ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଆକାଶରେ ଉଠାଇ ନେଉଥିବାବେଳେ, ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ଝରଣାଗୁଡ଼ିକ ମୁଁହ ଭଳି ଉପରେ ଖୋଲିଯାଇଛି, ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ହାତ ଭଳି ଉପରକୁ ଉଠିଯାଇଛି—ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ତେଜ ହରାଇ, ଧୂସର ଚକ୍ର ବିକିରଣ କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ, ସେଠାରେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନୀତି, କିମ୍ବା କୃପା କିଛି ରହିଲା ନାହିଁ। ସେଇ ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଅପରିପକ୍ୱ ପଶୁମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହ କମ୍ପିତ କରି, ଭୟ ଓ ଅବାକ୍ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବାରମ୍ବାର ଦେଖୁଥିଲେ। ସୀତା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ‘ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ’ ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ, ବିପଦରେ ତାଙ୍କର ମଧୁର କଣ୍ଠ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଧରି, ବାରମ୍ବାର ଭୂମିକୁ ଚାହିଁଥିଲେ; ସୀତାଙ୍କ ଚୁଲ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ଗହନା ବିଖରିଯାଇଥିଲା—ଏହି ସବୁ କରି ସେ ନିଜ ନଶ୍ୱରତା ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ସେଇ ଶୁଭ୍ର ହସ୍ତିନୀ, ମୈଥିଲୀ, ନିଜ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଠାରୁ ବିୟୋଗିତ, ଭୟ ର ଭାରରେ ମୁଁହ କ୍ଷୀଣ କରି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ। ଏବେ ଆପଣେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତେପନ୍ଥ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୀତା, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ଆକାଶରେ ଉଠାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ବିପୁଳ ଅସ୍ଥିରତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷ ଓ କନ୍ଦାରେ ରକ୍ତିମ, ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦାନବପତି ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ଏପରି କୁକର୍ମ କରି ଲଜ୍ଜା କାହିଁକି ପାଉନାହାଁ? ମୋତେ ଏକାକି ଦେଖି ଚୋର ଭଳି ଚୋରା ଭାବେ ନେଉଛ? ତୁମେ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଚଳନାରେ ଦୂରେ ନେଇଯାଇ, ଏଇ ଅପହରଣ ଚେଷ୍ଟା କଲ। ମୋ ପିତା-ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ସେଉଁଠି ପକ୍ଷୀରାଜ ଜଟାୟୁ, ଯିଏ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେଉଁଠି ତୁମର ହସ୍ତରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ତୁମେ ନାମ ଘୋଷଣା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ହରାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏହି ତୁମର ଶକ୍ତି! ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଚୋରା ଭାବେ ନେଇଯିବା ପରେ ତୁମେ କିପରି ଲଜ୍ଜିତ ହୁଅନାହାଁ? ଲୋକେ ତୁମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଘୃଣା, ଅନ୍ୟାୟ ଓ କ୍ରୂରତା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରିବେ। ତୁମେ ଯେ ଶୂର ବୋଲି ଦାବି କର, ତାହା ଉପରେ ଲଜ୍ଜା ହେଉ। ଏହି କୁକର୍ମ ତୁମ ଵଂଶକୁ ଅପମାନ ଦେଇଛି। ତୁମେ ଏତେ ଦୂର ଦୌଡ଼ିଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ କ’ଣ କରିବି? ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହ, ତୁମେ ବଞ୍ଚିବ ନାହାଁ। ତୁମ ସେନା ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସେ ଦୁଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅଟିପାରିବ ନାହାଁ। ସେମାନଙ୍କ ତୀରର ସ୍ପର୍ଶକୁ ତୁମେ ସହିପାରିବ ନାହାଁ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ସ୍ପର୍ଶକୁ ପକ୍ଷୀ ସହିପାରେ ନାହିଁ। ତୁମ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ରାବଣ! ମୋ ପତି ମୋ ଅପମାନରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ତୁମ ନଶ୍ୱରତା ନିଶ୍ଚିତ କରିଦେବେ। ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେବା ନାହିଁ, ତାହେଲେ ଏହି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ। ତୁମର ଏହି ଦୃଢ଼ତା ଅନର୍ଥକ ହେବ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିଲେ, ଶତ୍ରୁର ଶକ୍ତି ତଳେ ଅଧିକ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ବିଚାର କରୁନାହାଁ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଲୋକେ ନିଜ ପ୍ରତିକୂଳ କାମନା କରେ, ଏହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନଶ୍ୱରତା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତୁମ ଗଳାରେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାସ ଲାଗିଯାଇଛି, ତଥାପି ତୁମେ ଭୟ କରୁନାହାଁ। ତୁମେ ସୁନା ଗଛ, ଭୟଙ୍କର ବୈତରଣୀ ନଦୀ, ରକ୍ତ ଧାରା ଦେଖୁଛ; ତୁମେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଇସ୍ପାତ ଶଳାକା ଥିବା ସଲ୍ମଳୀ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବ। ଏପରି ମହାପୁରୁଷ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରି, ତୁମେ ଏହାର ଫଳରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବ ନାହିଁ। ବିନା କୃପା ତୁମେ ବିଷ ପିଇଥିବା ପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ; କାଳର ଫାସରେ ବାନ୍ଧା ଯାଇଛ, ଏହାକୁ କେହି ମୁଚାଇପାରିବ ନାହିଁ। ମୋ ପତି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିନା, ଏକ ତାରି ମଧ୍ୟ ତୁମେ କେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ? ଯିଏ ଚୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ସେ ରଘୁବଂଶୀ ଧୀର ଯୋଧ୍ୟା କେମିତି ବିଫଳ ହେବେ? ସେ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ହତ୍ୟା କରିବେ ନାହିଁ, ଯଦ୍ୟପି ତୁମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଚୋରି କରିଛ। ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ସୀତା, ରାବଣଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ବସି, ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଠୋର କଥା କହି, ଦୟନୀୟ ଭାବରେ ବିଳାପ କରିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଅନେକ କଥା କହୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଧରି, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗକୁ କମ୍ପିତ କରି, ଉଠାଇ ନେଲେ। ଏବେ ଆପଣେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଚଉନ୍ତିଶ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୀତା ଯେତେବେଳେ ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ଉଠାଯାଉଥିଲେ, ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କେହି ନାହିଁ ଦେଖି, ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖରେ ପାଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନର ବାନର ଦେଖିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପବତୀ, ବିସ୍ତୃତ ନୟନବାଳା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଗହନାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲେ। ସୀତା ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏମାନେ ରାମଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇପାରିବେ।” ସେ ତାଙ୍କର ଉପରବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହନାଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ବାନରମାନେ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ରାବଣ ଦଶମୁଖୀ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେଇ ବିସ୍ତୃତ ନୟନବାଳା ସୀତାଙ୍କୁ ସେମାନେ ନିରନ୍ତର ଚାହିଁ ରହିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦେବ, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ସୀତା, ଦୁଃଖ, ଭୟ, ଓ ଆଶାର ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ପତି ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନିଜ ଚିହ୍ନ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆଶା ବନ୍ଧି ରହିଲେ।