ଏହି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅତି ବେଦନା ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅନ୍ଧାର ହେଇଗଲା, ଚକ୍ର ମ୍ଲାନ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ଭୟାନକ ଭାବେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନୀତି କିମ୍ବା କୃପା କିଛି ନଥିଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦଳେ ଦଳେ ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶିଶୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ କାନ୍ଦିଲେ। ଅରଣ୍ୟର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଦେହ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ, ଅସ୍ଥିର ଚକ୍ଷୁରେ ମୁହଁ ଫେରାଇ ଫେରାଇ ଦେଖୁଥିଲେ। ସୀତା ମଧୁର କଣ୍ଠରେ “ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇ ଚାଲିଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧରି ନେଲେ। ମାଟିକୁ ବାରମ୍ବାର ଦେଖି, ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କେଶ, ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ଭୂଷଣ ସହ ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଧରି ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୀତା, ଶୁଭ୍ର ହସର ସୂତ୍ରଧାରିଣୀ, ନିଜ ପରିଜନ ବିହୀନ ହୋଇ, ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାହାଁ ଚାହାଁ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ମ୍ଲାନ ହୋଇ ଭୟରେ ଦବିଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ, ମୈଥିଳୀ ସୀତା ଦେଖିଲେ ଯେ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ାଇ ନେଉଛି। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ମୈଥିଳୀ ଏହି ଅପମାନ ଓ ଭୟରେ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷ ଓ କ୍ରନ୍ଦନରେ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ସୀତା ଦୁଃଖରେ, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅପବିତ୍ର ଚରିତ୍ର ଥିବା ଏ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ମୋତେ ଏଭଳି ଏକାକି ଦେଖି ଚୋର ଭଳି ଚୋରାଭାବେ ଅପହରଣ କରିଯାଉଛ, ତୁମେ କି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ ନ କରୁନି? ତୁମେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୃଗ ରୂପ ଧରି ଦୂରେ ନେଇ, ଏହି କୁକର୍ମ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଚଳ କରିଥିଲ। ଯିଏ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେ ଜଟାୟୁ, ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ହସ୍ତରେ ପଡି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ତୁମେ ତ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଛ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ କରି ମୋତେ ଜିତି ପାରିନାହ। ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଚୋରାଭାବେ ଅପହରଣ କରି, ତୁମେ କିମ୍ବା ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହ? ଲୋକେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ, ଏହା କ୍ରୂର ଓ ଅଧର୍ମିକ। ତୁମେ ଯେ ଶୌର୍ୟ ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦାବି କରୁଛ, ତାହା ଉପରେ ଅଲ୍ପିନ୍ଦ୍ର କର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ବଂଶକୁ ଲଜ୍ଜାରେ ଡୁବାଇଦେବ। କି ହେବ, ତୁମେ ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପଳାଇଯାଉଛ, ଏକ କ୍ଷଣ ଠିଆ ହେଉ, ତୁମେ ଆଉ ଫେରିବ ନାହ। ତୁମ ସେନା ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସେ ଦୁଇ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ କ୍ଷଣ ଟିକିପାରିବ ନାହ। ତୁମେ ତାଙ୍କ ତୀରର ଛୁଆଁ ସହିପାରିବ ନାହ, ଯେପରି ଏକ ପକ୍ଷୀ ଅଗ୍ନିର ସ୍ପର୍ଶ ସହିପାରେ ନାହିଁ। ତୁମ ଭଲ ହିତ ଚାହିଁଲେ, ମୋତେ ଛାଡିଦିଅ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଏହି ଅପମାନରେ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଭାଇ ସହିତ ତୁମ ନାଶ କରିଦେବେ। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡିବ ନାହ, ତାହେଲେ ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ନେଇ ତୁମେ ଯେପରି ଶକ୍ତି ଦେଖାଉଛ, ତାହା ତୁମ ନାଶ ହେବ। ଏହି ଦୃଢ଼ତା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନଦେଖି, ଶତ୍ରୁର ଅଧୀନରେ ଅଧିକ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଧିକ ସମୟ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ତୁମେ ତୁମ ହିତ ଚିନ୍ତା କରୁନାହ। ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ନିଜ ହିତକୁ ଅନଦେଖା କରି, ଅନିଷ୍ଟ କାମନା କରେ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମୃତ୍ୟୁର କଣ୍ଠା ଧରିଛ। ଏହି ବିପଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭୟ ଅନୁଭବ କରୁନାହ, ରାତିର ଚର, ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଶରେ ବନ୍ଧା। ତୁମେ ସୁନାର ଗଛ ଓ ଭୟାନକ ଭୂତପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଦେଖୁଛ, ଯାହା ରକ୍ତ ଧାରା ବହାଏ। ତୁମେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରର ପତ୍ର ଥିବା ଭୟାନକ ଅଟବୀ ଓ ତାପିତ ସୁନା ଫୁଲ ଦେଖୁଛ। ତୁମେ ଲୋହ ଶଳାକା ଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସାଲମଳୀ ଗଛ ଦେଖିବ, ଏମିତି ମହାତ୍ମା ଉପରେ ଏହି କୁକର୍ମ କରି, ତୁମେ ତାହାର ଫଳରୁ ମୁକ୍ତି ନ ପାଇବ। ତୁମେ ବିଷ ପିଇଥିବା ଭଳି ଅଧିକ ସମୟ ଟିକିପାରିବ ନାହ, ତୁମେ କାଳପାଶରେ ବନ୍ଧା, ଏହାକୁ କେହି ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଭିନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କର ଭାଇ ବିନା ଯୁଦ୍ଧରେ କେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ମିଳିବ? ଯିଏ ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଇଛି, ସେ ଶୂରବୀର ରାଘବବଂଶୀ କେମିତି ବିଫଳ ହେବେ? ସେ ତୁମେ ମୋତେ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ମାରିବେ ନାହିଁ।” ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଓ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଥିବା ସୀତା ଏଭଳି କଠୋର ଶବ୍ଦ କହି, ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଅନେକ କଥା କହି, ଶୋକାକୁଳା ସୀତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ଶକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧରି ନେଲେ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଧ୍ୟାୟ ପରେ, ଯେତେବେଳେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲେ, ସୀତା ନିଜକୁ ଅନାଥ ଭାବି, ଏକ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ପଞ୍ଚ ମହାବଳୀ ବାନରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା, ଶୁଭ୍ର ରୂପବତୀ, ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ପିତାମ୍ବର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ସୀତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେବେ ବୋଲି ଭାବି, ସୀତା ତାଙ୍କ ପିତାମ୍ବର ଓ ଅଳଙ୍କାର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଅବଧାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସୀତାଙ୍କ ଉପରେ ସେଇ ବାନରମାନେ ଅନିମିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେପରେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଥିଲେ, ଓ ରାବଣ ପମ୍ପା ସରୋବର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲଙ୍କା ନଗର ପ୍ରତି ଯାଉଥିଲେ।