାଇଁ ମୃଗ ରୂପ ଧରିଥିଲେ, ଏହା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ଚଳାକି। ଯିଏ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେଇ ପୁରାତନ ଗୃଧ୍ର ରାଜା, ମୋର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ମାରିଦେଲେ। ଆପଣ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଛନ୍ତି ବେଶି, ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନାମ ଘୋଷଣା କରି ଏଭଳି କାମ କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟର ଜନା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଗୁପ୍ତରେ ଅପହରଣ କରି, ଏଭଳି ନିଚ କାମ କରି, ଆପଣ କିପରି ଲଜ୍ଜିତ ହେଉନାହାନ୍ତି? ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅପମାନ ଓ ଅଧର୍ମର ନାମ ଦେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଦେବ। ଆପଣ ଯେଉଁ ପ୍ରଭାବ, ବୀରତା ଓ ଚରିତ୍ର ଦାବି କରିଥିଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ବଂଶକୁ ଲଜ୍ଜାରେ ଡୁବାଇଦେବ।" "ଆପଣ ଏଭଳି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି, ମୁଁ କ'ଣ କରିପାରିବି? କିଛି ଖ୍ଷଣ ରୁହନ୍ତୁ, ଆପଣ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବେନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ସେନା ସହିତ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେଇ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଟିକିପାରିବେନାହିଁ। ତାଙ୍କର ବାଣର ସ୍ପର୍ଶ ଆପଣ ସହିପାରିବେନାହିଁ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଆଗିର ସ୍ପର୍ଶ ପକ୍ଷୀ ସହିପାରେନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ; ମୋ ପତି ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଏହି ଅପମାନର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବେ ଓ ଆପଣଙ୍କ ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ। ଯଦି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେବେ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଆପଣଙ୍କ ନାଶ ନେଇଆସିବ।" "ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଚେଷ୍ଟା ଅଫଳ ହେବ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁ ହାତରେ ଥିଲେ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବିନାହିଁ। ଆପଣ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ କିମ୍ବା ଉପକାର କ'ଣ ହେବ, ଏହା ଭାବୁନାହାନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେପରି ଲୋକେ ନିଜ ଅମଙ୍ଗଳ ପଛରେ ଲାଗିଯାନ୍ତି, ଏହିପରି ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଲୋକେ ନିଜ ଭଲକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଆପଣଙ୍କ ଗଳାରେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦା ପଡ଼ିଯାଇଛି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଭୟ ଭାବୁନାହାନ୍ତି।" "ଆପଣ ସୁନାର ଗଛ, ରକ୍ତ ଧାରା ବହୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଆପଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଦଳର ଗଛ, ତାପିତ ସୁନାର ଫୁଲ ଓ ନୀଳମଣିର ପତ୍ର ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଆପଣ ଲୋହା ଶୁଳ ଭରା ଶାଲ୍ମଳୀ ଗଛ ଦେଖିବେ; ଏଭଳି ମହାପୁରୁଷ ଉପରେ ଅପରାଧ କରି, ତାହାର ଫଳରୁ ଆପଣ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେନାହିଁ। ଆପଣ ବିଷ ପିଇଥିବା ପରି ଅଧିକ ସମୟ ଟିକିପାରିବେନାହିଁ; ଆପଣ କାଳର ଫାନ୍ଦାରେ ଆବଦ୍ଧ, ଏହାକୁ କେହି ରୋକିପାରିବେନାହିଁ।" "ମୋ ପତି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିନା, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗ ଛାଡ଼ି, ଆପଣ କେଉଁଠି କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବେ? ଯିଏ ଚୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲେ, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ କିପରି ବିଫଳ ହେବେ? ସେ ତ ଆପଣଙ୍କୁ ବାଣରେ ମାରିଦେବେନାହିଁ, ଯଦ୍ୟପି ଆପଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଅପହରଣ କରିଛନ୍ତି।" ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଭରି, ରାବଣଙ୍କ ଆଂକଉଁରେ ବସିଥିବା ସୀତା କଠୋର କଥା କହି, ଦୟନୀୟ ଭାବରେ ଅନେକ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା, ତଥାପି କୁପାପୀ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଜୋର କରି ଧରି ନେଲେ। ଏବେ ଆମେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଚଉଵନ୍ତି ସର୍ଗ ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଛୁ। ଯେତେବେଳେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରାଯାଉଥିଲା ଓ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ନଥିଲେ, ସେ ଏକ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ପଞ୍ଚଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚକ୍ଷୁ ବିଶାଳ, ଶୁଭ୍ର ରୂପବତୀ, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରେଶମ ଉପର ଗାର୍ମେଣ୍ଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶୁଭ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ସୀତା ଭାବିଲେ ଏହି ବାନରମାନେ ରାମଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇପାରିବେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ଉପର ଚୀର ଓ ଭୂଷଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତେବେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଆତୁରତାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେନାହିଁ; ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ସୀତାଙ୍କୁ ସେଇ ପିତାମ୍ବର ବାନରମାନେ ନିର୍ମିଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ କନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ରାବଣ ପମ୍ପା ସରୋବର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲଙ୍କା ପୁରୀ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ, କନ୍ଦୁଥିବା ମୈଥିଲୀକୁ ନେଇ ଆତ୍ମସ୍ତୁତିରେ, ତାଙ୍କ ନିଜ ନାଶକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ।